Το φαγόπυρο και τα οφέλη του στην υγεία

Της Σοφίας Κωστάρα

Τι είναι το φαγόπυρο; Ποια είναι η διατροφική του αξία; Ποια οφέλη προσφέρει το φαγόπυρο στη διατροφή και την υγεία μας; 

Το φαγόπυρο ή αλλιώς μαύρο σιτάρι είναι ένα ψευδοδημητριακό οι σπόροι του οποίου μοιάζουν με τους σπόρους των σιτηρών. Τα δύο κυριότερα είδη του που μπορείτε να συναντήσετε είναι το Fagopyrum esculentum ή αλλιώς γλυκό φαγόπυρο και το ταταρικό φαγόπυρο (Fagopyrum tataricum) ή αλλιώς πικρό φαγόπυρο.

Πρόκειται για τρόφιμο με καταγωγή από την Ανατολή. Το φαγόπυρο είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στην Κίνα, την Ιαπωνία, την Κορέα, καθώς και σε άλλες ασιατικές χώρες, όπου οι πολίτες απολαμβάνουν ζυμαρικά (τα γνωστά noodles), φτιαγμένα από αλεύρι φαγόπυρου. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα αποτελούσε ένα από τα βασικότερα συστατικά της διατροφής στη Βρετανία, τη Νορμανδία, τη Βόρεια και Ανατολική Ευρώπη. Λόγω της υψηλής διατροφικής αξίας του, έχει συγκεντρώσει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια, λέει ο διατροφολόγος Κωνσταντίνος Μπακόπουλος.

Σε σχέση με τα δημητριακά, το φαγόπυρο είναι πλούσιο σε πρωτεΐνες με την περιεκτικότητά του σε αυτές να κυμαίνεται στο 13%. Παράλληλα, περιέχει φολικό οξύ, αλλά και αρκετά μέταλλα, όπως ασβέστιο, σίδηρο, χαλκό, μαγγάνιο, μαγνήσιο, κάλιο, σελήνιο, αλλά και ψευδάργυρο.

Είναι γεγονός πως υπάρχει πληθώρα επιστημονικών μελετών που αποδεικνύουν πως το φαγόπυρο επιδρά θετικά στην υγεία. 

Φαγόπυρο και υγεία της καρδιάς

Ας ξεκινήσουμε με τις επιδράσεις της κατανάλωσης φαγόπυρου στην υγεία της καρδιάς. Φαίνεται πως η κατανάλωση φαγόπυρου βελτιώνει σημαντικά το προφίλ των λιπιδίων στο αίμα σας. Ένα κακό λιπιδαιμικό προφίλ αποτελεί παράγοντα κινδύνου για καρδιακές παθήσεις, ενώ αντίθετα η βελτίωσή του μπορεί να αποτελέσει ασπίδα προστασίας κατά των καρδιαγγειακών παθήσεων.

Πρόσφατη μελέτη αποδεικνύει πως κατανάλωση 100γρ φαγόπυρου / ημέρα συσχετίζεται με χαμηλότερη ολική χοληστερόλη, χαμηλότερη LDL "κακή" χοληστερόλη και υψηλότερη HDL "καλή" χοληστερόλη. Οι θετικές επιδράσεις του στην υγεία της καρδιάς αποδίδονται σε ένα από τα συστατικά του, τη ρουτίνη που αποτελεί ισχυρό αντιοξειδωτικό. Η ρουτίνη φαίνεται πως μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, αποτρέποντας τον σχηματισμό θρόμβων αίματος και μειώνοντας τη φλεγμονή και την αρτηριακή πίεση, σύμφωνα με όσα λέει Κατερίνα Παγκράτη, διατροφολόγος.

Φαγόπυρο και επίπεδα σακχάρου

Πέραν των θετικών επιδράσεων στην υγεία της καρδιάς το φαγόπυρο φαίνεται πώς συμβάλλει στη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Μελέτες συνδέουν την κατανάλωση φαγόπυρου με τη μείωση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη. Αφενός, οι επιδράσεις αυτές οφείλονται στο χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη του φαγόπυρου και αφετέρου σε ένα από τα συστατικά που περιέχονται σε αυτό, την ινοσιτόλη. Φαίνεται πως η ινοσιτόλη αυξάνει την ευαισθησία των κυττάρων στην ινσουλίνη, γεγονός που οδηγεί σε καλύτερη απορρόφηση της γλυκόζης από τα κύτταρα και τελικά σε καλύτερο έλεγχο των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Όλα τα παραπάνω καθιστούν το φαγόπυρο μία εξαιρετική επιλογή και για άτομα με σακχαρώδη διαβήτη.

Φαγόπυρο και επίπεδα κόπωσης

Φαίνεται πως το συγκεκριμένο ψευδοδημητριακό επιδρά και στα επίπεδα κόπωσης. Μελέτη σε ποντίκια έδειξε πώς τα αντιοξειδωτικά που περιέχονται στο φαγόπυρο συμβάλλουν στην απομάκρυνση των ελεύθερων ριζών που προκαλούν κόπωση μετά την άσκηση.

Φαγόπυρο και προστασία του ήπατος

Το φαγόπυρο είναι εξαιρετική πηγή κουερσετίνης η οποία αποτελεί ισχυρό αντιοξειδωτικό. Οι δύο αυτές πολυφαινόλες που περιέχονται στο φαγόπυρο του δίνουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και δρουν ηπατο-προστατευτικά. Προς το παρόν υπάρχουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα μελετών σε ποντίκια. Μένει ωστόσο να επαληθευτούν μέσω μελετών στον άνθρωπο.

Φαγόπυρο και διατροφή για κοιλιοκάκη

Τέλος, το φαγόπυρο φαίνεται πως έχει θέση και στη διατροφή για κοιλιοκάκη. Όντας ψευδοδημητριακό δεν περιέχει γλουτένη. Ως εκ τούτου, δεν πυροδοτεί τα σύμπτωμα ατόμων που πάσχουν από κοιλιοκάκη – δυσανεξία τη γλουτένη. Για τον λόγο αυτό μπορεί να αποτελέσει μία καλή εναλλακτική αμυλούχου συνοδευτικού στη διατροφή ατόμων με κοιλιοκάκη.