Εθνική πολιτική για τον καρκίνο: Από τη θεωρία στην πράξη

Οι νέες παρεμβάσεις και οι πρωτοβουλίες που ξεκινούν άμεσα και διαμορφώνουν πλέον την Εθνική πολιτική για τον καρκίνο βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνάντησης εργασίας που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και τη συμμετοχή του Υπουργείου Υγείας, και της επιστημονικής και ακαδημαϊκής κοινότητας στα γραφεία του Ευρωκοινοβουλίου στην Αθήνα. Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά οι εμπλεκόμενοι φορείς είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν και να καταθέσουν τις απόψεις τους, αναφορικά με τη χάραξη της εθνικής στρατηγικής για τον καρκίνο, με στόχο την καλύτερη διαχείριση και φροντίδα των ασθενών. 

Ο Πρόεδρος του Δ.Σ του ΣΦΕΕ, κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου, υπογράμμισε πως η παρουσία όλων των εμπλεκόμενων φορέων στη συνάντηση καταδεικνύει τη σημαντικότητα του προβλήματος της διαχείρισης του καρκίνου και επιβεβαιώνει την αξία της συνεργασίας και της συναίνεσης, όχι μόνο για τη συγκεκριμένη νόσο, αλλά και για κάθε υγειονομική πρόκληση. Τόνισε επίσης τη σημασία που έχει η διασφάλιση της έγκαιρης πρόσβασης σε νέες και καινοτόμες ογκολογικές θεραπείες και υπογράμμισε την δέσμευση των εταιρειών μελών του ΣΦΕΕ να συνεχίσουν να επενδύουν στην Έρευνα και Ανάπτυξη νέων θεραπειών και λύσεων, προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι όλοι οι ασθενείς θα έχουν γρήγορη και ισότιμη πρόσβαση στις καλύτερες διαθέσιμες θεραπείες. 

Ο Υπουργός Υγείας κ. Άδωνις Γεωργιάδης χαιρέτισε την πρωτοβουλία, υπογραμμίζοντας τη σημασία αυτής της συζήτησης και την ανάγκη να καθιερωθεί ως θεσμός. Τόνισε ότι η διαμόρφωση μιας εθνικής στρατηγικής για τον καρκίνο δεν αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα του Υπουργείου Υγείας, αλλά απαιτεί τη διατομεακή συνεργασία και συντονισμό με άλλα Υπουργεία. Επιπλέον, δεσμεύθηκε να επαναλάβει τη σημερινή συζήτηση σε επίπεδο Πρωθυπουργού, ενισχύοντας τη σημασία του διαλόγου.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε δύο κρίσιμες παρεμβάσεις που θα βελτιώσουν ουσιαστικά τη φροντίδα των ασθενών με καρκίνο. Πρώτον, τον καθορισμό ξεχωριστού προϋπολογισμού για την αποζημίωση βιοδεικτών, μια κίνηση που θα έχει πολλαπλά οφέλη τόσο για τους ασθενείς, εξασφαλίζοντας ταχύτερη και ακριβέστερη διάγνωση, όσο και για το σύστημα υγείας, μέσω της βέλτιστης κατανομής των πόρων. Δεύτερον, την ολοκλήρωση και πλήρη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών, ένα διαχρονικό αίτημα των φορέων υγείας, που θα συμβάλει στη συστηματική καταγραφή και παρακολούθηση των ογκολογικών περιστατικών, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα των πολιτικών υγείας.

Ο Ευρωβουλευτής του Κινήματος Αλλαγής και Μόνιμο μέλος της Επιτροπής Δημόσιας Υγείας (SANT), κ. Νίκος Παπανδρέου, τόνισε πως είναι μεγάλο πρόβλημα η έλλειψη βασικών φαρμάκων. Όμως η Ευρώπη έχει καταλάβει την κρισιμότητα της έλλειψης πρώτων υλών και στόχος είναι να έρθει πίσω στο ευρωπαϊκό έδαφος η παραγωγή. Συμπλήρωσε ακόμη, πως υπάρχουν σημαντικά εργαλεία για την αντιμετώπιση του καρκίνου που θέλουμε να γίνουν πολύ πιο γρήγορα και πολύ πιο αποτελεσματικά.

Στη συζήτηση που συντόνισε ο δημοσιογράφος Απόστολος Μαγγηριάδης, συνέβαλαν οι κ.κ.: Κώστας Αθανασάκης, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Γιώργος Βασιλόπουλος, Πρόεδρος Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας, Νίκος Δέδες, Γενικός Γραμματέας Ένωσης Ασθενών, Ελευθέριος Ζέρβας, Ταμίας Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, Ελένη Κουρέα, Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ανατομικής, Ζένια Σαριδάκη, Πρόεδρος Εταιρείας Ογκολόγων-Παθολόγων Ελλάδος, Κυριάκος Σουλιώτης, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Γιώργος Στύλιος, Πρόεδρος Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων, Δημήτριος Δογάνης, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας, Δημήτρης Μπούμπας, Πρόεδρος Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (ΚΕΣΥ), καθώς και εκπρόσωποι των εταιρειών της ομάδας ογκολογίας ομάδας ογκολογίας, του ΔΣ και της διοίκησης του ΣΦΕΕ.
Τα κύρια σημεία των παρεμβάσεων:

