Εμμηνόπαυση και λίμπιντο: Προβλήματα και λύσεις

Στην εμμηνόπαυση υπάρχουν πολλές αλλαγές στον οργανισμό της γυναίκας. Συχνά μειώνεται η λίμπιντο. Η ιατρική ονομασία για αυτή την κατάσταση είναι διαταραχή υποτονικής σεξουαλικής επιθυμίας και εδώ και 10 χρόνια έχει αναγνωριστεί ως μία από τις 20 ασθένειες υψηλής προτεραιότητας που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

Όταν μία γυναίκα είναι γύρω στα 40, συνήθως μειώνονται τα οιστρογόνα και μέσα στα επόμενα 2-8 χρόνια, γίνεται λιγότερο τακτική η έμμηνος ρήση (περίοδος) και μέχρι τελικά να σταματήσει. Η περίοδος πριν από την εμμηνόπαυση ονομάζεται περιεμμηνόπαυση και όταν η γυναίκα δεν έχει έμμηνο ρύση για 12 μήνες, είναι πλέον στην εμμηνόπαυση.

Στην εμμηνόπαυση πολύ συχνά η γυναίκα έχει εξάψεις, λεπταίνει το τοίχωμα του κόλπου της (κολπική ατροφία) και έχει κολπική ξηρότητα. Αυτοί και άλλοι παράγοντες συμβάλουν στην πτώση της λίμπιντο και την αύξηση του πόνου κατά τη διάρκεια της ερωτικής πράξης. Υπάρχουν θεραπείες που μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.

Εμμηνόπαυση και λίμπιντο
Η εμμηνόπαυση μπορεί να προκαλέσει σωματικές και συναισθηματικές αλλαγές που επηρεάζουν πολλές πτυχές της ζωής της γυναίκας, μεταξύ των οποίων και η σεξουαλική της ζωή.

Ορισμένα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης είναι:
• άγχος
• πρόβλημα ελέγχου της ουροδόχου κύστης
• δυσκολία στον ύπνο
• αραίωση μαλλιών
• αύξηση βάρους

Η κατάθλιψη που βιώνουν αρκετές γυναίκες μέσης ηλικίας επηρεάζει επίσης σημαντικά τη λίμπιντο (πόσο ενδιαφέρεται μία γυναίκα για το σεξ και πόσο το απολαμβάνει).

Μετά την εμμηνόπαυση, μία γυναίκα μπορεί να εμφανίσει:
• χαμηλή λίμπιντο
• λιγότερες σεξουαλικές σκέψεις και φαντασιώσεις
• σωματικές αλλαγές που επηρεάζουν την απόλαυση του σεξ

Η επιστημονική κοινότητα θεωρεί τη μειωμένη λίμπιντο ως μια πτυχή της σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Άλλες αιτίες για τη μειωμένη λίμπιντο περιλαμβάνουν προβλήματα διέγερσης, επιθυμίας, οργασμού και πόνου στην ερωτική πράξη.

Γιατί μειώνεται η λίμπιντο στην εμμηνόπαυση;
Παράγοντες που συμβάλλουν στην πτώση της λίμπιντο μπορεί να περιλαμβάνουν:
• ορμονικές αλλαγές
• σωματικές αλλαγές
• κοινωνιοψυχολογικούς παράγοντες

Οι ειδικοί δεν έχουν συνδέσει άμεσα τη μειωμένη λίμπιντο με τις ορμονικές αλλαγές, αλλά αυτές οι αλλαγές συμβάλλουν στις εξάψεις και σε άλλους παράγοντες που παίζουν ρόλο στην ερωτική επιθυμία.

Εμμηνόπαυση και αλλαγές στα γεννητικά όργανα
• Ο ιστός του κόλπου και των χειλέων γίνεται πιο λεπτός και λιγότερο ευαίσθητος στη σεξουαλική διέγερση.
• Η κολπική λίπανση μειώνεται, προκαλώντας κολπική ξηρότητα. Το σεξ μπορεί να είναι άβολο ή ακόμα και επώδυνο.
• Μπορεί να παρουσιαστεί δυσπαρεύνια, δηλαδή επίμονος ή επαναλαμβανόμενος πόνος στα γεννητικά όργανα πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά την επαφή.
•Μειωμένη ροή αίματος, που μπορεί να επηρεάσει τη διέγερση. Το σεξ μπορεί να είναι λιγότερο ευχάριστο και ο οργασμός να είναι πιο δύσκολος.

Περίπου το 27-60% των γυναικών στην εμμηνόπαυση έχει κολπική ξηρότητα και πόνο.

Ψυχική υγεία
Οι αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική υγεία μία γυναίκας και κατά συνέπεια τη λίμπιντο. Το στρες της καθημερινότητας (πχ από τη δουλειά, τη φροντίδα ηλικιωμένων γονέων ή το γεγονός ότι φεύγουν τα παιδιά από το σπίτι) μπορεί να αντιμετωπίζεται πιο δύσκολα  καθώς οι αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών μπορεί να οδηγήσουν σε ευερεθιστότητα ή κατάθλιψη.

