Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 01-Οκτ-2021 16:09

    Λιποσωμιακή τεχνολογία: Τη χρησιμοποιούμε καθημερινά αλλά εμπλέκεται και στο εμβόλιο για τον κορονοϊό

    Λιποσωμιακή τεχνολογία: Τη χρησιμοποιούμε καθημερινά αλλά εμπλέκεται και στο εμβόλιο για τον κορονοϊό
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Από την Ελένη Δασκαλάκη

    Στο συνέδριο European Colloid & Interface Society (ECIS) 2021 που πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες νωρίτερα, ένα από τα θέματα που απασχόλησαν ήταν η λιποσωμιακή τεχνολογία. Ζητήσαμε από τον καθ' ύλην αρμόδιο, τον Κωνσταντίνο Ν. Δεμέτζο, καθηγητή της Φαρμακευτικής Τεχνολογίας και Νανοτεχνολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και εισηγητή μιας σχετικής ομιλίας στο εν λόγω συνέδριο να μας μιλήσει λίγο περισσότερο γι' αυτή την τεχνολογία που απ' ότι φαίνεται, υπάρχει σε κάθε σπίτι και έχει κάνει πιο εύκολη και γρήγορη τη διαδικασία παρασκευής των εμβολίων mRNA για την COVID-19.

    Κύριε Δεμέτζο, ως Καθηγητής Φαρμακευτικής Τεχνολογίας και Νανοτεχνολογίας είστε σίγουρα το κατάλληλο πρόσωπο να μας εξηγήσει τι είναι η τεχνολογία αυτή αλλά και σε ποιους τομείς της καθημερινής μας ζωής μπορεί να εμπλέκεται. Επίσης, πώς όλο αυτό το κομμάτι σχετίζεται με τα mRNA εμβόλια για τον κορονοϊό. 

    Το συνέδριο στο οποίο αναφερθήκατε αφορά κολοειδή συστήματα και διεπιφάνειες. Τι σημαίνει αυτό; Ότι υπάρχουν πολλά φαρμακευτικά προϊόντα, πάρα πολλά, τα οποία όλοι τα χρησιμοποιούμε τα οποία ανήκουν στα ονομαζόμενα κολοειδή συστήματα. Αυτός είναι ο επιστημονικός όρος για π.χ. τα εναιωρήματα που αγοράζουμε από το φαρμακείο, τα καλλυντικά, τα γαλακτώματα, οι αντηλιακές κρέμες. Στο πλαίσιο του συνεδρίου αναπτύχθηκε επίσης το θέμα του ιού SARS-COV-2. Με βάση την εισήγησή μου συζητήσαμε για τα εμβόλια για την COVID-19 αλλά και για τέτοια συστήματα τα οποία κυκλοφορούν εδώ και δεκαετίες στην αγορά, στα νοσοκομεία και στα φαρμακεία, και που ανήκουν στη νανοτεχνολογία, και πιο ειδικά, ένας κλάδος ας το πούμε, είναι η λιποσωμιακή τεχνολογία. 

    Για να καταλάβουμε την τεχνολογία αυτή, αρκεί να εξηγήσουμε τι είναι το λιπόσωμα. Ο όρος λιπόσωμα προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις λίπος και σώμα. Δηλαδή είναι ένα σωματίδιο το οποίο αποτελείται από λιπίδια, και είναι σε πάρα πολύ μικρή, "αόρατη", διάσταση, άρα είναι νάνο-σωματίδιο. Αυτά λοιπόν τα νανοσωματίδια που είναι από λίπος, δηλαδή λιποσωματίδια, βρίσκονται διασπαρμένα σε ένα υγρό, σε νερό, το οποίο περιέχει ένα σωρό ακόμη συστατικά, όπως το νερό που πίνουμε. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από 70% νερό, όλα αυτά που κυκλοφορούν στον οργανισμό μας και είναι πολύ μικρά ώστε δεν τα βλέπουμε, τα κύτταρά μας, οι πρωτεΐνες, τα μονοκλωνικά αντισώματα, όλα αυτά δημιουργούν αυτό που ονομάζεται κολοειδές σύστημα διασποράς. Ο ίδιος μας ο οργανισμός είναι ένα κολοειδές και γι’ αυτό ονομάζεται βιοκολοειδές. 

