Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 06-Μαϊ-2020 10:28

    Το R0 και το Rt και πώς "φωτογραφίζουν" την εξέλιξη της πανδημίας

    Το R0 και το Rt και πώς "φωτογραφίζουν" την εξέλιξη της πανδημίας
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Από την αρχή της επιδημίας COVID-19, υπήρξε εκτεταμένη αναφορά στην έννοια του R0. Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται σε μία άλλη επιδημιολογική παράμετρο, το Rt. Η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Βάνα Σύψα, ανασκόπησε την πρόσφατη βιβλιογραφία σχετικά με  τη χρήση των μαθηματικών μοντέλων στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων και τη λήψη αποφάσεων.

    R0: Ο βασικός αριθμός αναπαραγωγής της επιδημίας

    Όταν αναγνωρίστηκε η επιδημία από το νέο κορονοϊό στην Κίνα, μία από τις προτεραιότητες ήταν να εκτιμηθεί μία σημαντική επιδημιολογική παράμετρος: o βασικός αριθμός αναπαραγωγής (R0). Το R0 εκφράζει πόσα άτομα μπορεί να μολύνει ένα κρούσμα στην αρχή της επιδημίας, όταν δηλαδή στον πληθυσμό δεν υπάρχει ανοσία και δεν έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται παρεμβάσεις για τον περιορισμό της μετάδοσης.

    Αν, για παράδειγμα, το R0  είναι ίσο με 3, κάθε κρούσμα μπορεί να μολύνει άλλα 3 άτομα κατά μέσο όρο, και αυτά με τη σειρά τους άλλα 3 το καθένα κ.ο.κ. Κατά συνέπεια, ο αριθμός των κρουσμάτων αυξάνει σταδιακά και ακολουθεί εκτεταμένη διασπορά. Αν το R0 είναι μικρότερο από 1, τότε δεν υπάρχει κίνδυνος επιδημίας. Αυτό συμβαίνει γιατί, στην περίπτωση αυτή, ένα κρούσμα μπορεί να μολύνει άλλο ένα άτομο και επομένως η μετάδοση σταδιακά φθίνει.

    Στην εποχική γρίπη, το R0 είναι περίπου 1.3 και στην πρόσφατη πανδημία γρίπης Α/Η1Ν1 εκτιμάται ότι κυμάνθηκε μεταξύ 1.4-1.6. Στον νέο κορονοϊό SARS-CoV-2, το R0 εκτιμάται μεταξύ 2-3. Αυτή η εκτίμηση, σε συνδυασμό με την απουσία ανοσίας στον πληθυσμό, υπογραμμίζει ότι ο νέος κορονοϊός έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει σε εκτεταμένη επιδημία αν δεν ληφθούν μέτρα, όπως διαπιστώθηκε και στην πράξη σε πολλές χώρες. 

    Ο δείκτης Rt

    Όταν εφαρμόζονται παρεμβάσεις για τον περιορισμό της μετάδοσης, όπως για παράδειγμα τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από το R0  στον ενεργό αριθμό αναπαραγωγής Rt. Αυτός ο δείκτης εκφράζει τον αριθμό των ατόμων που μπορεί να μολύνει ένα κρούσμα παρουσία αυτών των παρεμβάσεων.

    Η τιμή του μπορεί να μεταβάλλεται διαχρονικά μιας και η σταδιακή εισαγωγή μέτρων και η αλλαγή συμπεριφοράς του πληθυσμού (π.χ. υγιεινή χεριών, περιορισμός επαφών) καθιστούν τη μετάδοση ολοένα και πιο δύσκολη. Στόχος είναι να μειωθεί σε επίπεδο μικρότερο του 1 μιας και αυτό υποδηλώνει ότι επιτεύχθηκε έλεγχος της επιδημίας.

    Στην Κίνα για παράδειγμα, τόσο στο επίκεντρο της επιδημίας (περιοχή Hubei) όσο και σε άλλες περιοχές, το lockdown είχε σαν αποτέλεσμα το Rt να πλησιάσει πολύ κοντά στο 0. Από αναλύσεις του Imperial College για 14 χώρες στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανόμενης και της Ελλάδας, μέχρι τις 4 Μαΐου είχε επιτευχθεί η μείωσης του Rt κάτω από το 1 σε όλες τις χώρες με εξαίρεση το Βέλγιο και τη Σουηδία.

    Έχουν ενδιαφέρον οι χώρες που εφάρμοσαν ηπιότερα μέτρα. Στο Hong-Kong, για παράδειγμα, όπου δεν εφαρμόστηκε lockdown, το Rt μειώθηκε παροδικά κάτω από το 1 με το κλείσιμο των σχολείων αλλά στη συνέχεια, και μέχρι το τέλος Μαρτίου, ισορροπούσε γύρω από αυτή την τιμή. Αντίστοιχα είναι τα αποτελέσματα και στη Σουηδία όπου, μετά την απαγόρευση των συναθροίσεων, το Rt μειώθηκε μεν αλλά παραμένει σταθερά λίγο πάνω από το 1. 

