Φυσιολογικός τοκετός μετά από καισαρική: Τι πρέπει να γνωρίζουμε

Πολλές γυναίκες θα μπορούσαν να φέρουν στον κόσμο το παιδί τους με κολπικό τοκετό μετά από καισαρική τομή. Στοιχεία από χώρες, που αυτή η διαδικασία είναι ρουτίνα τις τελευταίες δεκαετίες, έδειξαν ότι οι 5 στις 10 γυναίκες που είχαν γεννήσει με καισαρική τομή και θέλησαν να γεννήσουν φυσιολογικά το επόμενο παιδί τους, τα κατάφεραν. Στην περίπτωση που η προηγηθείσα καισαρική τομή έγινε λόγω ισχιακής προβολής, το ποσοστό ήταν 7 στις 10 γυναίκες.

Πολλοί παράγοντες παίζουν ρόλο στην απόφαση να γεννήσετε φυσιολογικά μετά από μία καισαρική. 
 
Γιατί μπορεί να προτιμήσετε τον κολπικό τοκετό μετά από καισαρική;
Καταρχήν μπορεί να θέλετε να ζήσετε την εμπειρία του φυσιολογικού τοκετού. Αντίθετα με την καισαρική, ο κολπικός τοκετός δεν περιλαμβάνει κάποια χειρουργική επέμβαση, οι επιπλοκές είναι λιγότερες, η παραμονή στο μαιευτήριο είναι πιο σύντομη και  επιστρέφετε πιο σύντομα στις καθημερινές σας δραστηριότητες. 
 
Εάν σκοπεύετε να αποκτήσετε κι άλλα παιδιά, ο κολπικός τοκετός μετά από καισαρική συμβάλει στην αποφυγή πιθανών κινδύνων που υπάρχουν όταν μία γυναίκα κάνει πολλούς τοκετούς με καισαρική, όπως παραδείγματος χάριν προβλήματα με τον πλακούντα. Αυτό συνήθως δεν αφορά τις Ελληνίδες, αφού ο μέσος αριθμός τέκνων ανά οικογένεια είναι 1,2. 
 
Υπάρχουν κίνδυνοι στον κολπικό τοκετό μετά από καισαρική;
Ο κολπικός τοκετός μετά από καισαρική έχει φανεί πως σχετίζεται με λιγότερες επιπλοκές σε σχέση με επαναλαμβανόμενες καισαρικές. Μία αποτυχημένη προσπάθεια όμως κολπικού τοκετού μετά από καισαρική τομή, σχετίζεται με περισσότερες επιπλοκές, όπως η ρήξη της μήτρα (η ουλή της καισαρικής τομής ανοίγει). Η ρήξη της μήτρας συμβαίνει σπανίως και υπολογίζεται ότι οι πιθανότητες είναι λιγότερο από το 1% στις γυναίκες που δοκιμάζουν να γεννήσουν φυσιολογικά μετά από καισαρική τομή. Αν και το ποσοστό είναι πραγματικά πάρα πολύ μικρό, η ρήξη της μήτρας μπορεί να απειλήσει τη ζωή σας και τη ζωή του μωρού σας. 

Σε περίπτωση ρήξης της μήτρας απαιτείται επείγουσα καισαρική τομή για να αποφευχθούν σοβαρές επιπλοκές, ενώ υπάρχει η πιθανότητα να χρειαστεί αφαίρεση της μήτρας (υστερεκτομή). 

Ποιες μητέρες μπορεί να έκαναν καισαρική και να γεννήσουν την επόμενη φορά φυσιολογικά;
Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που κρίνουν σε ποιες περιπτώσεις είναι κατάλληλη επιλογή ο κολπικός τοκετός μετά την καισαρική και περιλαμβάνουν:

Τι είδους τομή της μήτρας έγινε στην καισαρική; 
Στις περισσότερες καισαρικές γίνεται χαμηλή εγκάρσια τομή. Οι γυναίκες που έχουν χαμηλή εγκάρσια ή χαμηλή κάθετη τομή μπορούν συνήθως να γεννήσουν το επόμενο παιδί τους φυσιολογικά. Εάν στην καισαρική έγινε υψηλή κατακόρυφη (κλασική) τομή, είναι πιο αυξημένος ο κίνδυνος ρήξης της μήτρας, συνεπώς δεν συνιστάται να προσπαθήσει να γεννήσει φυσιολογικά.

Είχατε πάθει ποτέ ρήξη μήτρας;
Οι γυναίκες που είχαν στη ζωή πάθει ρήξη της μήτρας, δεν μπορούν να γεννήσουν κολπικά.