    Τα λιποσωμιακά σωματίδια δεν είναι κάτι που τώρα αρχίσαμε να παρασκευάζουμε καθώς η μελέτη τους έχει ξεκινήσει από το 1960. Και όσο εξελισσόταν η τεχνολογία και η επιστήμη, τόσο αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε ότι η συμπεριφορά τους στις βασικές της αρχές μοιάζει με εκείνη των κυττάρων μας. Περνώντας τα χρόνια, η τεχνολογία παρασκεύασε σωματίδια που μοιάζουν με τη συμπεριφορά τους με τα ανθρώπινα κύτταρα, άρα μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε ως μοντέλο για να μελετήσουμε διάφορες δραστηριότητες των κυττάρων μας. Αυτή ήταν μια μεγάλη επανάσταση στη δεκαετία του 1970 και του 1980. 

    Από την άλλη πλευρά, τα λιποσωμιακά νανοσωματίδια χρησιμοποιήθηκαν επίσης από τη δεκαετία του '90 για τη μεταφορά φαρμάκων. Πώς το κύτταρό μας είναι ένα σφαιρίδιο, που μέσα του περιλαμβάνει διάφορα συστατικά και τα μεταφέρει; Αντιγράφοντας αυτό, οι ερευνητές έβαλαν μέσα στο λιποσωματίδιο φάρμακα, μόρια, που δύσκολα διαλύονται στο νερό. Φάρμακα τα οποία αν χορηγηθούν με άλλον τρόπο μπορεί να έχουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ όταν τα κλείσεις μέσα στο λιποσωματίδιο, οι ανεπιθύμητες ενέργειες ελαττώνονται σημαντικά γιατί ο οργανισμός δεν τα βλέπει ως κάτι εχθρικό που θα πρέπει να καταπολεμήσει. Ενώ, το λιποσωματίδιο, μεταφέρει ως δούρειος ίππος μέσα του τους στρατιώτες. 

    Όλα αυτά που περιγράφετε, μου θυμίζουν τον τρόπο που δρουν τα mRNA εμβόλια για τον κορονοϊό, σήμερα.

    Θα σας πω ότι φάρμακα αυτής της τεχνολογίας έχουν εγκριθεί από το 1990, και μάλιστα πρόκειται για φάρμακα της κατηγορίας των εμβολίων. Η τεχνολογία των λιποσωμάτων χρησιμοποιήθηκε για παλαιότερα εμβόλια, π.χ. για τη γρίπη ή την ηπατίτιδα. Βλέπουμε έτσι πως όταν μιλάμε για τα mRNA εμβόλια για τον κορονοϊό, δεν μιλάμε για μια καινούργια τεχνολογία αλλά για την εξέλιξη μιας υπάρχουσας, η οποία εξακολουθεί και αυτή να χρησιμοποιείται. 

    Πιο συγκεκριμένα, η μελέτη για τα λιποσώματα ξεκίνησε από το 1960, ενώ του RNA για να μιλήσουμε για τα εμβόλια, ξεκίνησε από τις αρχές του 19ου αιώνα. Πρόκειται για επιστημονικές εξελίξεις που έχουν κερδίσει βραβεία Νόμπελ, απ’ όσο θυμάμαι για τη μελέτη του RNA έχουν δοθεί τουλάχιστον δύο βραβεία. Άρα, όλη αυτή η τεχνολογία, και η βιοτεχνολογία αν πάμε στο RNA, είναι κάτι που εξελίσσεται συνεχώς εδώ και δεκαετίες. 

    Οπότε ποιο είναι το σκεπτικό; Σε αυτά τα λιποσωμιακά νανοσωματίδια, τα οποία μοιάζουν με τα κύτταρά μας, όχι μόνο στη μορφολογία αλλά και στα συστατικά, μπορούμε να εγκλωβίσουμε φάρμακα με ανεπιθύμητες ενέργειες και να τα χορηγήσουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια στον οργανισμό. Τέτοια φάρμακα υπάρχουν εδώ και δεκαετίες στα νοσοκομεία, δεν είναι κάτι που δεν κυκλοφορεί. Και υπάρχει πλέον πολύ μεγάλη εμπειρία αναφορικά με τις ανεπιθύμητες ενέργειες, το πώς αλληλεπιδρούν με τα κύτταρα, πώς απεκκρίνονται από τον οργανισμό, εάν φτάνουν στον πυρήνα των κυττάρων μας. Αυτά είναι γνωστά. 