    Η παρακολούθηση της πορείας του Rt είναι επομένως σημαντική. Η εκτίμησή του μπορεί να ανανεώνεται ανά τακτά διαστήματα με βάση τα στοιχεία που συλλέγονται από την επιδημιολογική επιτήρηση (διαγνωσμένα κρούσματα ανά ημέρα) με την εφαρμογή κατάλληλης μεθοδολογίας. Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να αποτιμηθεί η πορεία της επιδημίας και η αποτελεσματικότητα των μέτρων σε πραγματικό, κατά το δυνατόν, χρόνο μιας και υπάρχει αναπόφευκτα καθυστέρηση από τη στιγμή που ένα άτομο μολύνεται μέχρι να διαγνωστεί. Κατά συνέπεια, μία ενδεχόμενη αύξηση των μολύνσεων σήμερα, μπορεί να αποτυπωθεί στα διαγνωσμένα κρούσματα των επόμενων ημερών.

    Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, ακόμα και αν έχει επιτευχθεί περιορισμός της επιδημίας και μείωση του Rt σε χαμηλά επίπεδα, η άρση των μέτρων μπορεί να οδηγήσει σε αύξησή του. Επομένως, στη φάση της σταδιακής άρσης των μέτρων, η παρακολούθηση του Rt είναι πολύ σημαντική μιας και θα επιτρέψει να γίνονται διορθωτικές κινήσεις αν διαπιστωθεί ότι πλησιάζει ή ξεπερνά το 1.

    Η πρόκληση για τις επόμενες εβδομάδες

    Η πρόκληση είναι να βρεθεί ο συνδυασμός των μέτρων που θα επιτρέψει να διατηρείται το Rt κάτω από αυτή την τιμή, επιτυγχάνοντας παράλληλα τη σταδιακή επανεκκίνηση της οικονομικής δραστηριότητας  και, γενικότερα, την επαναφορά της κοινωνίας σε φυσιολογικούς κατά το δυνατόν ρυθμούς. Για αυτό το λόγο κρίνεται σημαντική η σχολαστική τήρηση των συστάσεων για την υγιεινή των χεριών, την τήρηση αποστάσεων, τον περιορισμό του αριθμού ατόμων σε κλειστούς χώρους κλπ. H παρακολούθηση του Rt σε τοπικό επίπεδο, όπως για παράδειγμα προτείνεται για τις πολιτείες των ΗΠΑ, θα επέτρεπε να εντοπιστούν συγκεκριμένες περιοχές με αυξημένη διασπορά και να εφαρμοστούν στοχευμένα μέτρα.

    Μία ιδιαιτερότητα σε μία νέα επιδημία είναι ότι απαιτείται η λήψη μέτρων χωρίς να γνωρίζουμε εκ των προτέρων ποια θα είναι η αποτελεσματικότητά τους. Για παράδειγμα, χρειάζεται να προχωρήσουμε σε lockdown ή αρκούν και ηπιότερα μέτρα; Στην πράξη, δεν είναι εφικτό να σχεδιαστεί μία μελέτη όπου θα εφαρμόζονται διαφορετικές παρεμβάσεις σε επιμέρους πληθυσμούς ώστε να αξιολογηθεί ποιες ήταν πιο αποτελεσματικές.

    Επίσης, μία ήπια στρατηγική που έχει αποδειχτεί αποτελεσματική σε μία χώρα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αν υιοθετηθεί και αλλού θα έχει την ίδια επίδραση. Τα μαθηματικά μοντέλα επιτρέπουν να γίνει μία αξιολόγηση σε θεωρητικό επίπεδο, ενσωματώνοντας παραδοχές για διάφορα σενάρια παρεμβάσεων (π.χ. lockdown, κλείσιμο σχολείων μόνο, έλεγχος και απομόνωση κρουσμάτων κλπ.) και εκτιμώντας την πιθανή πορεία της επιδημίας για κάθε ένα από αυτά.

    Τα άρθρα που έχουν δημοσιευθεί πάνω σε αυτό το ερώτημα για το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία και τον Καναδά συμφωνούν σε ένα βασικό σημείο: η εφαρμογή ήπιων μέτρων θα είχε σαν αποτέλεσμα ο αριθμός των εισαγωγών σε ΜΕΘ να είναι μη διαχειρίσιμος από το σύστημα υγείας. Τα μαθηματικά μοντέλα αναμένεται να βοηθήσουν και στη λήψη αποφάσεων κατά την περίοδο της σταδιακής άρσης των μέτρων.
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    Εφημερίες Φαρμακείων
    Εφημερίες Νοσοκομείων

    Επιμέλεια ύλης

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    09:07 05/06

    Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη στεφανιαία νόσο

    Σιωπηλό δολοφόνο ονομάζουν οι καρδιολόγοι τη στεφανιαία νόσο και η ενημέρωση γύρω από αυτήν είναι σημαντική για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωσή της.

