Πατρότητα μετά τα 40: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Παγκοσμίως υπάρχει η τάση οι άνδρες να γίνονται πατέρες όλο και σε πιο προχωρημένη ηλικία. Οι περισσότεροι άνδρες πιστεύουν ότι μπορούν να γίνουν με ασφάλεια πατέρες σε όποια ηλικία το αποφασίσουν. Είναι όμως αυτή η αλήθεια;

Για τις γυναίκες τα πράγματα είναι σαφή σχετικά με τη μητρότητα: η γονιμότητά της γυναίκας πέφτει κατακόρυφα μετά τα 35 και η αναπαραγωγική της ζωή σταματά οριστικά με την εμμηνόπαυση. Η επιστημονική κοινότητα δεν έχει δώσει όμως τόσο σαφείς απαντήσεις για την ηλικία που ο άνδρας είναι πολύ μεγάλος πλέον για να αποκτήσει παιδιά.
 
Oι άνδρες παράγουν με τον ίδιο ρυθμό σπερματοζωάρια από την εφηβεία μέχρι το θάνατό τους (περίπου 1.000 σπερματοζωάρια σε κάθε χτύπο της καρδιάς τους). Η ποιότητα όμως των σπερματοζωαρίων δεν είναι η ίδια. Μετά τα 40 τα πράγματα αρχίσουν να αλλάζουν κι όταν ο άνδρας φθάσει τα 50, ορισμένες από τις παραμέτρους του σπέρματος χειροτερεύουν σημαντικά.  

Συχνά οι άνδρες παρασύρονται από τη δημοσιότητα που δίνεται όταν αποκτά παιδί κάποιος διάσημος σε μεγάλη ηλικία, όπως ο Μικ Τζάγκερ, που έγινε για όγδοη φορά πατέρας στα 73  ή ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο, που απέκτησε το έκτο του παιδί στα 68. Η πραγματικότητα όμως για την ανδρική γονιμότητα μπορεί να σας εκπλήξει.
 
Η ηλικία επηρεάζει τη γονιμότητα του άνδρα;
Εν ολίγοις, ναι. Αν και οι περισσότεροι άνδρες μπορούν να κάνουν παιδιά και μετά τα 50 τους, σταδιακά γίνεται όλο και πιο δύσκολο μετά τα 40. 

Η ποιότητα του σπέρματος τείνει να χειροτερεύει όσο περνάνε τα χρόνια. Η μορφολογία και η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων συνήθως παρουσιάζει προβλήματα, με αποτέλεσμα να γονιμοποιούν πιο δύσκολα το ωάριο. Μελέτη που συνέκρινε το σπέρμα ανδρών ηλικίας 30-50 ετών έδειξε προοδευτική ελάττωση του όγκου από 3-22%, της κινητικότητας από 3-37% και της μορφολογίας από 4-18%. Βρέθηκε επίσης μεγάλο ποσοστό κατακερματισμού του DNA του σπέρματος.

Οι πιθανότητες σύλληψης μειώνονται μετά τα 40 χρόνια του άντρα
Η ηλικία του άνδρα παίζει σημαντικό ρόλο στις πιθανότητες σύλληψης. Έχει υπολογιστεί ότι εάν και οι δύο σύντροφοι σε ένα ζευγάρι είναι κάτω των 25 ετών, συνήθως θα συλλάβουν μέσα σε πέντε μήνες. Αν η γυναίκα είναι κάτω των 25 ετών και ο άνδρας άνω των 40, έχει υπολογιστεί ότι μπορεί να χρειαστούν έως και δύο χρόνια.

Τεστοστερόνη
Από την ηλικία περίπου των 40 ετών, τα επίπεδα τεστοστερόνης είναι πιθανό να μειωθούν, με συνέπεια να μειωθεί η λίμπιντο του άνδρα ή να μην κάνει πια τόσο συχνά σεξ.
 