    Ακούω που λένε για τον SARS-COV-2, ότι δεν έχουμε απομονώσει ούτε καν τον ιό. Και ταυτόχρονα στο συνέδριο συζητούσαμε, και φυσικά ήταν απόλυτα γνωστό στην επιστημονική κοινότητα, ότι η πρωτεΐνη του ιού είναι 25 νανόμετρα, έχει δηλαδή και αυτό μετρηθεί. Άρα όχι μόνο έχει μελετηθεί ο ιός αλλά και η πρωτεΐνη που "κάνει τη ζημιά" στον οργανισμό. 

    Για να επιστρέψω στη συζήτηση για τα εμβόλια για τον SARS-COV-2, όταν εμφανίστηκε ο ιός οι φαρμακοβιομηχανίες και η επιστημονική κοινότητα εργάζονταν πάνω στη λιποσωμιακή τεχνολογία και την έρευνα για εμβόλια και φάρμακα για τον καρκίνο. Όταν εμφανίστηκε η πανδημία, η τεχνολογία ήταν έτοιμη, υπήρχε, και γι’ αυτό τα εμβόλια αυτά παρήχθησαν πολύ γρήγορα. Απλά έγινε μια στροφή κατεύθυνσης, προς αυτό που είχε ανάγκη η κοινωνία και ο πλανήτης, και εγκλώβισαν στο εσωτερικό τους το mRNA, το οποίο όπως σας είπα έχει απομονωθεί και μελετηθεί ήδη από τον 19ο αιώνα.

    Άρα έχουμε πάντρεμα μιας πολύ σημαντικής λιποσωμιακής νανοτεχνολογίας, η οποία χρησιμοποιείται σε πολλά πεδία στον τομέα της υγείας, και από την άλλη πλευρά έχουμε τη βιοτεχνολογία η οποία παράγει το mRNA πολύ φτηνά και πολύ γρήγορα και το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εμβόλια και νόσους. Αυτή η τεχνολογία με RNA, όπως σας την περιγράφω, έχει ήδη εγκριθεί από το 2017 για μία πολύ σοβαρή γενετική νόσο την αμυλοείδωση, η οποία προκαλεί πολυνευροπάθεια. Και παρότι δυστυχώς οι πάσχοντες δεν έχουν μεγάλο χρόνο ζωής, τα φάρμακα με αυτές τις τεχνολογίες έχουν επιμηκύνει τη ζωή τους. 

    Εκτός από τα φάρμακα, επειδή αναφερθήκατε σε καλλυντικά και άλλα προϊόντα φαρμακείου, τελικά έχουμε διάφορα προϊόντα που χρησιμοποιούν τη λιποσωμιακή τεχνολογία; 

    Τα νανοσωματίδια και η λιποσωμιακή τεχνολογία είναι κάτι που εξελίσσεται συνεχώς. Στο σπίτι μας τα βρίσκουμε σε καλλυντικά, σε φάρμακα που συναντάμε κυρίως σε νοσοκομεία αλλά και σε φαρμακεία, με μεγάλη αποτελεσματικότητα και βέβαια σε συμπληρώματα διατροφής. 

    Γιατί χρειάζεται η τεχνολογία αυτή σε συμπληρώματα διατροφής; Και στέκομαι σε αυτό, γιατί πρόκειται για μια κατηγορία ειδών που έχουμε οι περισσότεροι στο σπίτι μας. Γιατί θα πρέπει να κλείσουμε τη βιταμίνη σε ένα προστατευτικό λιπόσωμα; Τι παραπάνω προσφέρει;

    Η χρήση αυτής της τεχνολογίας, εκτός του ότι προστατεύει τον λήπτη από τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες, όσον αφορά βιταμίνες, μέταλλα ή άλλα φυτικά προϊόντα, αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητά τους, δηλαδή προσφέρει μεγάλη συγκέντρωση της ουσίας στο αίμα. Ενώ σε άλλη περίπτωση η ουσία, η βιταμίνη ή το μέταλλο, αποικοδομείται εύκολα από τον οργανισμό και χάνεται, αναγκάζοντάς μας να παίρνουμε μεγάλη ποσότητα για να έχουμε την απαραίτητη απορρόφηση. Εγκλωβισμένη όμως μέσα στο νανοσωματίδιο προστατεύεται από την υδρόλυση, την καταστροφή της, που φυσιολογικά συμβαίνει όταν μπαίνει στον οργανισμό.  

