Όγκος στον εγκέφαλο: Η εξειδικευμένη αντιμετώπιση

Από τον Δρ. Αδαμάντιο Γ. Μαυράκη, Νευροχειρουργό με εξειδίκευση στη Νευρο-ογκολογία (Queen Elizabeth University Hospital, Γλασκώβη/Ηνωμένο Βασίλειο) και στη Χειρουργική Επιληψίας (Neurochirurgishe Klinik/Universitätsklinikum Bonn (UKB), Βόννη/Γερμανία), συνεργάτη του Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center (www.neurergy.gr)

Οι όγκοι του εγκεφάλου αποτελούν παθολογική ανάπτυξη των κυττάρων του εγκεφάλου ή των περιβλημάτων του. Μπορούν να χωριστούν γενικώς σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

•    Πρωτοπαθείς όγκοι οι οποίοι προέρχονται από τον ίδιο τον εγκέφαλο και μπορεί να είναι καλοήθεις ή κακοήθεις.
•    Μεταστατικοί όγκοι οι οποίοι προέρχονται από διαφορετικά σημεία του σώματος εκτός εγκεφάλου (μεταξύ άλλων πνεύμονες, μαστοί, νεφροί, δέρμα).

Όγκος στον εγκέφαλο: Τα πιο συχνά συμπτώματα

Τα πιο συχνά συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν στις περιπτώσεις αυτές είναι: κεφαλαλγία, έμετος, επιληπτικές κρίσεις, νευρολογικά ελλείμματα που σχετίζονται με τη θέση του όγκου (π.χ. αδυναμία σέ κάποιες κινήσεις μυικών ομάδων, διαταραχές στην αισθητικότητα κάποιων μερών του σώματος, στο λόγο, στη μνήμη κ.α.), διακυμάνσεις στο επίπεδο συνείδησης.

Όγκος στον εγκέφαλο: Η αντιμετώπιση 

Η κύρια αντιμετώπιση είναι συνήθως χειρουργική,  η οποία είναι ταυτοχρόνως διαγνωστική αλλά και θεραπευτική. Ο στόχος της χειρουργικής αντιμετώπισης είναι η εξασφάλιση ιστολογικής διάγνωσης και η ολική αφαίρεση του όγκου (εφόσον είναι εφικτό) χωρίς βλάβη στον υπόλοιπο εγκέφαλο.

Σε περιπτώσεις καλοήθειας, όπως π.χ στο μηνιγγίωμα (ο πιο συχνός όγκος εγκεφάλου), η ολική αφαίρεση ισοδυναμεί συνήθως με ίαση χωρίς ανάγκη οποιασδήποτε άλλης θεραπείας. 

Σε περιπτώσεις κακοήθειας, όπως π.χ στα γλοιώματα, χρειάζεται και περαιτέρω αντιμετώπιση μετεγχειρητικώς, η οποία καθορίζεται από τα αποτελέσματα της ιστολογικής διερεύνησης του όγκου και την αξιολόγηση συγκεκριμένων μοριακών δεικτών του. Η μακροσκοπικώς ολική αφαίρεση μπορεί να περιπλακεί από τη φύση αλλά και τη θέση του όγκου (π.χ αν βρίσκεται κοντά σε περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει την κίνηση) και ως εκ τούτου να μην είναι εφικτή. Παρόλ’ αυτά, και σε αυτές τις περιπτώσεις, ο στόχος πρέπει είναι η μέγιστη ασφαλής αφαίρεση του όγκου (maximal safe resection) δηλαδή αφαίρεση όσο το δυνατόν περισσότερου όγκου χωρίς τη δημιουργία νευρολογικών ελλειμμάτων, η οποία δίνει και τις καλύτερες προϋποθέσεις για βελτίωση της ποιότητας ζωής αλλά και δυνητικώς αυξάνει την αποτελεσματικότητα των επακόλουθων θεραπειών (ακτινοθεραπεία/ χημειοθεραπεία).

Σε όλες τις περιπτώσεις όμως της Νευρο-ογκολογίας, οι εξειδικευμένες μικροχειρουργικές τεχνικές είναι απαραίτητες. Η χρήση διαφορετικών εργαλείων (όπως νευροπλοηγού, διεγχειρητικού υπερήχου, διεγχειρητικής νευροπαρακολούθησης, χαρτογράφησης εγκεφάλου, φθορίζουσας 5-ALA για τη διεγχειρητική διάκριση του παθολογικού ιστού), από εξειδικευμένους Νευροχειρουργούς οδηγεί πλέον σε αύξηση της έκτασης του αφαιρούμενου όγκου με ελαχιστοποίηση των νευρολογικών ελλειμμάτων. 

Η ενσωμάτωση των εξειδικευμένων αυτών χειρουργικών τεχνικών με τη στοχευμένη περαιτέρω αντιμετώπιση οδηγεί στη δημιουργία εξατομικευμένης για τον κάθε ασθενή θεραπείας με τη μέγιστη ασφάλεια και κλινικό αποτέλεσμα