Λιπώδης νόσος του ήπατος και ζάχαρη: Η σχέση μεταξύ τους

Νέα έρευνα φέρνει στο φως αποδείξεις σχετικά με τους κινδύνους από την κατανάλωση ζάχαρης, προτείνοντας ότι η λήψη ακόμη και μέτριων ποσοτήτων της ουσίας μπορεί να οδηγήσει σε ραγδαία αλλαγή του μεταβολισμού ενός ατόμου. Τα συμπεράσματά της επισημαίνει για εμάς ο Βασίλης Γράβαρης, υπεύθυνος επικοινωνίας του Συλλόγου Ασθενών Ήπατος Προμηθέας. 

Κατανάλωση ζάχαρης και προβλήματα υγείας 

Ερευνητές στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Γκρατς της Αυστρίας, στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ελβετίας, ανέφεραν πρόσφατα τα ευρήματά τους στο Journal of Hepatology. Μερικά σάκχαρα είναι φυσικά συστατικά φρούτων και λαχανικών. Ωστόσο, πολλά από τα μεταποιημένα τρόφιμα που τρώμε περιέχουν πρόσθετα σάκχαρα - ζάχαρη που οι κατασκευαστές προσθέτουν σε για να βελτιώσουν τη γεύση ή την εμφάνιση και την υφή των τροφίμων.

Η υψηλή πρόσληψη ζάχαρης έχει συνδεθεί με πολλά προβλήματα υγείας, όπως διαβήτης τύπου B, παχυσαρκία, καρδιαγγειακές παθήσεις, ακόμη και καρκίνος.
Το 2015, το Trusted Source του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας συμβούλευσε ρητά τη μη κατανάλωση πάνω από 5% των ημερησίων θερμίδων από επιπρόσθετη ζάχαρη. Σε μια δίαιτα 2.000 θερμίδων την ημέρα, αυτό μεταφράζεται σε 100 θερμίδες ή 6 κουταλάκια του γλυκού ή 25 γραμμάρια επιπρόσθετης ζάχαρης. 

Το 2015, η εταιρεία έρευνας αγοράς Euromonitor ανέφερε ότι ο μέσος άνθρωπος στις Ηνωμένες Πολιτείες καταναλώνει περισσότερα από 126 γραμμάρια ζάχαρης την ημέρα. Την ίδια στιγμή, ο μέσος άνθρωπος στο Ηνωμένο Βασίλειο καταναλώνει 93.2 γραμμάρια ημερησίως, ενώ στην Ελβετία τα γραμμάρια ανέρχονται σε 76.1. Στην Ελλάδα, μέχρι και το 2017, η μέση κατανάλωση ανερχόταν στα 27.2 γραμμάρια, ποσό που δεν πρέπει όμως να μας καθησυχάζει, καθώς οι πληθυσμιακές αναλογίες είναι πολύ διαφορετικές. 

Εξετάζοντας την ήπια κατανάλωση προστιθέμενης ζάχαρης

Οι συγγραφείς της μελέτης ενδιαφέρθηκαν να μάθουν τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι καταναλώνουν ήπιες ποσότητες προστιθέμενης ζάχαρης. Για την έρευνά τους, την οποία πραγματοποίησαν μεταξύ 2013 και 2016, συμπεριέλαβαν 94 υγιείς άνδρες εθελοντές. Οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας 18-30 ετών και είχαν δείκτη μάζας σώματος κάτω από 24kg / m2, ο οποίος θεωρείται μεσαίο βάρος.

Οι ερευνητές επέλεξαν συμμετέχοντες κάτω από ένα ορισμένο βάρος για να μειώσουν τις πιθανότητες πρόσληψης ατόμων που πιθανώς είχαν ήδη αναπτύξει αυξημένη περιεκτικότητα σε ηπατικά λιπαρά. Εξαιρέθηκαν επίσης οι άνδρες που κατανάλωναν ποτά με ζάχαρη καθημερινά ή που είχαν στο ενεργητικό τους περισσότερες από 3 ώρες σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα. Οι ερευνητές εξήγησαν ότι δεν συμπεριέλαβαν γυναίκες, "καθώς υπάρχουν στοιχεία για αποκλίνουσες μεταβολικές επιδράσεις της φρουκτόζης σε άνδρες και γυναίκες". Πράγματι, μελέτη του 2008 ανέφερε ότι η φρουκτόζη προκάλεσε έντονες μεταβολικές επιδράσεις σε νεαρές γυναίκες συμμετέχουσες, σε σύγκριση με τους άνδρες.

Επιπτώσεις των ζαχαρούχων ποτών στο σώμα

Οι ερευνητές αρχικά έβαλαν τους συμμετέχοντες να απέχουν από ποτά με ζάχαρη για 4 εβδομάδες. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες άρχισαν να πίνουν ποτά με ζάχαρη που περιείχαν είτε φρουκτόζη, σακχαρόζη ή γλυκόζη, τρεις φορές την ημέρα. Συνολικά καταναλώνονταν 80 γραμμάρια κάθε τύπου ζάχαρης καθημερινά. Παράλληλα, ζητήθηκε από μια τέταρτη ομάδα συμμετεχόντων να συνεχίσουν την αποχή ποτών με ζάχαρη.

Για να εξετάσουν πώς τα ποτά με προσθήκη ζάχαρης επηρέασαν τα άτομα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ιχνηθέτες, οι οποίοι είναι ουσίες που προσκολλώνται σε συγκεκριμένους ιστούς, ανάλογα με τη σύστασή τους, και μπορούν να ανιχνευθούν στο εκάστοτε σημείο προσκόλλησής τους.

Συνολικά, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες δεν κατανάλωναν περισσότερες θερμίδες από ό, τι πριν από τη μελέτη. Συγκεκριμένα, υπέθεσαν ότι η κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών αύξησε τον κορεσμό των συμμετεχόντων, κάνοντας τους να καταναλώνουν λιγότερες θερμίδες από άλλες πηγές. Οι ερευνητές ανέφεραν επίσης ότι παρόλο που οι συμμετέχοντες κατανάλωναν τον ίδιο αριθμό θερμίδων, η προσθήκη ποτών με ζάχαρη στη διατροφή τους επηρέασε τη συνολική υγεία τους.

Οι συμμετέχοντες που έπιναν ποτά  με φρουκτόζη είχαν παραγωγή λίπους δύο φορές υψηλότερη από εκείνους που έπιναν ποτά με γλυκόζη και εκείνους που απείχαν από ζαχαρούχα ποτά. "Αυτό συνέβαινε ακόμα και 12 ώρες μετά το τελευταίο γεύμα ή την κατανάλωση ζάχαρης", είπε ο επικεφαλής της μελέτης Δρ Philipp Gerber του Τμήματος Ενδοκρινολογίας, Διαβητολογίας και Κλινικής Διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης.

Λίπος στο συκώτι  

Η συσσώρευση λίπους στο ήπαρ οδηγεί σε σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως ο διαβήτης τύπου Β και η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Ένα ιδιαίτερα εκπληκτικό εύρημα από τους ερευνητές ήταν ότι η σακχαρόζη ή η επιτραπέζια ζάχαρη - η μορφή της ζάχαρης που καταναλώνουμε καθημερινά - αύξησε τη σύνθεση λίπους λίγο περισσότερο από την ίδια ποσότητα φρουκτόζης.
Μέχρι τώρα, οι περισσότεροι επιστήμονες πίστευαν ότι η φρουκτόζη είναι πιο πιθανό να προκαλέσει τέτοιες αλλαγές.