    Να συνεχίσουμε όμως στο πώς η λιποσωμιακή τεχνολογία σχετίζεται πιο συγκεκριμένα με τα mRNA εμβόλια για κορονοϊό;

    Εδώ έχουμε μία άμεση συσχέτιση της νανοτεχνολογίας και ειδικά της λιποσωμιακής τεχνολογίας. Τα λιποσωμιακά αυτά νανοσωματίδια έχουν την ιδιότητα να μπορούν να εγκλωβίζουν στο εσωτερικό τους πολύ αποτελεσματικά, σε ποσοστό πάνω από 97-98%, δηλαδή τεράστιος εγκλωβισμός και με μεγάλη ασφάλεια το RNA. Αυτό τι πλεονέκτημα έχει; Το RNA είναι ένα πολύ ευαίσθητο μόριο,  το οποίο καταστρέφεται πολύ εύκολα στον οργανισμό και μάλιστα υπάρχουν δημοσιεύσεις που δείχνουν ότι χωρίς τη λιποσωμιακή τεχνολογία δεν θα υπήρχαν τα σημερινά εμβόλια. Πώς θα χορηγούσαμε το RNA; Αν το δίναμε ελεύθερο στον οργανισμό, θα καταστρεφόταν αμέσως. Άρα έπρεπε να βρούμε φορέα μεταφοράς. Και έχει αποδειχτεί ότι τα λιποσωμιακά νανοσωματίδια είναι ο μόνος κατάλληλος, αφού ο φορέας αυτός έχει αποδείξει εδώ και πολλά χρόνια την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά του, και το έχει αποδείξει όχι μόνο από τις κλινικές μελέτες των εμβολίων αλλά και από χιλιάδες άλλες μελέτες. 

    Έτσι η λιπιδική νανοτεχνολογία χρησιμοποιήθηκε για να εγκλωβιστεί το RNA και φάνηκε ότι μπορεί να το μεταφέρει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα στον οργανισμό. Σε μερικές ώρες το RNA έχει κάνει τη δουλειά του -δηλαδή με έναν μηχανισμό που επίσης είναι γνωστός έχει παράξει αντισώματα- και έχει διαλυθεί, ώστε να αποβληθεί από τον οργανισμό. 

    Που μπορεί να μας να οδηγήσει η νανοτεχνολογία; Περιμένουμε να αναπτυχθούν προϊόντα που θα αλλάξουν τη ζωή μας; Εμβόλια; Φάρμακα;

    Βεβαίως. Αυτή τη στιγμή η νανοτεχνολογία  γενικότερα και η λιποσωμιακή νανοτεχνολογία βρίσκονται στην πορεία ανάπτυξης καινοτόμων φαρμάκων και εμβολίων. Η καινοτομία δεν συστήνεται μόνο στα φάρμακα, χρειάζεται να βρεθεί και τρόπος για να μεταφερθεί με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα το μόριο. 
    Σήμερα "απαιτούμε" για τη μεταφορά των καινοτόμων φαρμακευτικών μορίων να έχουμε επίσης καινοτόμους φορείς, υλικά που όταν μπουν στον οργανισμό να αναγνωρίζουν π.χ. σε τι θερμοκρασία είναι, τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος και σε ποια κύτταρα να κατευθυνθούν ας πούμε μόνο στο ήπαρ και όχι στο πάγκρεας, όχι στον καρδιακό μυ. Όλα αυτά εξελίσσονται. Κατά τη γνώμη μου, όλη αυτή η νανοτεχνολογία θα χρησιμοποιηθεί για να μεταφέρει πεπτίδια, πρωτεΐνες, RNA, DNA, για να θεραπεύσει πολύ σοβαρές γενετικές νόσους, νευροεκφυλιστικά νοσήματα, καρκίνο αλλά και να καταπολεμήσει τις επερχόμενες αλλά και τις υπάρχουσες μολυσματικές νόσους, κυρίως τους ιούς.

    Αυτοί είναι οι άξονες που θα κινηθεί η λιποσωμιακή τεχνολογία. Και βέβαια, θα έχουμε νέες εφαρμογές στην καθημερινότητά μας όπου υπάρχει δυνατότητα να βελτιωθούν προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως καλλυντικά ή συμπληρώματα διατροφής.

