Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 21-Ιαν-2022 09:52

    Τι είναι το nocebo και ποιες οι "παρενέργειές του" σε όσους φοβούνται ή αρνούνται τα εμβόλια για τον κορονοϊό

    Τι είναι το nocebo και ποιες οι "παρενέργειές του" σε όσους φοβούνται ή αρνούνται τα εμβόλια για τον κορονοϊό
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Πρόσφατη μελέτη που μόλις δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open καταδεικνύει το nocebo ως μια σημαντική αιτία εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών μετά τον εμβολιασμό για τον ιό της πανδημίας SARS-CoV-2. Πρόκειται για μια μετα-ανάλυση, δηλαδή επεξεργασία μετά από ομαδοποίηση δεδομένων από άλλες πρωτότυπες μελέτες, που υπογράφεται από ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Harvard.

    Τι είναι το nocebo;

    Όπως αναφέρει ο Καθηγητής Νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Δήμος Μητσικώστας, το nocebo αφορά την αρνητική προδιάθεση του ασθενούς ότι η προσφερόμενη ιατρική θεραπεία (φάρμακο, χειρουργική επέμβαση, εμβόλιο) θα τον βλάψει περισσότερο, παρά ωφελήσει.

    Πώς εκφράζεται;

    Με την εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών, που μοιάζουν να προκαλούνται από τη θεραπεία, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουν σχέση με τη βιολογική δράση της θεραπείας, παρά μόνο με την αρνητική προδιάθεση των ασθενών, είναι δηλαδή μια μορφή αυθυποβολής και φοβίας.

    Πώς μετράμε το nocebo στην ιατρική;

    Καταγράφοντας τις ανεπιθύμητες δράσεις που εμφανίζουν οι ασθενείς που παίρνουν το εικονικό φάρμακο (placebo) στις κλινικές μελέτες. Ένας ισχυρός δείκτης για τη σοβαρότητα και συχνότητα του nocebo είναι η καταγραφή των ασθενών που διακόπτουν τη θεραπεία λόγω ανεπιθύμητων δράσεων, παρά το γεγονός ότι πήραν αδρανή ουσία (πχ. νερό, αλεύρι) που δεν προκαλεί τέτοιες βιολογικές δράσεις.

    Πόσο συχνό είναι;

    Περίπου ένας στους τρεις ασθενείς που παίρνουν εικονικό φάρμακο στις κλινικές μελέτες εμφανίζει μια οποιαδήποτε ανεπιθύμητη δράση και περίπου ένας στους 20, σταματά τη θεραπεία εξαιτίας των ανεπιθύμητων ενεργειών, παρά το γεγονός ότι πήρε εικονικό φάρμακο.

    Από τι επηρεάζεται το nocebo;

    Από πολλούς παράγοντες, την προσωπικότητα του ασθενή κυρίως, αλλά και από τη σχέση του με τον ιατρό, τις προηγούμενες εμπειρίες υγείας που έχει ο ασθενής, ιδίως τις αρνητικές, αλλά και από τις πληροφορίες που παίρνει, ή άθελά του κατακλύζεται, από τα έντυπα-ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης, την τηλεόραση, το διαδίκτυο γενικά.

    Η Αμερικανική μελέτη έδειξε ότι οι εθελοντές που εμβολιάσθηκαν με τα εμβόλια για τον ιό SARS-CoV-2 είχαν περισσότερες ανεπιθύμητες δράσεις (76%) απ΄ ότι εκείνοι που πήραν το εικονικό εμβόλιο (30%). Αναμενόμενο. Αυτό που εντυπωσιάζει όμως είναι ότι οι συστηματικές ανεπιθύμητες δράσεις (δηλαδή πυρετός, κόπωση, κεφαλαλγία, μυαλγίες, ζάλη) είναι πολύ συχνές και στους εθελοντές που πήραν το εικονικό εμβόλιο (76%), είναι δηλαδή αποτέλεσμα nocebo συμπεριφοράς, φοβίας. 

    Ελληνική έρευνα για το nocebo

    Σε μια συγχρονική έρευνα της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ που εκπονήθηκε σε πέντε πανεπιστημιακά νοσοκομεία της Αθήνας τον Μάιο ως τον Ιούλιο του 2021 (όταν δηλαδή είχε ολοκληρωθεί το πρόγραμμα εμβολιασμού αντί- SARS-CoV-2 για τους εργαζόμενους στην Υγεία), 1.300 περίπου εργαζόμενοι απάντησαν σε ένα ειδικά σχεδιασμένο ερωτηματολόγιο που αφορούσε στον εμβολιασμό και στις πιθανές ανεπιθύμητες δράσεις που βίωσαν από τα εμβόλια για το συγκεκριμένο ιό, όπως επίσης και στη nocebo συμπεριφορά. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο διεθνή ιατρικό τύπο με τη συμμετοχή μιας πλειάδας καθηγητών και ερευνητών του ΕΚΠΑ το Νοέμβριο του 2021 Nocebo-Prone Behavior Associated with SARS-CoV-2 Vaccine Hesitancy in Healthcare Workers. 