Έχετε κάνει άλλες επεμβάσεις στη μήτρα;
Στις περιπτώσεις που η γυναίκα έχει κάνει άλλες επεμβάσεις στη μήτρα, όπως για παράδειγμα για την αφαίρεση ινομυωμάτων, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ρήξης της μήτρας και συνιστάται η καισαρική.

Έχετε γεννήσει ποτέ φυσιολογικά;
Ένας κολπικός τοκετός πριν ή μετά την καισαρική τομή αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας του φυσιολογικού τοκετού.

Πόσες καισαρικές έχετε κάνει;
Δεν συνιστάται ο κολπικός τοκετός εάν η γυναίκα έχει γεννήσει περισσότερες από δύο φορές στο παρελθόν με καισαρική.

Πότε έγινε ο τελευταίος τοκετός; 
Ο κίνδυνος ρήξης της μήτρας είναι υψηλότερος στον κολπικό τοκετό μετά από καισαρική, εάν δεν έχει μεσολαβήσει τουλάχιστον 1,5 χρόνος. 

Είναι φυσιολογική η εγκυμοσύνη σας;
Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου όπως προβλήματα με τον πλακούντα ή μη φυσιολογική θέση του μωρού; Έχετε τρίδυμα ή κυοφορείτε περισσότερα μωρά; Τότε συνιστάται καισαρική τομή.

Που θα γεννήσετε;
Ο τοκετός πρέπει να γίνει στο νοσοκομείο. Υπάρχει 30-50% πιθανότητα να χρειαστεί επείγουσα καισαρική τομή, η οποία μπορεί να γίνει μόνο σε μαιευτήριο όπου υπάρχει ο κατάλληλος εξοπλισμός. 

Θα χρειαστεί πρόκληση τοκετού;
Στην πρόκληση τοκετού (τεχνητούς πόνους) υπάρχουν λιγότερες πιθανότητες επιτυχούς κολπικού τοκετού μετά από καισαρική. 

Ποια είναι η διαφορά του τοκετού μετά από καισαρική με έναν συνηθισμένο κολπικό τοκετό;
Η διαδικασία είναι παρόμοια με αυτή κάθε κολπικού τοκετού. Παρακολουθείται όμως συνέχεια ο καρδιακός ρυθμός του μωρού και ο μαιευτήρας σας είναι έτοιμος να κάνει και πάλι καισαρική τομή εάν χρειαστεί. 

Εάν αποφασίσετε να γεννήσετε φυσιολογικά ενώ το προηγούμενο παιδί σας το φέρατε στον κόσμο με καισαρική, θα πρέπει να συζητήσετε όλες τις λεπτομέρειες με τον μαιευτήρας σας από τα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης. 

Είναι πολύ σημαντικό να έχει το πλήρες ιατρικό σας ιστορικό, συμπεριλαμβανομένων των αρχείων της προηγούμενης καισαρικής τομής σας και τυχόν άλλων επεμβάσεων στη μήτρα σας. Ο μαιευτήρας σας μπορεί να υπολογίσει τις πιθανότητες επιτυχίας ενός φυσιολογικού τοκετού μετά την καισαρική τομή που έχετε κάνει. Η τελική απόφαση θα ληφθεί στο τελευταίο στάδιο της εγκυμοσύνης, οπότε και θα γνωρίζετε εάν έχουν προκύψει κάποιοι παράγοντες κινδύνου. Υπάρχει πάντα πιθανότητα να χρειαστεί την ώρα του τοκετού να κάνετε και πάλι καισαρική και θα πρέπει να θυμάστε ότι το σημαντικότερο είναι να είστε ασφαλείς εσείς και το μωρό σας. 

Νέα μελέτη από το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ερεύνησε τις μακροχρόνιες επιπλοκές μετά από κολπικό τοκετό κατόπιν καισαρικής τομής. Βρέθηκε ότι οι γυναίκες που γεννούν κολπικά μετά από καισαρική τομή, έχουν 46% μεγαλύτερη πιθανότητα ακράτειας ούρων  και 53% πιθανότητα πρόπτωσης των γεννητικών οργάνων, σε σχέση με αυτές που γέννησαν με προγραμματισμένη καισαρική τομή. Αυτές οι καταστάσεις μπορούν όχι μόνο να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής της γυναίκας, αλλά χρειάζονται και χειρουργικές επεμβάσεις για να αποκατασταθούν. 

Το κείμενο επιμελήθηκε ο Ιάκωβος Σούσης Msc, FRCOG, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, Ιατρός Αναπαραγωγής.