    Η Ελλάδα, για να κλείσουμε που βρίσκεται σε αυτή την τεχνολογία; 

    Όσον αφορά τα ακαδημαϊκά ιδρύματα στην Ελλάδα, ο τομέας της φαρμακευτικής νανοτεχνολογίας είναι πολύ δραστήριος και μάλιστα το εργαστήριο στο Πανεπιστήμιο Αθηνών στη Φαρμακευτική Σχολή είναι πρωτοπόρο σε αυτά, με εκατοντάδες δημοσιεύσεις, εκατοντάδες παρουσιάσεις σε συνέδρια, πατέντες, βραβεύσεις, διατριβές.
    Αναφορικά με την παραγωγή, αυτή τη στιγμή πολλές φαρμακοβιομηχανίες στην Ελλάδα, έχουν ενδιαφερθεί και χρηματοδοτούν έρευνα που μπορεί να οδηγήσει σε αποτελέσματα σαν αυτά που σας είπα, σε θεραπείες για σοβαρά γονιδιακά και όχι μόνο νοσήματα. Πρόκειται για έναν τομέα υπό ανάπτυξη στην Ελλάδα, η έρευνα είναι πολύ υψηλού επιπέδου και με αυτά που τώρα μαθαίνουμε σαν κοινωνία, θα πάμε ακόμη καλύτερα, θα υποστηρίξουμε ακόμη καλύτερα αυτές τις τεχνολογίες. 

    Σύντομο βιογραφικό

    Ο Κωνσταντίνος Ν. Δεμέτζος είναι καθηγητής της Φαρμακευτικής Τεχνολογίας και Νανοτεχνολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Οι μετεκπαιδεύσεις του αφορούσαν ερευνητική δραστηριότητα στην χημεία των φυσικών προϊόντων και στο αντικείμενο της φαρμακευτικής νανοτεχνολογίας και ειδικότερα της λιποσωμιακής νανοτεχνολογίας σε Πανεπιστήμια στης Ευρώπης και της Αμερικής, όπου εργάσθηκε ερευνητικά. Είναι Διευθυντής του Εργαστηρίου της Φαρμακευτικής Τεχνολογίας από το 20012 και Πρόεδρος της Επιστημονικής, Ελληνικής  Φαρμακευτικής Εταιρείας (ΕΦΕ), από το 2010.

    Διδάσκει Φαρμακευτική Νανοτεχνολογία, Νανο-Φαρμακολογία και νανοτεχνολογία εμβολίων σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο σε Φαρμακευτικές και Ιατρικές Σχολές. Είναι Αναπληρωτής Διευθυντής του Διεθνούς μεταπτυχιακού Νανοιατρική (Nanomedicine).

    Έχει συγγράψει βιβλία ειδικά για την φαρμακευτική νανοτεχνολογία με εκδότες Ελληνικούς και Διεθνείς εκδοτικούς οίκους και έχει μεγάλο αριθμό μετάφρασης και επιμέλειας σχετικών επιστημονικών συγγραμμάτων τα οποία διδάσκονται στα Πανεπιστήμια. Έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 260 επιστημονικές εργασίες σε Διεθνή περιοδικά και εκατοντάδες παρουσίες σε επιστημονικά συνέδρια, ως ομιλητής η με παρουσιάσεις επιστημονικών του εργασιών. Υλοποιεί ερευνητικά προγράμματα τόσο Εθνικά όσο και διεθνή, ως υπεύθυνος ερευνητής, με αντικείμενο την Φαρμακευτική Νανοτεχνολογία και ιδιαίτερα την λιποσωμιακή /λιπιδική νανοτεχνολογία. Έχει πολλές διακρίσεις και βραβεύσεις για το επιστημονικό του έργο και την προσφορά του στην επιστήμη. Το 2018 η Ακαδημία Αθηνών τον βράβευσε για το επιστημονικό του έργο στην Φαρμακευτική Νανοτεχνολογία , ενώ το 2021 εξελέγη Ακαδημαϊκός στην Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών της Ευρώπης ως τακτικό μέλος στην τάξη των Φυσικών επιστημών.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    Εφημερίες Φαρμακείων
    Εφημερίες Νοσοκομείων

    Επιμέλεια ύλης

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    13:41 27/11

    Μελέτη: Τα mRNA εμβόλια δεν προκαλούν θρόμβωση ακόμη και σε ογκολογικούς ασθενείς

    Τη μελέτη υπογράφουν η Ιατρική Σχολή της Σορβόννης, σε συνεργασία με τη Θεραπευτική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ.

    16:21 26/11

    Πώς το 5G θα βελτιώσει τις υπηρεσίες Υγείας στην Ελλάδα

    Δυνατότητα διάγνωσης του ασθενή πριν διακομιστεί στο νοσοκομείο.

    13:08 26/11

    Ανεπάρκεια σιδήρου: Τα βασικά συμπτώματα και ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο

    Η 26η Νοεμβρίου είναι μία ημέρα αφιερωμένη στη μεγάλη σημασία του σιδήρου για την υγεία και ευεξία μας και τα συμπτώματα της σιδηροπενίας που δεν πρέπει να αγνοούμε.