    Τι βρήκαμε; Οκτώ περίπου στους δέκα υγειονομικούς είχαν πλήρως εμβολιασθεί εκείνο το χρονικό διάστημα και δύο στους τρεις είχαν εμφανίσει μια τουλάχιστον ανεπιθύμητη ενέργεια μετά τον εμβολιασμό, δερματικές αντιδράσεις και συμπτώματα ίωσης, κυρίως. Δύο στους έντεκα, όμως, δεν έκαναν το εμβόλιο…Προσπαθώντας να ανιχνεύσουμε τα χαρακτηριστικά αυτής της ομάδας που αρνήθηκαν να εμβολιασθούν, διαπιστώσαμε ότι ήταν κυρίως γυναίκες (δύο στις εννέα), κατηγορίες εργαζομένων που δεν ήταν ιατροί (νοσηλευτές οι περισσότεροι-ένας στους 4!) και εργαζόμενοι που είχαν ειδική προδιάθεση για nocebo συμπεριφορές, είχαν δηλαδή δώσει απαντήσεις στο ειδικό ερωτηματολόγιο για το nocebo τέτοιες, που προδικάζουν δισταγμό, δυσπιστία και φοβία στις ιατρικές θεραπείες. 

    Τα ευρήματα αυτά αναπαράχθηκαν και από άλλη έρευνα στην οποία επίσης συμμετείχε το ΕΚΠΑ με τον Καθηγητή Νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δήμο Μητσικώστα, μαζί με άλλα πανεπιστήμια από την Ιταλία και τις ΗΠΑ και η οποία ακολούθησε την ίδια ακριβώς μεθοδολογία με την πρόσφατη μελέτη από το Harvard, ήταν δηλαδή μια μετα-ανάλυση. Τι βρήκαμε τότε; Ένας στους τρεις εθελοντές που συμμετείχαν στις εγκριτικές μελέτες φάσης 3 για τα εμβόλια COVID-19, εμφάνισαν ανεπιθύμητες δράσεις παρότι έπαιρναν το εικονικό φάρμακο (placebo). Μάλιστα, οι γενικευμένες ανεπιθύμητες δράσεις, που δεν μπορούν να μετρηθούν και να αντικειμενοποιηθούν (πχ κεφαλαλγία, κόπωση, αδιαθεσία, μυαλγίες) ήταν πολύ αυξημένες στην ομάδα του εικονικού εμβολίου, όπως και στην ομάδα του πραγματικού εμβολίου. Η μελέτη αυτή δημοσιεύθηκε το Νοέμβριο του 2021 σε έγκριτο ιατρικό περιοδικό (https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2021.100253). Η νέα μελέτη επομένως από το Harvad, επιβεβαιώνει τις αρχικές μελέτες του ΕΚΠΑ που προηγήθηκαν, και όλες μαζί καταδεικνύουν τη μεγάλη σημασία του nocebo στον εμβολιασμό για τον ιό SARS-CoV-2, ο οποίος έχει αλλάξει δραματικά τη ζωή μας. 

    Πώς αυτά τα επιστημονικά ευρήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν;

    Εφόσον γνωρίζουμε τα αίτια της αντί-εμβολιαστικής νοοτροπίας, αλλά και των ανεπιθύμητων δράσεων που παρατηρούνται μετά το εμβόλιο, μπορούμε να βοηθήσουμε τους φοβισμένους συμπολίτες μας αποτελεσματικότερα, μιλώντας και αναλύοντας το nocebo φαινόμενο σε μια επίμονη σε επαναληψιμότητα και διάρκεια εκστρατεία ενημέρωσης. Ότι είναι μια φυσιολογική φοβία, που συνδέεται με το ένστικτο επιβίωσης, που όλοι έχουμε, αλλά σε διαφορετικό βαθμό. 

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    Εφημερίες Φαρμακείων
    Εφημερίες Νοσοκομείων

    Επιμέλεια ύλης

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    13:41 27/05

    Εξελίξεις στην παρακολούθηση και θεραπεία του κληρονομικού καρκίνου του νεφρού VHL

    Διαδικτυακή ενημερωτική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με θέμα τις πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις στην παρακολούθηση και τη θεραπεία του κληρονομικού καρκίνου του νεφρού.

    11:54 27/05

    Τα "μωρά της πανδημίας": Πώς μπορεί να επηρέασε τα μωρά το άγχος της εγκύου μητέρας

    Το στρες της εγκύου μητέρας λόγω πανδημίας μπορεί να είχε αρνητική επίπτωση στον εγκέφαλο του αγέννητου μωρού, σύμφωνα με αμερικανική έρευνα.

    09:05 27/05

    4ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας ΡευΜΑζήν: 28 και 29 Μαΐου 2022

    Βασικό θέμα του συνεδρίου, "Η επόμενη μέρα στην περίθαλψη των ρευματοπαθών και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους".

