Ενδομητρίωση: Μύθοι και αλήθειες

Γράφει ο Ιάκωβος Σούσης Msc, FRCOG, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, Ιατρός Αναπαραγωγής

Μία στις δέκα γυναίκες πάσχει από ενδομητρίωση. Πάρα πολλές γυναίκες όμως, που πάσχουν από αυτή την "αινιγματική” αυτή ασθένεια, δεν το γνωρίζουν, καθώς συνήθως η διάγνωση γίνεται με καθυστέρηση έως και 12 ετών. 

Δύο στις τρεις γυναίκες που πάσχουν από ενδομητρίωση είναι κάτω των 30 ετών, ενώ και πολλές έφηβες έχουν συμπτώματα ενδομητρίωσης μόλις αδιαθετήσουν για πρώτη φορά.

Τι είναι η ενδομητρίωση;
Όταν μία γυναίκα πάσχει από ενδομητρίωση, ιστός σαν εκείνον του ενδομητρίου (της φόρδας της μήτρας) αναπτύσσεται έξω από τη μήτρα. 

Εστίες ενδομητρίωσης μπορεί να αναπτυχθούν στο εξωτερικό μέρος της μήτρας, στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες, στην ουροδόχο κύστη, στο έντερο, ενώ μπορεί να υπάρχουν διάσπαρτες στην κοιλιά. Αυτός ο ιστός προκαλεί ουλές στα όργανα που αναπτύσσεται, προκαλώντας πόνο και άλλα προβλήματα, όπως υπογονιμότητα.

Ο Μάρτιος είναι ο μήνας ενημέρωσης για την ενδομητρίωση και είναι καλό να διαχωρίσουμε τις αλήθειες από τους μύθους γύρω από αυτή τη γυναικολογική πάθηση που συχνά συνοδεύεται από αφόρητο χρόνιο πόνο.

Μύθος: "Αν είχα ενδομητρίωση, θα το ήξερα”
Αλήθεια: Δυστυχώς, πάρα πολλές γυναίκες που έχουν ενδομητρίωση δεν το ξέρουν. Η διάγνωση της ενδομητρίωσης γίνεται κατά μέσο όρο 7-12 χρόνια από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων. 

Οι περισσότερες γυναίκες με ενδομητρίωση νιώθουν πόνο στη λεκάνη και την κοιλιά, ιδιαίτερα όταν έχουν έχουν περίοδο και κατά τη διάρκεια της ερωτικής πράξης.

Πολλές γυναίκες θεωρούν ότι ο πόνος στις δύο αυτές περιπτώσεις είναι φυσιολογικός και δεν μιλούν με τον γυναικολόγο τους. Συχνά αυτά τα συμπτώματα συγχέονται με άλλων γυναικολογικών παθήσεων. 

Μύθος: "Ο έντονος πόνος στην περίοδο είναι φυσιολογικός”
Αλήθεια: Σε καμία περίπτωση δεν είναι φυσιολογικό να πονάς τόσο πολύ στην περίοδο, ώστε να μην μπορείς να ανταπεξέλθεις στις καθημερινές σου υποχρεώσεις. Ο έντονος πόνος μπορεί να είναι σύμπτωμα της  ενδομητρίωσης ή άλλου γυναικολογικού προβλήματος. 

Μύθος: "Είναι κανονικό να πονάς κατά την ερωτική επαφή”
Αλήθεια: Ο επαναλαμβανόμενος πόνος κατά την ερωτική πράξη μπορεί να είναι ένδειξη ενδομητρίωσης ή άλλου γυναικολογικού προβλήματος και δεν πρέπει να θεωρείται "κανονικός”. Η ένταση του πόνου δεν δείχνει την έκταση ή τον βαθμό της ενδομητρίωσης.

Μύθος: "Οι έφηβες δεν πάσχουν από ενδομητρίωση”
Αλήθεια: Πολλές έφηβες έχουν συμπτώματα ενδομητρίωσης από την πρώτη φορά που αδιαθετούν. Κι όμως η ενδομητρίωση πολλές φορές μένει αδιάγνωστη για χρόνια, με αποτέλεσμα οι έφηβες να δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν στην καθημερινότητά τους.

Μελέτες έχουν δείξει ότι πάνω από το 50% των κοριτσιών που στην εφηβεία  έχουν εντονότατο πόνο στην περίοδο, πάσχουν από ενδομητρίωση. 