Ο κ. Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος του Δ.Σ. της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ και Πρόεδρος του Συλλόγου Καρκινοπαθών Πιερίας στην παρέμβασή του τόνισε πως: "Ο καρκίνος πραγματικά είναι ένα μεγάλο ζήτημα, αλλά για πρώτη φορά έχουμε πρόοδο σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές. Χρειαζόμαστε εντούτοις περισσότερη στήριξη, οικονομική ίσως, για τη βελτίωση της διαχείρισης της νόσου και της ποιότητας ζωής των ασθενών. Χρειάζεται η συστράτευση όλων των φορέων για να προσχωρήσουν οι αλλαγές και ένα Εθνικό σχέδιο θα μπορούσε να φέρει τη χώρα ποιο μπροστά. Ήδη 20 χώρες της Ευρώπης έχουν Εθνικό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου. Χρειάζεται επίσης να βρεθεί χρηματοδότηση για να στηριχθεί από το σχέδιο."

Ο κ. Κυριάκος Σουλιώτης, Καθηγητής Πολιτικής Υγείας και Κοσμήτωρ της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου είπε μεταξύ άλλων: "Υπάρχει πρόοδος σε σχέση ήδη από πέρσι, αλλά το ζητούμενο είναι η κατάλληλη φροντίδα, στον κατάλληλο ασθενή με το κατάλληλο κόστος. Πιστεύω πως η δουλειά μας είναι να "φωτίζουμε" την κεντρική διοίκηση. Τα σχέδια δράσης είναι σημαντικά, αλλά θα πρέπει να γίνεται και η σωστή τους εφαρμογή και υλοποίηση, με συγκεκριμένους άξονες."

Η κυρία Ζένια Σαριδάκη, Πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος ευχαρίστησε τον Υπουργό Υγείας για το έργο που έχει γίνει και σημείωσε: "Όταν προχωρήσει η ψηφιοποίηση και οι βιοδείκτες, θα έχουμε μια κοσμογονία στην Ελλάδα, θα έχουμε πρωτογενή δεδομένα και θα αλλάξει γενικότερα η πολιτική διαχείρισης της νόσου. Ήδη έχει βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των ασθενών, όμως απαιτούνται και άλλες παρεμβάσεις όπως το πρόγραμμα Οίκοθεν, η καλύτερη συνεργασία των γιατρών, τα ογκολογικά συμβούλια, η ανακουφιστική φροντίδα κ.ά."

Ο κ. Κώστας Αθανασάκης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής ανέφερε: "Θα σταθώ στη δημιουργία ενός Εθνικού σχεδίου δράσης που θα είναι κοντά στο Ευρωπαϊκό. Προφανώς το σχέδιο πρέπει να εστιάζει σε όλους τους τομείς, από την πρόληψη μέχρι την αποκατάσταση. Ακόμη, δεν χρειάζεται μόνο να εφαρμοστεί, αλλά είναι απαραίτητο και να παρακολουθείται η πορεία του. Οι στόχοι είναι σημαντικοί, απαιτείται όμως και δημόσια παρακολούθηση όσων επιτεύχθηκαν, όσων δεν επιτεύχθηκαν και για ποιους λόγους."

Ο κ. Ελευθέριος Ζέρβας, Ταμίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας και Συντονιστής της Ομάδας Εργασίας Καρκίνου Πνεύμονα σημείωσε πως: "Εκτός από τη θεραπεία και τους στόχους που έχουμε για την αποζημίωση των βιοδεικτών, πρέπει να πάμε και λίγο πιο πίσω, στην αξία του προσυμπτωματικού ελέγχου. Και ο καρκίνος του πνεύμονα πρέπει να μπει στο πρόγραμμα του προληπτικού ελέγχου. Είναι πολύ σημαντικό να μπορούμε να διαγνώσουμε και να αντιμετωπίσουμε στον καρκίνο του πνεύμονα σε πρώιμο στάδιο."

Ο κ. Γιώργος Βασιλόπουλος, Πρόεδρος της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας σημείωσε: "Θεωρούμε πολύ σημαντικό το ζήτημα των βιοδεικτών, μαζί με τα θεραπευτικά πρωτόκολλα. Θα θέλαμε μεγαλύτερη διείσδυση των γενοσήμων φαρμάκων και των βιο-ομοειδών. Δεν πρέπει να χάσουμε το "τρένο" της καινοτομίας και παράλληλα χρειάζεται να στηρίξουμε την εγχώρια παραγωγή φαρμάκων."

Ο κ. Δημήτριος Δογάνης, Παιδίατρος, Ογκολόγος, Διευθυντής Ογκολογικού Τμήματος Γ.Ν. Παίδων Αθηνών "Παναγιώτη και Αγλαΐα Κυριακού" ανέφερε: "Έχουμε πλέον καινοτόμες θεραπείες στη χώρα μας και τα παιδιά σήμερα λαμβάνουν τις θεραπείες όπως στην Ευρώπη και την Αμερική. Όμως το ζήτημα είναι που πάνε τα παιδιά αυτά μετά τη θεραπεία τους, όταν ξεπερνούν τα 16 έτη. Φεύγουν από τα παιδιατρικά νοσοκομεία και δεν γνωρίζουν που θα νοσηλευτούν μετά."