Οι αλλαγές στην εμφάνιση μίας γυναίκας στην εμμηνόπαυση μπορεί επίσης να επηρεάσουν την ψυχική ευεξία και τη λίμπιντο.

Υπάρχουν κι άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση και μπορεί να επηρεάσουν τη σεξουαλική ορμή μίας γυναίκας, όπως:
• εξάψεις
• νυχτερινές εφιδρώσεις
• κατάθλιψη
• άγχος
• αϋπνία (την οποία αντιμετωπίζει σχεδόν η 1 στις 2 γυναίκες στην εμμηνόπαυση)
• κόπωση 

Υπάρχουν όμως και άλλοι παράγοντες που μπορούν να μειώσουν τη λίμπιντο γύρω από την εμμηνόπαυση, όπως:
• άλλη ασθένεια, όπως υπνική άπνοια, καρδιακή νόσος ή διαβήτης
• ιστορικό καπνίσματος
• ελάχιστη σωματική δραστηριότητα

Κάθε γυναίκα που ανησυχεί για την μείωση της λίμπιντο, είναι καλό να μιλήσει με τον γιατρό της, ο οποίος θα της εξηγήσει ποιες θεραπείες υπάρχουν, που μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής της.

Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση παραγόντων που συμβάλλουν στη μείωση της λίμπιντο, όπως η κολπική ξηρότητα και οι νυχτερινές εφιδρώσεις. Ορισμένες θεραπείες μπορεί να είναι τόσο αποτελεσματικές που η γυναίκα να δει άμεσα αποτελέσματα και στη λίμπιντο της.

Ένα λιπαντικό μπορεί να μειώσει την ενόχληση κατά τη διάρκεια του σεξ, ενώ οι ενυδατικές κρέμες μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της ξηρότητας.

· Λιπαντικά για την ξηρότητα της εμμηνόπαυσης
·Τα χάπια οιστρογόνων, οι κρέμες ή οι κολπικοί δακτύλιοι μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της κολπικής ξηρότητας και της κολπικής ατροφίας. Πάντα αφού μιλήσετε με τον γιατρό σας.
·Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί να βοηθήσει με εξάψεις και αλλαγές στη διάθεση.
·Η οσπεμιφαίνη είναι μια μη ορμονική θεραπεία για την κολπική ξηρότητα και ατροφία.

Συμβουλευτική
Η συμβουλευτική μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση της κατάθλιψης, του άγχους και άλλων θεμάτων ψυχικής υγείας που εμφανίζονται συχνά κατά την εμμηνόπαυση.

Θεραπεία υποκείμενων παθήσεων
Περίπου την ίδια ηλικία με την εμμηνόπαυση, αυξάνεται ο κίνδυνος διαφόρων προβλημάτων υγείας, όπως αύξηση βάρους, καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτης τύπου 2 και άλλες χρόνιες παθήσεις. Η αντιμετώπιση τυχόν υποκείμενων παθήσεων μπορεί να βοηθήσει μια γυναίκα να αισθανθεί καλύτερα και μπορεί να τονώσει το ενδιαφέρον για το σεξ.

Αλλαγές στην καθημερινότητα που βοηθούν
Ορισμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να βοηθήσουν στην αύξηση της λίμπιντο, μεταξύ των οποίων:
• τακτική άσκηση
• αποφυγή ή διακοπή του καπνίσματος
• αποφυγή αλκοόλ και ψυχαγωγικών ναρκωτικών
• αποφυγή προϊόντων που ερεθίζουν τον κόλπο, όπως αρωματικά σαπούνια και προϊόντα μπάνιου
• θρεπτική διατροφή
• διαχείριση βάρους
• ασκήσεις πυελικού εδάφους, που μπορούν να αυξήσουν τη ροή του αίματος στον κόλπο και να ενισχύσουν τους μύες που χρησιμοποιούνται στον οργασμό

Αλλαγές στις ερωτικές συνήθειες
• Συχνό σεξ: μπορεί να αυξήσει τη ροή του αίματος στον κόλπο και να συμβάλει στη διατήρηση της υγείας των ιστών.
• Προκαταρτικά παιχνίδια: αφιερώστε χρόνο για να διεγερθείτε, αυξάνεται η υγρασία και το σεξ γίνεται πιο απολαυστικό

Πότε να μιλήσω με τον γιατρό μου;
Οι γυναίκες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω της εμμηνόπαυσης, είναι καλό να μιλήσουν με τον γιατρό τους για θεραπείες που βοηθούν να αυξηθεί η λίμπιντο, αλλά και για να διερευνήσουν την ύπαρξη υποκείμενων παθήσεων που επηρεάζουν το σεξ, όπως:
• λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος
• πρόπτωση μήτρας
• ενδομητρίωση
• δυσλειτουργία του πυελικού εδάφους

Το κείμενο επιμελήθηκε ο Ιάκωβος Σούσης Msc, FRCOG, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, Ιατρός Αναπαραγωγής.