Παθήσεις 
Παθήσεις που μειώνουν τη γονιμότητα είναι πιο συχνές στους άνδρες όσο περνούν τα χρόνια, ενώ και ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές επηρεάζουν την ικανότητα του άνδρα να τεκνοποιήσει. Ορισμένες παθήσεις που επηρεάζουν τη γονιμότητα είναι:

·      Καρδιακές Παθήσεις
·      Υπερτροφία Προστάτη
·      Υπέρταση
·      Καρκίνος Προστάτη
·      Φλεγμονές
·      Κατάθλιψη
 
Η ηλικία του ζευγαριού
Οι πιο μεγάλοι άνδρες τείνουν να έχουν μεγαλύτερες συντρόφους και είναι σαφές ότι η γυναικεία γονιμότητα πέφτει απότομα μετά τα 35. Αντίθετα όμως με αυτό που πιστεύαμε πριν χρόνια, τώρα γνωρίζουμε ότι και η ηλικία του άνδρα παίζει σημαντικό ρόλο στη σύλληψη και γέννηση ενός υγιούς μωρού. 

Καθώς ο άνδρας μεγαλώνει, είναι πιο πιθανό το σπέρμα του να περιέχει DNA που παρουσιάζει γενετικές ανωμαλίες, γεγονός που μπορεί να μειώσει τις πιθανότητες να αποκτήσει ένα υγιές μωρό. Αν και τα ωάρια έχουν ένα μηχανισμό που επιδιορθώνει το κατεστραμμένο DNA του σπερματοζωαρίου, όσο μεγαλύτερη είναι η σύντροφος, τόσο λιγότερο αποτελεσματικός είναι αυτός ο μηχανισμός.

Αυξημένος κίνδυνος γενετικών προβλημάτων στο μωρό
Δυστυχώς, ορισμένες γενετικές παθήσεις φαίνεται να είναι πιο συχνές μεταξύ των μωρών που έχουν πατέρα μεγαλύτερης ηλικίας. Μετά τα 40 του, ο άνδρας έχει αυξημένες πιθανότητες να αποκτήσει μωρό με:

·    Διαταραχές στο φάσμα του αυτισμού
·    Σύνδρομο Down 
·   Λευχαιμία (ο κίνδυνος είναι αυξημένος, αλλά η λευχαιμία  εξακολουθεί να είναι σπάνια στα παιδιά μεγαλύτερων ανδρών)
·    Σχιζοφρένεια (ωστόσο ο κίνδυνος παραμένει χαμηλός)
 
Αυξημένες πιθανότητες πρόωρου τοκετού και αποβολής
Ο κίνδυνος να καταλήξει σε αποβολή μία εγκυμοσύνη αυξάνεται όσο μεγαλώνει ο άνδρας, ιδιαίτερα αν είναι άνω των 40 ετών και η σύντροφός του άνω των 35 ετών. Πρόσφατη αμερικανική μελέτη έδειξε ότι στους άνδρες άνω των 50 ετών, η πιθανότητα αποβολής ήταν διπλάσια σε σχέση με άνδρες 25-29 ετών. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξε ανάλογη έρευνα στη Δανία για τους άνδρες άνω των 45. 
 
Μελέτη σε 40 εκατομμύρια γεννήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες έδειξε ότι στους πατέρες άνω των 45 ετών, υπήρχαν 14% περισσότερες πιθανότητες να γεννήσει πρόωρα η σύντροφός τους.

Ποιες αλλαγές στην καθημερινότητα βοηθούν;
Η υγιεινή διατροφή, το χάσιμο περιττών κιλών και η διατήρηση ενός υγιούς βάρους αυξάνει τις πιθανότητες σύλληψης. Μελέτες έχουν δείξει ότι μια διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά μπορεί επίσης να βοηθήσει. Η μείωση ή διακοπή του καπνίσματος και της κατανάλωσης αλκοόλ είναι επίσης σημαντική. Φροντίστε να μην υπερθερμαίνεται η βουβωνική χώρα σας καθώς οι όρχεις παράγουν την καλύτερη ποιότητα σπέρματος όταν είναι λίγο πιο δροσεροί από το υπόλοιπο σώμα. Καλό είναι να αποφεύγετε τα πολύ στενά εσώρουχα και παντελόνια και μην ακουμπάτε στην αγκαλιά σας τον φορητό υπολογιστή.
 
Κάθε ζευγάρι είναι διαφορετική περίπτωση και υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν τη σύλληψη και τη γέννηση ενός υγιούς παιδιού. Η καθοδήγηση του γιατρού σας είναι εξαιρετικά σημαντική για να επιτευχθεί ο στόχος σας. 

Το κείμενο επιμελήθηκε ο Ιάκωβος Σούσης Msc, FRCOG, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, Ιατρός Αναπαραγωγής.