Πνευμονιόκοκκος: Πότε μπορεί να γίνει απειλητικός για την ζωή μας

Της Βίκυς Κουρλιμπίνη

Ο πνευμονιόκοκκος είναι ένα από τα πιο συχνά βακτήρια και, παρότι σε πολλές περιπτώσεις δεν προκαλεί προβλήματα, υπό ορισμένες συνθήκες μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή και επικίνδυνη λοίμωξη. Πρόκειται για τον Streptococcus pneumoniae, ένα μικρόβιο που εγκαθίσταται κυρίως στο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, στη μύτη και τον φάρυγγα.

Κυρίως παιδιά μπορεί να είναι φορείς χωρίς να εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που ο πνευμονιόκοκκος θεωρείται "σιωπηλός": μεταδίδεται χωρίς να γίνεται αντιληπτός, μέχρι να βρει τις κατάλληλες συνθήκες για να εξελιχθεί σε νόσο.

Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω των σταγονιδίων που απελευθερώνονται με τον βήχα, το φτέρνισμα ή την ομιλία, αλλά και μέσω της στενής επαφής. Οι κλειστοί χώροι, ο συγχρωτισμός και οι χειμερινοί μήνες ευνοούν τη διασπορά του βακτηρίου, γεγονός που εξηγεί γιατί τα κρούσματα αυξάνονται συνήθως το φθινόπωρο και το χειμώνα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο πνευμονιόκοκκος προκαλεί σχετικά ήπιες λοιμώξεις, όπως ιγμορίτιδα ή ωτίτιδα, ιδιαίτερα στα παιδιά. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι φορές που η λοίμωξη κατεβαίνει στους πνεύμονες, προκαλώντας πνευμονία. Τα συμπτώματα σε αυτή την περίπτωση μπορεί να είναι έντονα: υψηλός πυρετός, ρίγη, επίμονος βήχας, δύσπνοια και πόνος στο στήθος, συμπτώματα που συχνά οδηγούν στο νοσοκομείο.

Σε πιο σοβαρές καταστάσεις, το βακτήριο μπορεί να περάσει στο αίμα ή να προσβάλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας βακτηριαιμία ή μηνιγγίτιδα. Αυτές οι λεγόμενες "διεισδυτικές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις" αποτελούν επείγοντα περιστατικά και συνδέονται με υψηλή θνητότητα, ιδιαίτερα όταν δεν αντιμετωπιστούν άμεσα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης δεν είναι ίδιος για όλους. Βρέφη, ηλικιωμένοι, άτομα με χρόνια νοσήματα όπως καρδιοπάθειες, σακχαρώδη διαβήτη ή χρόνια πνευμονοπάθεια, καθώς και ασθενείς με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Σε αυτές τις ομάδες, μια φαινομενικά απλή λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα, οδηγώντας σε αναπνευστική ανεπάρκεια, σήψη και ανάγκη για εντατική νοσηλεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατάσταση είναι τόσο κρίσιμη ώστε απαιτείται μηχανική υποστήριξη της αναπνοής στη ΜΕΘ.

Η θεραπεία του πνευμονιόκοκκου βασίζεται στη χορήγηση αντιβιοτικών, με την έγκαιρη διάγνωση να παίζει καθοριστικό ρόλο. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η σωστή αγωγή, τόσο μειώνονται οι πιθανότητες επιπλοκών.

Καθοριστική σημασία, ωστόσο, έχει η πρόληψη. Ο εμβολιασμός έναντι του πνευμονιόκοκκου προστατεύει από τις πιο επικίνδυνες μορφές της νόσου και έχει συμβάλει σημαντικά στη μείωση των σοβαρών περιστατικών και των εισαγωγών σε ΜΕΘ. Ο εμβολιασμός έναντι του πνευμονιόκοκκου συνιστάται σε τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών και στα άτομα ηλικίας 18-64 ετών που ανήκουν στις ομάδες αυξημένου κινδύνου.