Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 14-Νοε-2021 20:00

    Πώς ο πληθωρισμός αυξάνει τα δίδυμα ελλείμματα

    Πώς ο πληθωρισμός αυξάνει τα δίδυμα ελλείμματα
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Τάσου Δασόπουλου

    Η διαφαινόμενη παράταση της ενεργειακής κρίσης με τις ανατιμήσεις σε ρεύμα, φυσικό αέριο και πετρέλαιο, σε συνδυασμό με τη νέα έξαρση της πανδημίας, έρχεται να ενισχύσει τα "δίδυμα" ελλείμματα, το δημοσιονομικό και αυτό του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, που επανεμφανίστηκαν στο τέλος του 2020 λόγω της πανδημίας.

    Ήδη το εμπορικό έλλειμμα που αποτελεί μέρος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έχει αρχίσει να αυξάνεται. Με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το έλλειμμα στο ισοζύγιο καυσίμων τον Αύγουστο (τον τελευταίο μήνα για τον οποίο υπάρχουν δημοσιευμένα στοιχεία), όταν κανείς δεν ανησυχούσε ακόμη για τη ραγδαία άνοδο των τιμών των καυσίμων, διευρύνθηκε στα 639,7 εκατ. ευρώ, από 347,7 εκατ. ευρώ την ίδια περίοδο του 2020, θεωρώντας ότι οφείλεται κυρίως στο άνοιγμα της αγοράς και στην αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας.

    Ως "πρόδρομος δείκτης" για τη συνέχεια της χρονιάς θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν οι εμπορευματικές συναλλαγές που καταγράφονται από την ΕΛΣΤΑΤ. Στη σύγκριση του Σεπτεμβρίου με τον ίδιο μήνα του 2020, η αξία των εισαγωγών καυσίμων έφτασε φέτος τα 4,3 δισ. ευρώ, έναντι 3,7 δισ. ευρώ το ίδιο διάστημα του 2020, καταγράφοντας αύξηση κατά 17,9%. Για την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου, και με τους πέντε πρώτους μήνες του χρόνου την οικονομία να βρίσκεται σε lockdown, η αξία των εισαγωγών καυσίμων έφτασε τα 10,84 δισ. ευρώ φέτος, έναντι 6,4 δισ. ευρώ το ίδιο διάστημα του 2020. Μια τέτοια εξέλιξη εξηγείται μόνο κατά ένα μέρος από την ανάκαμψη της οικονομίας, και στο μεγαλύτερο μέρος της από την άνοδο των τιμών πετρελαίου, φυσικού αερίου και ηλεκτρικού ρεύματος, που είχαν αρχίσει να γίνονται φανερές.

    Ξεκινώντας από ιστορικά χαμηλά που έφτασαν στα μέσα του προηγούμενου χρόνου, οι τιμές των βασικών ενεργειακών προϊόντων άρχισαν να αυξάνονται από την αρχή του καλοκαιριού, με ομαλά αυξανόμενους ρυθμούς. Αυτό δεν φάνηκε άμεσα στο εμπορικό ισοζύγιο, γιατί παράλληλα με την αξία των εισαγωγών είχαμε και διψήφια αύξηση εξαγωγών, οπότε το εμπορικό έλλειμμα αυξανόταν με ελεγχόμενους ρυθμούς. 

    Μάλιστα, στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών όπου αθροίζονται εξαγωγές και εισαγωγές σε προϊόντα και υπηρεσίες καταγράφεται για το 8μηνο Ιανουαρίου-Αυγούστου μείωση του ελλείμματος κατά 2,5 δισ. ευρώ, στα 5,4 δισ., από 7,9 δισ. το ίδιο διάστημα του 2020. Ειδικά για τον μήνα Αύγουστο, το ισοζύγιο είναι θετικό. Η ΤτΕ καταγράφει πλεόνασμα 1,4 δισ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 150,8 εκατ. ευρώ τον ίδιο μήνα του 2020. Η απάντηση βρίσκεται στη μεγάλη άνοδο του τουρισμού, ειδικά από τον Ιούλιο και μετά, η οποία συγκρίνεται με το ίδιο διάστημα του 2020, όταν ο τουρισμός, λόγω της πανδημίας, είχε μείωση του τζίρου του κατά 73% σε σύγκριση με το 2019. 

    Ο κίνδυνος του χειμώνα 

    Μπαίνοντας όμως στους μήνες του φθινοπώρου και του χειμώνα, οπότε η επίδραση του τουρισμού μειώνεται σταδιακά, ενώ οι ανάγκες για κατανάλωση καυσίμων αυξάνονται, το σκηνικό άλλαξε. Οι παραγωγοί ηλεκτρισμού ανακοίνωσαν αυξήσεις στα τιμολόγια, που ήρθαν να συναντήσουν τις τεράστιες αυξήσεις κατά 600% των τιμών του φυσικού αερίου και την αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 60%. Προς το παρόν το οικονομικό επιτελείο έχει κατευθύνει τη δράση του κυρίως στο να περιορίσει τις αυξήσεις στα τιμολόγια των καταναλωτών και των πολύ μικρών επιχειρήσεων.