    08:55 05/06

    ΙΣΑ: Ώρα να γίνουν τα απαραίτητα εμβόλια στα παιδιά και τους ενήλικες

    Ανησυχία για τη μείωση της εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού λόγω του κορoνοϊού, εξέφρασε η Επιστημονική Επιτροπή του ΙΣΑ και της Περιφέρειας Αττικής.

    08:50 05/06

    Δοκιμάστε τη μους σοκολάτας... που σας κάνει καλό!

    Φτιάξτε αυτό το Σαββατοκύριακο μια μους σοκολάτας με αβοκάντο. Είναι υγιεινή και έχει λίγες -και καλές- θερμίδες.

    08:41 04/06

    Πώς μπορεί να περιοριστεί η μεταδοτικότητα του ιού SARS-CoV-2;

    Η μάσκα και η φυσική απόσταση θα παραμείνουν, όπως φαίνεται, για καιρό στη ζωή μας.

    08:35 04/06

    "Είναι ασφαλές να επιστρέψω στη δουλειά μου;"

    Πόσο ασφαλής είναι η επιστροφή στην εργασία; Νέο επιστημονικό άρθρο επιχειρεί να δώσει μια απάντηση στο ερώτηση αυτό.

    08:27 04/06

    Δωρεάν πρόγραμμα ψηφιακής επιμόρφωσης από την ΕΛΛ.Ο.Κ.

    Η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛ.Ο.Κ.) τιμά την Παγκόσμια Ημέρα Επιβίωσης από τον Καρκίνο, επενδύοντας στην απόκτηση "ψηφιακών" δεξιοτήτων.

    10:16 03/06

    "Θετικό βήμα η αναθεώρηση της λίστας, η καινοτομία όμως απουσιάζει"

    Ανακοίνωση του PhRMA Innovation Forum αναφορικά με την ένταξη 195 συσκευασιών φαρμακευτικών ιδιοσκευασμάτων στον Κατάλογο Αποζημιούμενων Φαρμάκων.

    09:58 03/06

    Νέα έρευνα ενοχοποιεί τα ηρεμιστικά πριν την εγκυμοσύνη για την εξωμήτριο κύηση

    Η χρήση ηρεμιστικών βενζοδιαζεπινών πριν τη σύλληψη αυξάνει τον κίνδυνο εξωμήτριας κύησης, σύμφωνα με νέα αμερικανική έρευνα.

    09:52 03/06

    Νέα δεδομένα για το nusinersen στη νωτιαία μυϊκή ατροφία (SMA)

    Νέα δεδομένα για το nusinersen ενισχύουν τη διατηρούμενη αποτελεσματικότητα και τη μακροχρόνια ασφάλεια του φαρμάκου σε ένα ευρύ φάσμα ασθενών.

    23:59 02/06

    Γιατί είναι καλύτερο να κοιμάστε στο αριστερό σας πλευρό

    Πώς μπορεί να επηρεάζει την υγεία και την ποιότητα του ύπνου σας η στάση στην οποία προτιμάτε να κοιμάστε;

    13:55 02/06

    1st International Multidisciplinary Connected Congress on COVID-19 Update

    Το πρώτο διαδικτυακό σεμινάριο για επαγγελματίας υγείας από το ΥΓΕΙΑ και το Metropolitan Hospital.

    08:32 02/06

    Γιατί και πώς το περπάτημα μας κάνει καλό αλλά και τι να προσέχουμε

    Η run concept master trainer Ελευθερία Ζαπαντιώτη απαντά μέσα από την προσωπική της εμπειρία στις παραπάνω ερωτήσεις.

    08:14 02/06

    Ερωτήσεις και απαντήσεις για τις αιμορροΐδες

    Οι αιμορροΐδες είναι ένα συχνό πρόβλημα υγείας που μπορεί να μας κάνει την καθημερινότητα δύσκολη.

    08:00 02/06

    Και ένα καλό νέο από το πεδίο των μεταμοσχεύσεων

    Σημαντική αύξηση της μεταμοσχευτικής δραστηριότητας ιστών και οργάνων μετά την άρση των μέτρων προστασίας από τον κορονοϊό.

    16:48 01/06

    Ξεχάστε το six pack: Τεστ αίματος θα δείχνει τη φυσική μας κατάσταση

    Υπό ανάπτυξη το πρώτο τεστ αίματος που θα δείχνει πόσο καλή φυσική κατάσταση έχει κάποιος πριν και μετά την άσκηση.

    09:18 01/06

    Update: Τα αποτελέσματα από τη χορήγηση πλάσματος ιαθέντων σε ασθενείς με κορονοϊό

    Xορήγηση πλάσματος ιαθέντων από τη την νόσο COVID-19: τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν μείωση θνητότητας χωρίς παρενέργειες