ΙΟΒΕ: Προβλέπει ανάπτυξη 2,2% για το 2026 με οδηγούς τις επενδύσεις και την ιδιωτική κατανάλωση

Του Τάσου Δασόπουλου

Ανάπτυξη 2,2% προβλέπει για το 2026 το ΙΟΒΕ από 2,1% που αναμένεται να κλείσει το 2025, λόγω της αύξησης των επενδύσεων με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) και της ενίσχυσης των εισοδημάτων λόγω της φορολογικής μεταρρύθμισης που ισχύει από την αρχή του χρόνου. 

Στην έκθεση του ΙΟΒΕ για το δ' τρίμηνο του 2025 επισημαίνεται ότι η ελληνική οικονομία μπορεί να διατηρήσει και να ενισχύσει τη σημερινή θετική τροχιά της, μόνο με την προϋπόθεση αύξησης των επενδύσεων σε φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο. Προϋπόθεση για αυτό αποτελούν δομικές τομές στη λειτουργία του κράτους και των αγορών, όπως και ενίσχυση κρίσιμων υποδομών. Εάν αυτό δεν συμβεί, η αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας αναπόφευκτα θα εξασθενίσει. 

Συνολικά για το 2026, η έκθεση του Ιδρύματος προβλέπει ανάπτυξη 2,2% οριακά χαμηλότερη από το 2,4% που προβλέπει το ΥΠΕΘΟ με οδηγούς τις επενδύσεις και την ιδιωτική κατανάλωση Συγκεκριμένα προβλέπει ότι η ιδιωτική κατανάλωση θα αυξηθεί φέτος κατά 1,9% από 2,5% το 2025 και η δημόσια κατανάλωση κατά 1% από 1,3% το 2025. Οι επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν κατά 9,2% το 2026 (και στο δυσμενές σενάριο κατά 8,2%) έναντι αύξησης 6,2% το 2025. Οι καθαρές εξαγωγές αναμένεται να αυξηθούν κατά 1,5% έναντι 1,3% το 2025, ενώ οι εισαγωγές λόγω της έντονης επενδυτικής δραστηριότητας θα αυξηθούν κατά 2,9% έναντι μείωσης κατά 1,5% που κατέγραψαν το 2025.

Η ανεργία αναμένεται να αποκλιμακωθεί στο 8,6% από 8,9% το 2025, ενώ και ο πληθωρισμός σε όρους εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή αναμένεται να αποκλιμακωθεί στο 2,4% φέτος από 2,9% το 2025. 

Πίνακας 1. Μακροοικονομικές προβλέψεις ΙΟΒΕ (Ιανουάριος 2026) (σε σταθερές τιμές, ετήσιες % μεταβολές, εκτός εάν αναγράφεται διαφορετικά)

Σε ό,τι αφορά τα θετικά στοιχεία για το 2026, το ΙΟΒΕ θέτει πρώτο την επιτάχυνση στην τελική ευθεία υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας το οποίο ενδέχεται να ενεργοποιήσει τη ροή διεθνών κεφαλαίων προς πιο παραγωγικές και μακροχρόνιες επενδύσεις. Στα θετικά στοιχεία για την οικονομία το 2026 περιλαμβάνει: 

• Το χαμηλό κόστος χρήματος, ειδικότερα το χαμηλότερο spread με άλλες Ευρωπαϊκές οικονομίες, αποτελεί ευκαιρία για επιτάχυνση των εγχώριων επενδύσεων.

• Την αξιοποίηση μέτρων φοροελάφρυνσης των νοικοκυριών στην κατεύθυνση της τόνωσης της εγχώριας αποταμίευσης μέσω της ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος.

