Βιταμίνη D: Τι μπορεί να εμποδίζει την παραγωγή της στον οργανισμό μας;

Η βιταμίνη D έχει αποδειχτεί εξαιρετικά σημαντική για την υγεία μας, με προστατευτική δράση σε πολλά επίπεδα. Ένα από τα "αξιοπερίεργα" της εποχής μας είναι ότι η βιταμίνη αυτή, που συντίθεται στον οργανισμό με τη βοήθεια του ήλιου, βρίσκεται όλο και συχνότερα σε ανεπάρκεια σε μεσογειακούς πληθυσμούς. Μια απλή εξέταση αίματος που θα συστήσει ο γιατρός μπορεί να σας δώσει την απάντηση για τα επίπεδα της βιταμίνης D στον οργανισμό σας. 

Πώς λαμβάνουμε βιταμίνη D

Μπορούμε να την προσλάβουμε μέσω της διατροφής -κυρίως από ενισχυμένα διατροφικά προϊόντα – και με τη λήψη συμπληρωμάτων. Στον οργανισμό η διαδικασία του σχηματισμού της είναι περίπλοκη και ξεκινά από την έκθεσή μας στον ήλιο. Το συκώτι και στη συνέχεια τα νεφρά εμπλέκονται στα απαραίτητα στάδια του σχηματισμού της ώστε τελικά να καταλήξει σε μια βιοδιαθέσιμη μορφή της βιταμίνης που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο οργανισμός.

Τι μπορεί να εμποδίζει την παραγωγή της βιταμίνης D

Οι ειδικοί από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ έχουν επισημάνει κάποια δεδομένα που μπορεί να παρεμβαίνουν στην παραγωγή και απορρόφηση της βιταμίνης D στον οργανισμό μας. Ορισμένα από αυτά είναι τα παρακάτω.

Το χρώμα της επιδερμίδας μας: Η μελανίνη είναι η ουσία στο δέρμα που το κάνει σκούρο. "Ανταγωνίζεται" για την υπεριώδη ακτινοβολία UVB με την ουσία στο δέρμα που δίνει το έναυσμα για την παραγωγή βιταμίνης D από τον οργανισμό. Ως αποτέλεσμα, οι άνθρωποι με σκούρο δέρμα τείνουν να απαιτούν περισσότερη έκθεση στην UVB από ό,τι οι ανοιχτόχρωμοι για να παράξουν την ίδια ποσότητα βιταμίνης D.

Η θερμοκρασία του δέρματός μας: Το ζεστό δέρμα είναι πιο αποτελεσματικός "παραγωγός" βιταμίνης D από το δροσερό δέρμα. Έτσι, σε μια ηλιόλουστη, ζεστή καλοκαιρινή μέρα, θα παράξουμε περισσότερη βιταμίνη D από ό,τι σε μια δροσερή.

Το αντηλιακό μας: Αυτό είναι μια μεγάλη συζήτηση και τα αντηλιακά έχουν αποδεδειγμένη αξία στην προστασία από τον καρκίνο του δέρματος. Ωστόσο, τα αντηλιακά αποτρέπουν τα ηλιακά εγκαύματα εμποδίζοντας την ακτινοβολία UVB, οπότε θεωρητικά, η χρήση αντηλιακών μειώνει τα επίπεδα της βιταμίνης D. Αλλά πρακτικά, πολύ λίγοι άνθρωποι βάζουν αρκετό αντηλιακό για να μπλοκάρουν όλο το φως UVB ή χρησιμοποιούν αντηλιακό ακανόνιστα, οπότε οι επιπτώσεις του αντηλιακού στα επίπεδα της βιταμίνης D μπορεί να μην είναι τόσο σημαντικές. Μια αυστραλιανή μελέτη που αναφέρεται συχνά δεν έδειξε καμία διαφορά στη βιταμίνη D μεταξύ των ενηλίκων στους οποίους δόθηκε τυχαία η εντολή να χρησιμοποιούν αντηλιακό ένα καλοκαίρι και εκείνων στους οποίους δόθηκε μια κρέμα placebo.

Το σωματικό μας βάρος: Ο λιπώδης ιστός απορροφά τη βιταμίνη D και μερίδα ειδικών υποστηρίζει ότι μπορεί να λειτουργεί ως "αποθήκη" της σε περιόδους που η πρόσληψη είναι χαμηλή ή η παραγωγή μειωμένη. Από την άλλη, μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι η παχυσαρκία συσχετίζεται με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D και ότι το υπερβολικό βάρος μπορεί να επηρεάσει τη βιοδιαθεσιμότητα της βιταμίνης D.

Η υγεία του εντέρου μας: Η βιταμίνη D που προσλαμβάνεται με τα τρόφιμα ή ως συμπλήρωμα απορροφάται στο τμήμα του λεπτού εντέρου, αμέσως μετά το στομάχι. Τα στομαχικά υγρά, οι παγκρεατικές εκκρίσεις, η χολή από το συκώτι, η ακεραιότητα του τοιχώματος του εντέρου - όλα έχουν κάποια επίδραση στο πόσο απορροφάται η βιταμίνη. Ως εκ τούτου, καταστάσεις που επηρεάζουν το έντερο και την πέψη, όπως η κοιλιοκάκη, η χρόνια παγκρεατίτιδα, η νόσος του Crohn και η κυστική ίνωση, μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση της βιταμίνης D.

Η υγεία του ήπατος και των νεφρών μας: Ορισμένοι τύποι ηπατικής νόσου μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση της βιταμίνης D, επειδή το άρρωστο ήπαρ δεν παράγει φυσιολογικές ποσότητες χολής. Με άλλους τύπους νοσημάτων του ήπατος, τα "βήματα" που είναι απαραίτητα για τον μεταβολισμό της βιταμίνης D δεν μπορούν να συμβούν - ή συμβαίνουν ελλιπώς. Αναφορικά με τα νεφρά, έχει βρεθεί ότι τα επίπεδα της βιοδραστικής μορφής της βιταμίνης D τείνουν να ακολουθούν την υγεία των νεφρών, οπότε σε κάποιον με νεφρική νόσο, τα επίπεδα βιοδραστικής βιταμίνης D μειώνονται καθώς η νόσος επιδεινώνεται, και σε νεφρική νόσο τελικού σταδίου, το επίπεδό της είναι μη ανιχνεύσιμο.