Ναυτιλία: Πολλαπλασιάζονται οι πράσινοι διάδροµοι

Οι εμπλεκόμενοι φορείς του τομέα της ναυτιλίας πρέπει να αναγνωρίσουν την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, γράφει ο Βασίλειος Κρουστάλλης, Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος & Chief Commercial Officer, ABS.

Οι πράσινοι θαλάσσιοι διάδρομοι πολλαπλασιάζονται, αλλά δεν έχουν όλοι την ίδια στρατηγική ή οικονομική βαρύτητα. 

Στη νέα της έκδοση, "Beyond the Horizon: Vision Meets Reality", ο ABS τούς διαχωρίζει σε δύο βασικές κατηγορίες: Διαδρόμους Σήματος (Signal Corridors) και Επιχειρησιακούς Διαδρόμους (Operational Corridors).

Διάδρομοι Σήματος

Πρόκειται για δηλώσεις προθέσεων, συχνά υποστηριζόμενες από μνημόνια συνεργασίας μεταξύ λιμενικών αρχών ή κυβερνήσεων. 

Σκοπός τους είναι η ευθυγράμμιση της βούλησης και η ενεργοποίηση του συντονισμού, όχι η επίτευξη άμεσης και μεγάλης κλίμακας μείωσης εκπομπών. Συνήθως βρίσκονται στο στάδιο της σκοπιμότητας και της διερεύνησης, με τεχνικές αξιολογήσεις, διάλογο μεταξύ ενδιαφερομένων και αρχική ρυθμιστική "σκαλωσιά".

Οι επενδύσεις σε υποδομές και οι δεσμεύσεις για πλοία είναι περιορισμένες, ενώ το εμπορικό σκέλος –τιμολόγηση και προθυμία των πελατών να υιοθετήσουν τέτοιες λύσεις– παραμένει αναπόδεικτο.

Για παράδειγμα, ο διάδρομος Χάλιφαξ - Αμβούργο έλαβε δημόσια χρηματοδότηση 22,5 εκατ. καναδικών δολαρίων για την επιτάχυνση μελετών και σχεδιασμού ετοιμότητας, αλλά ο τρέχων ετήσιος όγκος φορτίου (~15 Mt) και η διαθεσιμότητα εναλλακτικών καυσίμων παραμένουν περιορισμένα.

Αντίστοιχα, η διαδρομή Tyne - IJmuiden λειτουργεί ως χρήσιμο ρυθμιστικό "sandbox", αλλά εξακολουθεί να στερείται κλίμακας. Ο διάδρομος Λος Άντζελες - Σιγκαπούρη, παρά τη δημοσιότητα από το 2022, παραμένει επικεντρωμένος σε πιλοτικές ενέργειες, χωρίς ακόμη ουσιαστική συντονισμένη δρομολόγηση πλοίων ή ώριμες δυνατότητες ανεφοδιασμού.

Αναδιαμορφώνοντας την οικονομία της ναυτιλίας

Οι Επιχειρησιακοί Διάδρομοι, αντίθετα, αναδιαμορφώνουν ήδη τα οικονομικά της απανθρακοποίησης στη ναυτιλία. Αφορούν εμπορικά πολυσύχναστους θαλάσσιους άξονες με υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας, όπου πραγματικά κεφάλαια επενδύονται, πλοία βρίσκονται ήδη σε λειτουργία και εναλλακτικά καύσιμα –LNG, μεθανόλη, αμμωνία– ανεφοδιάζονται ή έχουν συμβολαιοποιηθεί.

Οι διάδρομοι αυτοί χαρακτηρίζονται από θεσμική ευθυγράμμιση, αναβάθμιση λιμενικών υποδομών και πρώιμους μηχανισμούς τιμολόγησης και επιμερισμού κινδύνου μεταξύ πλοιοκτητών, παρόχων καυσίμων και ναυλωτών.

Κύριο παράδειγμα αποτελεί ο διάδρομος Ρότερνταμ - Σιγκαπούρη, ο οποίος θεμελιώνεται στην ανάπτυξη του στόλου διπλού καυσίμου μεθανόλης της Maersk, με περισσότερα από 300 πλοία διπλού καυσίμου LNG ήδη σε λειτουργία και εγκαταστάσεις ανεφοδιασμού της μεθανόλης.

Το Ρότερνταμ έχει υπογράψει συμφωνίες για αμμωνία και υδρογόνο με την AM Green της Ινδίας, ενώ η Σιγκαπούρη ξεπέρασε το 1 Mt πωλήσεων εναλλακτικών καυσίμων το 2024.

Αντίστοιχα, ο Βόρειος Διάδρομος της Βόρειας Θάλασσας (Antwerp - Gothenburg) αποκτά δυναμική μέσω πυκνής κυκλοφορίας ro/pax και υποδομών συγχρηματοδοτούμενων από την Ε.Ε., ενώ ο διάδρομος Βανκούβερ - Γιοκοχάμα - Σαγκάη προχωρά μέσω διμερούς συγχρηματοδότησης για υποδομές υδρογόνου και πιλοτικά έργα.