• Τις νέες ισορροπίες στις διεθνείς εμπορικές ροές και νέες συμφωνίες (π.χ. Mercosur) δημιουργούν προοπτική για αύξηση των μεριδίων αγοράς σε επιμέρους ελληνικές εξαγωγές με αυξημένη προστιθέμενη αξία

Οι κίνδυνοι 

Στους κινδύνους που έχει να αντιμετωπίσει η οικονομία το ΙΟΒΕ τονίζε την κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή η οποία ενισχύει την αβεβαιότητα ως προς την ενεργειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα των αλυσίδων εφοδιασμού, τις διεθνείς τιμές ενέργειας και τις ευρύτερες πολιτικές εξελίξεις. 

Ταυτόχρονα σημειώνει: 

• Η πορεία των επιτοκίων ενδέχεται να υπονομευθεί από παρεμβάσεις στην ανεξαρτησία νομισματικής πολιτικής μεγάλων κεντρικών τραπεζών.

• Μεταβλητότητα της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου λόγω πολιτικοκοινωνικών αναταράξεων σε χώρες εντός και εκτός Ευρωζώνης. 

• Το υψηλό έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο, με διαρθρωτικά χαρακτηριστικά.

• Τον υψηλό δομικό πληθωρισμό σε σχέση με τον μέσο όρο στην Ευρωζώνη. 

• Τις ιστορικά υψηλές διεθνείς αποτιμήσεις κεφαλαιαγορών, με απόκλιση από τα θεμελιώδη μεγέθη, οι οποίες δημιουργούν επιφυλάξεις για τη σταθερότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος. 

Γ. Ρέτσος: Η χώρα πρέπει να θωρακισθεί περαιτέρω

Κατά την παρουσίαση της Έκθεσης, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΙΟΒΕ, κ. Γιάννης Ρέτσος, αφού καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους στην παρουσίαση της Έκθεσης ανέλυσε τις ανησυχίες που απορρέουν από το διεθνές περιβάλλον λόγω του συνδυασμού γεωπολιτικών κινδύνων, έντασης μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, καθώς και κρίσης θεσμών κυρίως στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Για την Ελλάδα, ενώ αναγνώρισε ότι έχουν γίνει πολλά τα τελευταία χρόνια στην κατεύθυνση της ισχυροποίησης της οικονομίας, τόνισε ότι η χώρα πρέπει να θωρακισθεί περαιτέρω ενόψει των δυσκολιών που αναπόφευκτα θα έρθουν, ενώ αναφέρθηκε σε κόπωση και ανάγκη επιτάχυνσης των διαρθρωτικών αλλαγών, σε οικονομικό αλλά και θεσμικό επίπεδο.
 
Ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Καθηγητής Νίκος Βέττας, επεσήμανε την ανάγκη ενδυνάμωσης της οικονομίας για προσέλκυση επενδύσεων ενόψει νέων προκλήσεων. Μεταξύ άλλων, ανέδειξε τα παρακάτω:

-Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε θετική τροχιά, με ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ που παραμένει υψηλότερος από την ευρωζώνη, μείωση της ανεργίας, αύξηση των επενδύσεων, θετική δημοσιονομική πορεία και εξομάλυνση του κόστους χρηματοδότησης. 

-Το παγκόσμιο περιβάλλον εμφανίζει υψηλή και εντεινόμενη αβεβαιότητα, με κέντρο γεωπολιτικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Ενδεχόμενες κρίσεις δεν μπορούν να αποκλείονται κατά την τρέχουσα χρονιά, με σημαντική επίδραση και στη δική μας οικονομία.

-Η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκεται μπροστά σε έντονες νέες προκλήσεις, χωρίς να είναι ακόμη σαφές εάν και πώς θα ανταποκριθεί.  Το ευμετάβλητο παγκόσμιο και ευρωπαϊκό περιβάλλον δεν είναι ευρύτερα ευνοϊκό για επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται προσεχώς να είναι περισσότερο επιλεκτικές.

-Η ελληνική οικονομία μπορεί να διατηρήσει και να ενισχύσει τη σημερινή θετική τροχιά της, μόνο με την προϋπόθεση αύξησης των επενδύσεων σε φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο. Προϋπόθεση για αυτό αποτελούν δομικές τομές στη λειτουργία του κράτους και των αγορών, όπως και ενίσχυση κρίσιμων υποδομών. Εάν αυτό δεν συμβεί, η αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας αναπόφευκτα θα εξασθενίσει.