Η κυρία Ελένη Κουρέα, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ανατομικής ανέφερε σχετικά: "Είναι εξαιρετική η πρωτοβουλία του υπουργείου Υγείας για τους βιοδείκτες. Είναι κάτω από το 1% της φαρμακευτικής δαπάνης, αλλά προσφέρει τεράστια εξοικονόμηση. Είναι σημαντική η πρόσβαση των ασθενών στους βιοδείκτες, αλλά και η άμεση συνταγογράφηση και εκτέλεσή τους, κάτι που επιταχύνει τη διάγνωση. Η διάγνωση είναι μια διαδικασία με πολλές διαστάσεις, επίπονη και πολυσύνθετη. Θέλει χρόνο και συνεχή εκπαίδευση. Από τα εργαστήρια έχουν φύγει άτομα, χωρίς να έχουν αντικατασταθεί. Γίνονται προσπάθειες στελέχωσης, αλλά πλέον έχουν αυξηθεί και τα δείγματα, και ο ποιοτικός φόρτος."

Ο κ. Δημήτρης Μπούμπας, Πρόεδρος ΚεΣΥ σημείωσε "Ο ρόλος του ΚεΣΥ είναι να εκπαιδεύσει τους γιατρούς και να τους ενημερώσει για το θέμα του καρκίνου. Επίσης είναι σημαντική η εξειδίκευση, πέρα από τη γενική ογκολογία. Είμαστε έτοιμοι μετά το Εθνικό σχέδιο δράσης, να εργαστούμε πάνω στην ανακουφιστική φροντίδα και στα κέντρα που θα την προσφέρουν."

Ο κ. Νίκος Δέδες, Γενικός Γραμματέας Ένωσης Ασθενών Ελλάδας τόνισε: "Αυτό μου μας ενδιαφέρει στη σημερινή συζήτηση είναι ποιος σχεδιασμός γίνεται για την εφαρμογή των παρεμβάσεων, αλλά και η παρακολούθηση της υλοποίησής τους. Τα Εθνικά σχέδια είναι πολύ σημαντικά, όπως και η διαδικασία που ακολουθείται για την εφαρμογή τους.

Ο κ. Γιώργος Στύλιος, Πρόεδρος της Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων τόνισε πως "Για να γίνει πράξη και να προχωρήσει μια μεταρρύθμιση και ένα Εθνικό σχέδιο, απαιτείται να το κατανοήσουν αυτοί που θα το εφαρμόσουν. Επιπλέον, χρειάζονται στοιχεία και δεδομένα που θα μπορούμε να τα επεξεργαστούμε, ώστε να μπορέσουμε στη συνέχεια να έχουμε και πολιτικές παρεμβάσεις."

Από την πλευρά της η Πρόεδρος του PIF και Πρόεδρος και CEO της Abbvie για Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα, κ. Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη, απευθυνόμενη στον Υπουργό Υγείας σημείωσε πως είναι σημαντική η πρωτοβουλία για τους βιοδείκτες και ειδικά στον καρκίνο, όπου κάθε μέρα μετράει. "Το ζητούμενο, όμως, είναι πως θα κάνουμε ακόμη πιο εύκολη την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες, ειδικά στην ελληνική αγορά, και πώς μπορούμε να ψηφιοποιήσουμε και να απλοποιήσουμε τις διαδικασίες στα ογκολογικά συμβούλια για να μην περιμένουν οι ασθενείς μήνες για να ξεκινήσουν τη θεραπεία τους. Κομβικής σημασίας είναι επίσης η αποζημίωση και τη χρηματοδότηση των νέων φαρμάκων που αλλάζουν την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η αξία αυτών των φαρμάκων πρέπει να αναγνωριστεί", σημείωσε στην παρέμβασή της η κα Μπαρμπετάκη.

Ο Γενικός Διευθυντής της Amgen Hellas κ. Danny Donkers, σημείωσε πόσο σημαντική είναι η φροντίδα των ασθενών και πως πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά πράγματα για αυτούς. "Όλοι όσοι συμμετέχουν σε αυτή τη συνάντηση θα πρέπει να έχουν αυτόν τον προσανατολισμό" είπε.

Ο κ. Σπύρος Φιλιώτης, Αντιπρόεδρος και Γενικός Διευθυντή της Φαρμασέρβ – Λίλλυ ΑΕΒΕ, εξέφρασε την ανησυχία του για το πως αντιμετωπίζεται το θέμα του φαρμάκου, ειδικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο. "Έχουμε μια κατάσταση δύο ταχυτήτων και οι ασθενείς που θα μπορούν να πληρώσουν το φάρμακό τους θα έχουν πρόσβαση σε αυτό, ενώ οι ασθενείς που δεν μπορούν να πληρώσουν, όχι. Πρέπει πραγματικά να βρούμε μια λύση σε αυτό."