    Οι πιο μεγάλες επιχειρήσεις μοιραία θα περάσουν το αυξημένο κόστος ενέργειας και πρώτων υλών και στις τιμές λιανικής. Οι τιμές θα μείνουν ψηλά όσο η κατανάλωση θα παραμείνει στα ίδια επίπεδα, τροφοδοτούμενη και από τις καταθέσεις ύψους 36 δισ. ευρώ που συγκεντρώθηκαν κατά την πανδημία. 

    Ωστόσο οι μόνιμες βλάβες στο εξωτερικό έλλειμμα, δηλαδή το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Ελλάδας, που αποτελεί κριτήριο ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και καθορίζει με τη σειρά του και το εξωτερικό χρέος της χώρας (δηλαδή το συνολικό που χρωστούν κράτος και επιχειρήσεις εκτός Ελλάδας), θα κριθεί από δύο παράγοντες: από το τελικό ύψος των τιμών των καυσίμων πριν μπουν σε τροχιά αποκλιμάκωσης και το διάστημα το οποίο θα χρειαστούν για να επανέλθουν σε φυσιολογικά επίπεδα.

    Το δημοσιονομικό έλλειμμα 

    Το δεύτερο μέρος του διδύμου των ελλειμμάτων, το δημοσιονομικό έλλειμμα, δέχεται πιέσεις από την αρχή του χρόνου, λόγω της παράτασης της πανδημίας, οι οποίες πλέον φαίνεται να κλιμακώνονται από την επάνοδο της πανδημίας αλλά και την εμφάνιση των σημαντικών πληθωριστικών πιέσεων που αποτυπώνονται καταρχήν στην πορεία του πληθωρισμού, ο οποίος από -2% στην αρχή του χρόνου έφτασε στο τέλος Οκτωβρίου στο 3,4%, καταγράφοντας σε 10 μήνες αύξηση κατά 5,4%.

    Οι πιέσεις σε αυτό το σκέλος του διδύμου των ελλειμμάτων έρχονται από αιτήματα για νέα μέτρα στήριξης που ζητούν εκπρόσωποι της πραγματικής οικονομίας για να προστατευτούν και από την ενεργειακή κρίση αλλά και από τα περιοριστικά μέτρα που έχουν ενεργοποιηθεί για να περιοριστεί η διασπορά για τους ανεμβολίαστους. Αιτήματα για επιδοτήσεις ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας θα πλήξουν άμεσα το έλλειμμα, ειδικά αν γίνουν από χρήματα του Προϋπολογισμού.

    Το ίδιο και αιτήματα που έρχονται στο οικονομικό επιτελείο από το λιανεμπόριο και την εστίαση και αφορούν αναβολή της έναρξης πληρωμών των δόσεων για τα χρέη ύψους 2,5 δισ. ευρώ τα οποία δημιουργήθηκαν λόγω της πανδημίας ή των 3,5 δισ. που θα πρέπει να αποπληρωθούν από τις επιστρεπτέες προκαταβολές ύψους 8 δισ. ευρώ που δόθηκαν τη διετία 2020-2021.

    Στην πρώτη περίπτωση, η επιδότηση θα αυξήσει τις δαπάνες για το 2021 και στη δεύτερη περίπτωση θα μειώσει τα προγραμματισμένα έσοδα του Προϋπολογισμού για το 2022. Και στις δύο περιπτώσεις θα αυξήσει το έλλειμμα για τη διετία 2021-2022 σε μια περίοδο, μετά την κρίση του κορονοϊού, στην οποία θα έπρεπε να μειώνεται.

    Το οικονομικό επιτελείο, μέχρι στιγμής, δείχνει να αντιστέκεται στα αιτήματα για νέες αναβολές πληρωμών, ενώ για τις επιδοτήσεις που δίνει κατά των ανατιμήσεων χρησιμοποιεί τα επιπλέον έσοδα από τις δημοπρασίες των ρύπων που δεν έχουν επίδραση στο έλλειμμα. Και σε αυτή την περίπτωση, όπως και στο έλλειμμα τρεχουσών, όλα θα κριθούν από τη διάρκεια που θα έχει και το φαινόμενο των αυξημένων κρουσμάτων που επιβάλλει τους περιοριστικούς όρους για μια μερίδα των πολιτών αλλά και οι ανατιμήσεις των ενεργειακών προϊόντων.

    Σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των διεθνών τιμών, πάντως, η αρχική αισιοδοξία ότι οι τιμές θα αρχίσουν να αποκλιμακώνονται από το τέλος του πρώτου τριμήνου φαίνεται να αποδυναμώνεται, αφού και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά πλέον ότι η αποκλιμάκωση δεν θα πρέπει να αναμένεται πριν από το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2022. 


     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