Γιατί στοκάρουμε αντιβιοτικά στο σπίτι - Πρωταθλήτρια η Ελλάδα στην κατανάλωση αντιβιοτικών και στους θανάτους από μικροβιακή αντοχή

Της Βίκυς Κουρλιμπίνη

Σοβαρές ανησυχίες προκαλούν τα ευρήματα της νέας πανελλαδικής δημοσκόπησης της Kapa Research, που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο για λογαριασμό του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, αναδεικνύοντας τη συνεχιζόμενη υπερκατανάλωση αντιβιοτικών στη χώρα μας και τη δραματική αύξηση της μικροβιακής αντοχής.

Η Ελλάδα παραμένει σταθερά στην κορυφή των ευρωπαϊκών χωρών ως προς την κατανάλωση αντιβιοτικών, με 75% των ενηλίκων –και αντίστοιχο ποσοστό σε παιδιά και εφήβους– να δηλώνουν ότι έλαβαν τουλάχιστον μία φορά αντιβιοτικό κατά το προηγούμενο έτος. Το ποσοστό αυτό παρουσιάζει αυξητική τάση σε σχέση με το 2015 (48%) και πολύ περισσότερο σε σύγκριση με το 2013 (50%).

Η αποθήκευση αντιβιοτικών στο σπίτι, αν και μειώθηκε σημαντικά την τελευταία δεκαετία (22% από 36%), εξακολουθεί να αποτελεί πηγή κινδύνου για αλόγιστη χρήση. Παράλληλα, μικρή μείωση παρατηρείται στην πρακτική της εκ των υστέρων συνταγογράφησης, από 7% το 2021 σε 5% φέτος.

Ανησυχητικό παραμένει το γεγονός ότι ένας στους τέσσερις πολίτες εξακολουθεί να προμηθεύεται αντιβιοτικά χωρίς προηγούμενη ιατρική επίσκεψη. Παρά τη θετική επίδραση του μέτρου της υποχρεωτικής συνταγογράφησης –που περιόρισε στο μόλις 3% την πώληση αντιβιοτικών χωρίς ιατρική ένδειξη από τα φαρμακεία– ένα σημαντικό ποσοστό (11%) δηλώνει ότι καταναλώνει φάρμακα που έχουν απομείνει στο σπίτι από προηγούμενες θεραπείες.

Γιατί παίρνουμε αντιβίωση

Τα οδοντιατρικά προβλήματα αποτελούν την κυριότερη αιτία χορήγησης αντιβιοτικών (58-61%), ενώ ακολουθούν τα συμπτώματα από το ανώτερο (57%) και κατώτερο αναπνευστικό (46%). Αντιθέτως, για ήπιες ιώσεις όπως το κοινό κρυολόγημα ή γαστρεντερίτιδα, μόνο ένα 10% καταφεύγει σε αντιβιοτικά, μια θετική ένδειξη ορθότερης πληροφόρησης.

Είναι επίσης ενθαρρυντικό ότι μόλις 1,5% των πολιτών έλαβε αντιβιοτικά για την COVID-19 το τελευταίο έτος, γεγονός που αντικατοπτρίζει την ήπια κλινική εικόνα της νόσου κατά την πρόσφατη περίοδο.

Οι συνέπειες της αλόγιστης χρήσης

Η ανεξέλεγκτη λήψη αντιβιοτικών έχει ως αποτέλεσμα τη ραγδαία ενίσχυση της μικροβιακής αντοχής, με τους πολίτες να το πληρώνουν ακριβά: Ελλάδα και πάλι στην πρώτη θέση της Ευρώπης όσον αφορά τους θανάτους από λοιμώξεις που προκαλούνται από πολυανθεκτικά μικρόβια. Μόνο το 2020, καταγράφηκαν περισσότεροι από 2.000 σχετικοί θάνατοι στη χώρα μας.

Η κατάχρηση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στις επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, αλλά οδηγεί και σε καταστροφή της φυσιολογικής μικροχλωρίδας, αλλεργικές αντιδράσεις και σοβαρές παρενέργειες, κυρίως από το πεπτικό σύστημα.

Τέλος, αν και η πλειονότητα των πολιτών εμφανίζεται ενημερωμένη για τους κινδύνους της μικροβιακής αντοχής (51%), την ανάγκη ιατρικής συνταγής (71%) και τις συνέπειες της υπερκατανάλωσης (69%), στην πραγματικότητα φαίνεται πως δεν ακολουθούν τις συστάσεις των γιατρών σχετικά με τη χρήση των αντιβιοτικών.