    08:30 27/05

    Μελέτη σύγκρισης δύο θεραπειών για την COVID-19: Τι δείχνουν τα αποτελέσματα

    Βαρισιτινίμπη έναντι δεξαμεθαζόνης για νοσηλευόμενους ασθενείς με COVID-19: Τι δείχνουν τα αποτελέσματα τυχαιοποιημένης, διπλά-τυφλής κλινικής μελέτης.

    08:20 27/05

    Ευλογιά των πιθήκων ή ανεμοβλογιά: Πώς θα τα ξεχωρίσουμε

    Οι δύο αυτές ασθένειες παρουσιάζουν ομοιότητες που μπορεί να δημιουργήσουν σύγχυση.

    12:18 26/05

    Καρκίνος του προστάτη και θρόμβωση

    Οι άνδρες με καρκίνο του προστάτη έχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρές θρομβώσεις στο αίμα, σύμφωνα με μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη.

    12:05 26/05

    Πανελλαδικό Συνέδριο για την Πολλαπλή Σκλήρυνση

    Με θέμα "Ο ρόλος των συνδέσεων στο Ταξίδι του Ασθενούς με Πολλαπλή Σκλήρυνση: Nέα δεδομένα - προκλήσεις – προοπτικές" θα πραγματοποιηθεί το πανελλαδικό συνέδριο για τη νόσο στις 28 και 29 Μαΐου.

    12:00 26/05

    Η Αγγελική Καραβά Γενική Διευθύντρια στο ISLE Academy του Ομίλου  SOFMEDICA

    Ο Όμιλος έχει ήδη επενδύσει 6 εκατ. ευρώ στην εκπαίδευση των Επαγγελματιών Υγείας, ενώ προγραμματίζει να διπλασιάσει το ύψος της επένδυσής του, εντός της επόμενης τριετίας.

    08:28 26/05

    Ακόμη και οι πλήρως εμβολιασμένοι μπορούν να εμφανίσουν μακρά Covid-19

    Το παραπάνω συμπέρασμα αναφορικά με την long covid προκύπτει από νέα αμερικανική έρευνα.

    08:26 26/05

    Οι ηλικιακές ομάδες που μπορεί να έχουν προστασία από την ευλογιά των πιθήκων

    Τι αναφέρει σχετικά η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών (ΕΕΕ) μετά τη χθεσινή της συνεδρίαση όπου εξέτασε τα υπάρχοντα δεδομένα αναφορικά με την ευλογιά των πιθήκων.

    15:50 25/05

    Γιατί δεν χρειάζεται να πανικοβαλλόμαστε με την ευλογιά των πιθήκων

    Ίσως η πανδημία που έχουμε βιώσει μας έχει επηρεάσει, οι επιστήμονες όμως είναι καθησυχαστικοί αναφορικά με την ευλογιά των πιθήκων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση και...

    10:57 25/05

    Παγκόσμια Ημέρα Θυρεοειδούς: Άνοδο παρουσιάζουν μορφές θυρεοειδοπάθειας

    Η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto παρουσιάζει ιδιαίτερη αύξηση ως επακόλουθο της συνεχούς επιρροής διαφόρων περιβαλλοντικών παραγόντων στη γενετική προδιάθεση των ασθενών.

    08:45 25/05

    Αρτηριακή υπέρταση: Οκτώ ερωτήσεις και απαντήσεις από την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρία

    Σύμφωνα με στοιχεία, το 40% των ενηλίκων έχουν υπέρταση, με το 32% των υπερτασικών να είναι αδιάγνωστοι και 35% να είναι διαγνωσμένοι αλλά χωρίς καλή ρύθμιση της πίεσής τους.

    08:23 25/05

    Γιατί, πού και πότε καλεί το CDC Αμερικανούς πολίτες να χρησιμοποιούν ξανά μάσκα

    Οι βασικοί λόγοι είναι η αύξηση των νέων κρουσμάτων COVID-19 αλλά η σύσταση γίνεται κυρίως λόγω της αύξησης του αριθμού των νοσηλευόμενων σε περιοχές των ΗΠΑ.

    08:19 25/05

    ROSA® Knee System: Το πιο εξελιγμένο ρομποτικό σύστημα για την αρθροπλαστική γόνατος

    Οι εξελίξεις στην ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι σημαντικές καθώς οι νέες χειρουργικές τεχνικές με τη βοήθεια ρομποτικών συστημάτων επιτρέπουν τον ακριβέστερο σχεδιασμό των επεμβάσεων.

    18:52 24/05

    Τα ανακαινισμένα παιδιατρικά νοσοκομεία μέσα από τα μάτια των παιδιών

    Διαδικτυακή ξενάγηση στις σύγχρονες και φιλόξενες εγκαταστάσεις που παρέδωσε ο ΟΠΑΠ.