Οι διαφορές μεταξύ των διαδρόμων είναι κρίσιμες. Οι διάδρομοι σήματος αξιοποιούν τη δημόσια και ιδιωτική δυναμική για τον αρχικό σχεδιασμό. Οι επιχειρησιακοί διάδρομοι, όμως, καθορίζουν πλέον τον ρεαλιστικό επενδυτικό ορίζοντα για τα ναυτιλιακά περιουσιακά στοιχεία και τις δομές τιμολόγησης προς τους πελάτες. Επιπλέον, επιταχύνουν την κάθετη ολοκλήρωση της εφοδιαστικής αλυσίδας· ενδεικτικά, η μετοχική επένδυση ύψους $100 εκατ. της Maersk σε μονάδα πράσινης μεθανόλης στη Λουιζιάνα ή οι παραδόσεις μεθανόλης από την UniBarge στα κύρια ευρωπαϊκά λιμάνια.

Με λίγα λόγια, το τοπίο των διαδρόμων ωριμάζει, αλλά διαφοροποιείται ως προς τη λειτουργία του: οι διάδρομοι σήματος λειτουργούν ως μηχανισμοί συντονισμού, ενώ οι επιχειρησιακοί ως ζωντανά εργαστήρια της οικονομίας της απανθρακοποίησης.

Στρατηγική σημασία

Οι εμπλεκόμενοι φορείς οφείλουν να διακρίνουν μεταξύ των δύο τύπων διαδρόμων για να κατανείμουν σωστά κεφάλαια, να αναπτύξουν υποδομές και να αξιολογήσουν την ανταγωνιστική τους έκθεση. Καθώς η απανθρακοποίηση επιταχύνεται, οι διάδρομοι που θα μεταβούν από το στάδιο της "ανακοίνωσης" στο στάδιο της "ροής φορτίου" θα καθορίσουν όχι μόνο τη μείωση των εκπομπών, αλλά και τη στρατηγική αρχιτεκτονική της παγκόσμιας ναυτιλίας.

Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως τα διαφοροποιημένα premium κόστους των πράσινων καυσίμων και η πρόσβαση σε πράσινη χρηματοδότηση πέρα από τους κορυφαίους πλοιοκτήτες. Η εσωτερίκευση του ανθρακικού κινδύνου στα ναυλοσύμφωνα και στις διαδικασίες προμήθειας φορτίων πρέπει να ενισχυθεί, ενώ τα οικοσυστήματα των διαδρόμων πρέπει να εξελιχθούν σε σταθερά δίκτυα χαμηλών εκπομπών.

Εξάλλου, η μετάβαση δεν θα είναι ομοιόμορφη. Πλεονέκτημα θα αποκτήσουν όσοι ευθυγραμμίσουν τη στρατηγική καυσίμων με την πρόσβαση σε κεφάλαια και τη διαμόρφωση πολιτικής, επιτρέποντάς τους να αξιοποιήσουν την έγκαιρη συμμόρφωση, να εξασφαλίσουν premium από τους πελάτες –υψηλότερους ναύλους που καταβάλλονται συνειδητά από ναυλωτές ή φορτωτές για πιστοποιημένες υπηρεσίες χαμηλών εκπομπών– και να αποφύγουν ρυθμιστικούς κινδύνους.

Τα νέα χρηματοοικονομικά εργαλεία, όπως τα blue bonds, των οποίων οι εκδόσεις αυξήθηκαν από μηδέν σε 7,2 δισ. δολάρια μέσα σε επτά χρόνια, κερδίζουν έδαφος· παραμένουν όμως ελάχιστο μέγεθος σε σύγκριση με πιο εδραιωμένα εργαλεία, όπως τα green bonds στον ενεργειακό και μεταφορικό τομέα, γεγονός που δείχνει το τεράστιο περιθώριο για νέες χρηματοδοτικές λύσεις.

Στρατηγικές συστάσεις

Το οικονομικό υπόβαθρο της πράσινης ναυτιλίας γίνεται πιο σαφές, αλλά όχι πιο απλό. Οι εμπλεκόμενοι καλούνται να δουν την απανθρακοποίηση όχι μόνο ως ζήτημα συμμόρφωσης, αλλά ως άσκηση κατανομής κεφαλαίου με κλαδικές ιδιαιτερότητες.

Βασικές συστάσεις:

- Υιοθέτηση στρατηγικής στόλου ευθυγραμμισμένης με διαδρόμους, με προτεραιότητα στους άξονες που διαθέτουν ρυθμιστική σαφήνεια, πρόσβαση σε καύσιμα και υποστήριξη από τους φορτωτές.

- Χρηματοδότηση βασισμένη στο κόστος κύκλου ζωής, αξιοποίηση πράσινων χρηματοδοτικών εργαλείων για την κάλυψη αυξημένου capex και τον περιορισμό της αστάθειας του opex.

- Ανάπτυξη συνεργασιών ανάντη, με μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας πράσινων καυσίμων για ενίσχυση της τραπεζιμότητας των πλοίων και μείωση του κινδύνου τιμών.

- Ενισχυμένος διεθνής συντονισμός –ιδίως στη διαμόρφωση τιμής άνθρακα και προτύπων GHG για καύσιμα– ώστε να αποτραπούν στρεβλώσεις και διαρροές άνθρακα.

- Αξιοποίηση δεδομένων και ψηφιοποίησης: Η αναφορά εκπομπών θα αποτελέσει τόσο ρυθμιστική όσο και εμπορική απαίτηση. Τα δεδομένα πραγματικού χρόνου, η διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα καυσίμων και η επαληθευμένη ένταση GHG θα θεμελιώσουν τις μελλοντικές συμβάσεις.