-Η ελληνική οικονομία είναι σήμερα πιο ανθεκτική από το παρελθόν και το Ταμείο Ανάκαμψης θα συνεχίσει να στηρίζει τη δυναμική και την επόμενη διετία, χωρίς όμως να αρκεί από μόνο του για το αναγκαίο επενδυτικό άλμα. Παραμένουν επίμονες διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως η χαμηλή παραγωγικότητα και το υψηλό εξωτερικό έλλειμμα.

-Τα νοικοκυριά πιέζονται, καθώς παρά τη βελτίωση σε απασχόληση και μισθούς, ο πληθωρισμός διατηρεί χαμηλά τα πραγματικά εισοδήματα και την αποταμίευση.

-Προτεραιότητες πολιτικής αποτελούν η άμβλυνση γραφειοκρατικών και ρυθμιστικών εμποδίων που παραμένουν, η ταχύτερη επίλυση νομικών διαφορών, η προσαρμογή προτεραιοτήτων  στη φορολογία, η ενίσχυση του εκπαιδευτικού και ερευνητικού συστήματος και η ενθάρρυνση της καινοτομίας.

Παγκόσμια οικονομία

Για την παγκόσμια οικονομία το ΙΟΒΕ αναφέρει ότι παρουσιάζει ανθεκτικότητα εν μέσω εμπορικών και γεωπολιτικών τριγμών, καθώς συνέχισε να μεγεθύνεται το τρίτο τρίμηνο του 2025, με ήπιο ρυθμό.

Οι οικονομίες των χωρών του ΟΟΣΑ αναπτύχθηκαν με ετήσιο ρυθμό 1,9% το τρίτο τρίμηνο, παρόμοιο με το προηγούμενο τρίμηνο και οριακά υψηλότερο από το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024 (1,8%). Ο πληθωρισμός διατηρείται σε υψηλότερα από τα επιθυμητά επίπεδα, πλην Ασίας και Ευρώπης, παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση που έχει καταγραφεί, ενώ και ο δομικός πληθωρισμός αποδεικνύεται επίμονος σε πολλές οικονομίες.

Οι κεντρικές τράπεζες των κυριότερων οικονομιών προχωρούν σε στοχευμένες προσαρμογές της νομισματικής τους πολιτικής, ισορροπώντας μεταξύ στόχων πληθωρισμού και στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας. Παρότι οι επιδράσεις του εμπορικού προστατευτισμού μετριάστηκαν μέσω διμερών συμβιβασμών, ο κίνδυνος αναζωπυρώνεται στις αρχές του 2026, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις επαναφέρουν το ενδεχόμενο δασμολογικών κλιμακώσεων.

Η οικονομία της Ευρωζώνης κατέγραψε ετήσια μεγέθυνση της τάξεως του +1,4% το τρίτο τρίμηνο του 2025, από +1,6% το προηγούμενο. Βάσει των πρόσφατων εκτιμήσεων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Νοέμβριος 2025), η οικονομία της Ευρωζώνης προβλέπεται να αναπτυχθεί με ρυθμό +1,2% το 2026 και +1,4% το 2027, ενώ αυτή της ΕΕ με ρυθμό +1,4% το 2026 και +1,5% το 2027. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να ανέλθει στο 1,9% το 2026 και να αυξηθεί στο 2,0% το 2027, ενώ στην ΕΕ αναμένεται να διαμορφωθεί σε 2,1% το 2026 και 2,2% το 2027. Η ΕΚΤ διατήρησε τα βασικά επιτόκια αμετάβλητα το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Το εξωτερικό περιβάλλον παραμένει ασταθές με τις διεθνείς εμπορικές σχέσεις και τις γεωπολιτικές εντάσεις να αποτελούν τις κυριότερες πηγές κινδύνου για την Ευρωπαϊκή οικονομία.