Ο πόνος στην περίοδο μίας έφηβης, η υπερβολική αιμορραγία και οι ημικρανίες στην έμμηνο ρήση, δεν πρέπει να θεωρούνται φυσιολογικά. Είναι κρίμα να υποφέρει η έφηβη ενώ μπορεί ο γιατρός της να την βοηθήσει.

Μύθος: "Οι γυναίκες με ενδομητρίωση δεν μπορούν να κάνουν παιδί”
Αλήθεια: Η ενδομητρίωση είναι η αιτία της υπογονιμότητας σε 2 από τις 3 υπογόνιμες γυναίκες, σύμφωνα με πρόσφατη γερμανική μελέτη. 

Η ενδομητρίωση κάνει πιο δύσκολη την επίτευξη εγκυμοσύνης. Η μηνιαία πιθανότητα μίας γόνιμης γυναίκας να συλλάβει είναι 15-20%, αλλά στις γυναίκες με ενδομητρίωση, το ποσοστό αυτό πέφτει στο 2–10%.

Οι μέθοδοι ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής είναι συνήθως η λύση για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας, που έχει ως αιτία την ενδομητρίωση. Τα στοιχεία δείχνουν ότι 8 στις 10 γυναίκες που πάσχουν από ενδομητρίωση αποκτούν τελικά παιδί. 

Τα ευρήματα της γερμανικής έρευνας έδειξαν ότι το λαπαροσκοπικό χειρουργείο για την αφαίρεση εστιών της ενδομητρίωσης αυξάνει τις πιθανότητες εγκυμοσύνης. 

Μύθος: "Η εγκυμοσύνη θεραπεύει την ενδομητρίωση”
Αλήθεια: Ορισμένες γυναίκες έχει φανεί ότι δεν υποφέρουν από την ενδομητρίωση μετά την εγκυμοσύνη. Η εγκυμοσύνη, όπως και οι ορμονοθεραπείες, μπορεί να μειώσουν προσωρινά τα συμπτώματα. Δυστυχώς όμως, οι περισσότερες γυναίκες έχουν τα ίδια συμπτώματα ενδομητρίωσης μετά την εγκυμοσύνη.

Μύθος: "Η ενδομητρίωση θεραπεύεται με χειρουργική επέμβαση”
Αλήθεια: Λαπαροσκοπικά αφαιρούνται οι εστίες της ενδομητρίωσης, αλλά  είναι πιθανό να επανεμφανιστούν στο ίδιο ή άλλο σημείο του σώματος. Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για την ενδομητρίωση.

Μύθος:  "Η ενδομητρίωση τελειώνει με την εμμηνόπαυση”
Αλήθεια: Η εμμηνόπαυση μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης σε ορισμένες γυναίκες. Πρόσφατη μελέτη όμως έδειξε ότι η ενδομητρίωση είναι πιθανό να εμφανιστεί για πρώτη φορά ή να επανέλθει μετά την εμμηνόπαυση.

Μύθος: "Η ενδομητρίωση είναι ασθένεια των αδύνατων γυναικών”
Αλήθεια: Αν και οι περισσότερες γυναίκες που πάσχουν από ενδομητρίωση είναι όντως αδύνατες, στις γυναίκες με περισσότερα κιλά, που πάσχουν από την ίδια ασθένεια αν και αποτελούν τη μειοψηφία, η κατάστασή τους συνήθως είναι πιο σοβαρή.

Ο μόνος τρόπος για να βεβαιωθείτε αν πάσχετε από ενδομητρίωση είναι μέσω μιας χειρουργικής διαδικασίας που ονομάζεται λαπαροσκόπηση.

Κατά τη λαπαροσκόπηση, ο γιατρός μπορεί να εκτιμήσει τη σοβαρότητα της ενδομητρίωσης και να κρίνει εάν ασθενής χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή (όπως αντισυλληπτικά χάπια και άλλα φάρμακα που μειώνουν ή μπλοκάρουν τα οιστρογόνα που χρειάζεται η ενδομητρίωση για αναπτυχθεί) ή είναι απαραίτητη η αφαίρεση των εστιών της ενδομητρίωσης.

Η ενδομητρίωση επηρεάζει με διαφορετικό τρόπο κάθε γυναίκα. Η θεραπεία λοιπόν των ασθενών με ενδομητρίωση είναι απολύτως εξατομικευμένη και ο γιατρός κρίνει ποια είναι η ενδεδειγμένη στρατηγική για κάθε ασθενή.

Περισσότερες πληροφορίες εδώ