Τι δείχνει ο αριθμός των ωαρίων που παράγουν οι γυναίκες στην εξωσωματική

Γράφει ο Ιάκωβος Σούσης Msc, FRCOG, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, Ιατρός Αναπαραγωγής.

Όσες γυναίκες δεν ανταποκρίνονται καλά στα φάρμακα της εξωσωματικής γονιμοποίησης και παράγουν λίγα ωάρια, θα πρέπει να λάβουν τα μέτρα τους και να κάνουν αλλαγές στις καθημερινές τους συνήθειες ώστε να μετριάσουν τον αυξημένο κίνδυνο που έχουν να πάθουν στο μέλλον ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Αυτό ανακοίνωσε Δανή ερευνήτρια που παρουσίασε την έρευνά της στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας, που έγινε φέτος διαδικτυακά, λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. 

Το χαμηλό ωοθηκικό απόθεμα και ο μικρός αριθμός ωαρίων που συλλέγονται μετά την διέγερση των ωοθηκών στην εξωσωματική γονιμοποίηση, μπορεί να είναι ενδείξεις ότι μία γυναίκα έχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένων χρόνιων παθήσεων στο μέλλον. 

Δανή ερευνήτρια μελέτησε τα στοιχεία που είχαν καταγραφεί στην πατρίδα της για 20.000 νέες γυναίκες, οι οποίες έκαναν τον πρώτο κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης μεταξύ 1995 και 2014.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, οι γυναίκες που ανταποκρίθηκαν φτωχά στη διέγερση των ωοθηκών και παρήγαγαν λίγα ωάρια κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης, είχαν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν στο μέλλον ασθένειες που συνδέονται με την ηλικία, όπως οστεροπόρωση και καρδιοπάθειες. 

Η Δανή ερευνήτρια τόνισε ότι τα ευρήματά της ενισχύουν όσα γνωρίζουμε ήδη από προηγούμενες έρευνες για την πρόωρη εμμηνόπαυση, η οποία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, οστεοπόρωσης και θνησιμότητας.

Σύμφωνα με την Μέτε Βουλφ Κρίστενσεν από το πανεπιστήμιο Aarhus της Δανίας, η μελέτη της έδειξε πως "η πρόωρη γήρανση των ωοθηκών συνδέεται με μία επιταχυμένη διαδικασία γήρανσης γενικότερα”. 

Ο εντοπισμός των γυναικών που κινδυνεύουν από πρόωρη εμμηνόπαυση, μπορεί να λειτουργήσει ως "καμπανάκι κινδύνου” για αυτές, καθώς θα ξέρουν ότι πρέπει να λάβουν τα μέτρα τους και να αναλάβουν προληπτικά πρωτοβουλίες για την υγεία τους, μειώνοντας τις πιθανότητες να νοσήσουν από τις συγκεκριμένες ασθένειες.

Είναι η πρώτη φορά που έγινε τόσο μεγάλη έρευνα για να διαπιστωθεί εάν όντως ο αριθμός των ωαρίων, τα οποία παράγουν οι γυναίκες στην εξωσωματική γονιμοποίηση και θεωρείται δείκτης της γήρανσης των ωοθηκών, αποτελεί προγνωστικό παράγοντα για εκδήλωση ασθενειών που συνδέονται με την ηλικία. 

Η μελέτη βασίστηκε στο εθνικό μητρώο της Δανίας, στο οποίο τηρούνται αναλυτικότατα στοιχεία για κάθε πολίτη, που τον αντιπροσωπεύει ένας αριθμός "ταυτότητας”. Στη Δανία υπάρχει η δυνατότητα να μελετηθεί πως συνδέονται οι θεραπείες με την εξέλιξη της υγείας του κάθε ανθρώπου στο μέλλον.

Στη συγκεκριμένη μελέτη γυναίκες κάτω των 37 ετών που έκαναν εξωσωματική γονιμοποίηση ή μικρογονιμοποίηση ωαρίου, χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: εκείνες που μετά τη διέγερση των ωοθηκών παρήγαγαν πέντε ή λιγότερα ωάρια (1234 γυναίκες) και θεωρήθηκε ότι έχουν"πρόωρη γήρανση των ωοθηκών" και μία άλλη ομάδα με εκείνες που αποκρίθηκαν καλά στα φάρμακα της εξωσωματικής και παρήγαγαν τουλάχιστον 8 ωάρια (18.614 γυναίκες). Ο αριθμός των ωαρίων που συλλέχθηκαν χρησιμοποιήθηκε ως δείκτης του αποθεματικού των ωοθηκών.

Κατά τη διάρκεια της εξαετούς περιόδου παρακολούθησης, τα δεδομένα έδειξαν την πραγματική εκτίμηση κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις, οστεοπόρωση, διαβήτη τύπου 2, καρκίνο και θνησιμότητα από οποιαδήποτε αιτία.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γυναίκες στην ομάδα της "πρόωρης γήρανσης των ωοθηκών” είχαν 25% μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν σε σύγκριση με τις γυναίκες που είχαν φυσιολογική απόκριση των ωοθηκών. Το ποσοστό αυξήθηκε στο 39% στις καρδιαγγειακές παθήσεις και ήταν διπλάσιος στην οστεοπόρωση. 

Ο κίνδυνος καρκίνου και άλλων ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία δεν είχε σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων της έρευνας.

Όπως είπε η ερευνήτρια που παρουσίασε την μελέτη της στο ετήσιο συνέδριο της ESHRE, "παρόλο που οι κοινοί βιολογικοί μηχανισμοί μεταξύ των ωοθηκών και της γενικότερης γήρανσης είναι κάπως ασαφείς, τα δεδομένα από αυτήν τη μελέτη δείχνουν ότι οι νεαρές γυναίκες με πρόωρη γήρανση των ωοθηκών (που ορίζεται από τη χαμηλή παραγωγή ωαρίων μετά τη διέγερση των ωοθηκών) έχουν αυξημένο κίνδυνο να νοσήσουν από ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία”. 

Τόνισε επίσης ότι τα στοιχεία υποστηρίζουν σθεναρά την υπόθεση ότι το χαμηλό αποθεματικό των ωοθηκών μπορεί να είναι χρήσιμος δείκτης μεταγενέστερων προβλημάτων υγείας.

Η άποψή μου
Θα ήταν χρήσιμο οι γυναίκες που δεν παράγουν πολλά ωάρια κατά τη διέγερση των ωοθηκών στην εξωσωματική γονιμοποίηση να εξετάσουν το ενδεχόμενο να κάνουν προληπτικά αλλαγές στον τρόπο ζωής τους, αλλά και την έγκαιρη χρήση θεραπείας ορμονικής υποκατάστασης προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος για εκδήλωση άλλων ασθενειών που ακολουθούν την πρόωρη εμμηνόπαυση.