    11:58 26/11

    Χρόνιοι ασθενείς και πανδημία: Πώς επηρεάζονται και ο ρόλος του εμβολίου

    Έκκληση από την Ένωση Ασθενών Ελλάδος για άμεσο εμβολιασμό σε όσους χρόνιους ασθενείς παραμένουν επιφυλακτικοί.

    11:49 26/11

    "Ζήσε τη ζωή χωρίς τον χρόνιο πόνο": Πανελλαδική εκστρατεία επικοινωνίας για τον χρόνιο πόνο

    Εκτιμάται ότι 1 στους 5 ανθρώπους, που ζουν στην Ευρώπη, βιώνει κάποια μορφή χρόνιου πόνου.

    09:26 26/11

    Εμβόλιο Pfizer σε εφήβους: Αποτελεσματικότητα και ασφάλεια

    Η ανακοίνωση της εταιρείας για τα δεδομένα προστασίας του εμβολίου σε εφήβους 12 έως 15 ετών.

    09:21 26/11

    Έρευνα: Ποιοι να αποφεύγουν την ασπιρίνη

    Νέα έρευνα βρήκε ότι η ασπιρίνη μπορεί να σχετίζεται με καρδιακή ανεπάρκεια σε ανθρώπους που καπνίζουν, έχουν υπέρταση, χοληστερίνη, διαβήτη ή καρδιαγγειακή νόσο.

    11:21 25/11

    Κακοποίηση: Ποιες είναι οι σωστές (και οι λάθος) κινήσεις για να δικαιωθεί το θύμα; Τι λέει ο ιατροδικαστής

    Τις τρεις συχνότερες λάθος κινήσεις των γυναικών θυμάτων βίας, ειδικά τις πρώτες κρίσιμες ώρες μετά από ένα περιστατικό βίας, επισημαίνει η Ελληνική Ιατροδικαστική Εταιρία.

    08:41 25/11

    Πώς επηρεάζει το αλκοόλ την αρτηριακή μας πίεση; Το τσάι και η σοκολάτα;

    Οι διατροφικές μας συνήθειες μπορεί να είναι ευεργετικές ή επιβαρυντικές για την υγεία μας.

    08:38 25/11

    Το "προπατορικό" αντιγονικό αμάρτημα των κορονοϊών

    Το ανοσοποιητικό "μπλοκάρει" και αδυνατεί να αντιμετωπίσει μία μόλυνση εξαιτίας παλιότερης μόλυνσης με παρόμοιο μικρόβιο.

    14:56 24/11

    Οι "σκληροί δείκτες" της κατάθλιψης

    Στην 5η θέση παγκοσμίως η χώρα μας στον επιπολασμό της κατάθλιψης.

    12:21 24/11

    1 στους 3 στις ΜΕΘ πεθαίνει από ενδονοσοκομειακή λοίμωξη

    Η Ελλάδα ανήκει, δυστυχώς, στις χώρες με την υψηλότερη κατανάλωση αντιβιοτικών και ως εκ τούτου, ισχυρή μικροβιακή αντοχή που συμβάλει στο παραπάνω θλιβερό ποσοστό.

    12:00 24/11

    Αφαίρεση λιπώματος: Οι νεότερες τεχνικές και τα οφέλη τους

    Η αφαίρεση λιπώματος γίνεται με ελάχιστα επεμβατική τεχνική και εξασφαλίζει άριστο αισθητικό αποτέλεσμα.

    09:14 24/11

    40 χρόνια από την έναρξη της επιδημίας του HIV: Όσα γνωρίζουμε σήμερα

    Το 33ο Πανελλήνιο Συνέδριο AIDS θα απαντήσει σε πολλά ερωτήματα για τη νόσο σήμερα.

    09:06 24/11

    Μελέτη: ποιοι εμβολιασμένοι κινδυνεύουν περισσότερο από νοσηλεία για COVID-19

    Εμβολιασμός έναντι SARS-CoV-2 και νοσηλείες λόγω COVID-19 είναι το θέμα νέας μελέτης από τη Νορβηγία.

    14:48 23/11

    Παγκόσμια Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για την Ορθολογική Χρήση των Αντιβιοτικών

    1 στους 3 ασθενείς που νοσηλεύονται με COVID-19 καταλήγουν στις ΜΕΘ από ενδονοσοκομειακή λοίμωξη.