Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 13-Ιαν-2023 00:01

    Στην αρχή της μεγαλύτερης κρίσης...

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Στούπα 

    Στην αρχή της μεγαλύτερης κρίσης...

    Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τις τελευταίες εβδομάδες καλλιεργεί σε πολλούς την εκτίμηση πως η οικονομική  κρίση βαίνει προς κάποιου είδους εκτόνωση και άρα ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση για την επάνοδο στην... κανονικότητα των μηδενικών επιτοκίων και άρα και της ευημερίας με δανεικά...

    Τούτο ενέχει ιδιαίτερα υψηλό ρίσκο. Ο πληθωρισμός αποτελεί μόνο μια παράμετρο της κρίσης και ο ίδιος συναρτάται πολλών παραγόντων. Όπως αναφέραμε τη Δευτέρα που πέρασε, σε αυτήν την φάση η αποκλιμάκωση των ενεργειακών τιμών, λόγω και της χειμερινής καλοκαιρίας, ρίχνει τον πληθωρισμό. Αργότερα όταν στην Ευρώπη θα χρειαστούμε περισσότερη θέρμανση και οι αποθήκες LNG θα χρειαστεί να γεμίσουν, οι τιμές θα ανέβουν ξανά...

    Η άνοδος των ενεργειακών τιμών δεν οφείλεται μόνο στον πόλεμο της Ουκρανίας. Για την ακρίβεια, η άνοδος είχε ξεκινήσει πριν από αυτόν. Λόγω του χείριστου σχεδιασμού της ενεργειακής μετάβασης, οι εταιρείες εξόρυξης και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, τα τελευταία χρόνια, είχαν σταματήσει να πραγματοποιούν επενδύσεις στην ανεύρεση και εξόρυξη νέων κοιτασμάτων.

    Τούτο ήταν λογικό. Αν σε 15 χρόνια τα περισσότερα αυτοκίνητα θα είναι ηλεκτρικά και οι ΑΠΕ θα καλύπτουν μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών αναγκών, οι τιμές των υδρογονανθράκων θα καταρρεύσουν και οι νέες επενδύσεις δεν θα αποσβεστούν ποτέ.

    Αυτό όμως πλέον φαίνεται να αμφισβητείται. Ο ζήλος με τον οποίο οι πετρελαϊκές εταιρείες "οργώνουν" τα ελληνικά πέλαγα για αναζήτηση νέων κοιτασμάτων, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, το αποδεικνύει...

    Η ενεργειακή μετάβαση φαίνεται πως επιμηκύνεται παρά την κλιμάκωση των συνεπειών της κλιματικής κρίσης.

    Όμως δεν  είναι μόνο η ενεργειακή μετάβαση και οι γεωπολιτικές αναταράξεις που δημιουργούν αναθεωρητικές δυνάμεις όπως η Ρωσία, η Τουρκία και λίαν συντόμως η Κίνα που προβληματίζουν. 

    Η κρίση στην οποία εισερχόμαστε (και επ΄ουδενί δεν βρισκόμαστε στο τέλος) είναι πολυπαραγοντική. 

    Ορισμένα από τα βασικά αίτια περιληπτικά είναι τα εξής:

    α) το υψηλό χρέος που με την άνοδο των επιτοκίων μοιάζει με θηλιά στο λαιμό...

    β) Η γεωπολιτική ένταση που προκύπτει από την αμφισβήτηση του στάτους από τις ανεθεωρητικές δυνάμεις όπως η Ρωσία, η Τουρκία και η Κίνα...

    γ) Η κυοφορούμενη αμφισβήτηση του δολαρίου και του Ευρώ στις διεθνείς συναλλαγές.

    δ) Η υποχώρηση της παγκοσμιοποίησης που θα αυξήσει το κόστος παραγωγής. Ήδη οι εφοδιαστικές αλυσίδες ανασχεδιάζονται και μέρος της παραγωγής μεταφέρεται εγγύτερα της Δύσης.

    ε) Οι χαλαρές δημοσιονομικές και νομισματικές πολιτικές στη Δύση έχουν δημιουργήσει "φούσκες" και οι "φούσκες" έχουν προκαλέσει διεύρυνση της ανισότητας, άνοδο του λαϊκισμού και κοινωνικό και πολιτικό διχασμό. Επιπλέον, η ευημερία και ιδίως με δανεικά έχει δημιουργήσει μαλθακούς και φιλήδονους πολίτες που δυσκολεύονται να πάρουν σωστές αποφάσεις όταν αυτές απαιτούν προσπάθεια, στερήσεις και θυσίες.

    ζ) Η δημογραφική γήρανση σε συνδυασμό με την πληθυσμιακή έκρηξη στην Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική και τις μεταναστευτικές πιέσεις που τείνουν να λάβουν το χαρακτήρα εισβολής, είναι άλλη μια πρόκληση...

    Όλα αυτά μαζί οδηγούν σε μια οικονομική, γεωπολιτική και πολιτισμική κρίση της οποίας η πρόσφατη αναζωπύρωση του πληθωρισμού δεν αποτελεί παρά την κορυφή του παγόβουνου.

    Η κρίση σε διαγράμματα

    α) Ο πληθωρισμός όταν ξεπερνάει κάποιο επίπεδο συνήθως οφείλεται σε πολλές αιτίες και διατηρείται για πολλά χρόνια ψηλά μέχρι οι άνθρωποι και τα κράτη να αλλάξουν συμπεριφορές.

    Κατά τις δεκαετίες του ’60 και ’70 π.χ., η άνοδος ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του ’60, εκδηλώθηκε σε τρία κύματα και κορυφώθηκε το 1980 με διψήφια επιτόκια. Αν προσέξετε στο διάγραμμα κάθε αποκλιμάκωση συνοδευόταν από σημαντική ύφεση. Την περίοδο 1970-1985 (15 έτη) υπήρξαν τέσσερις υφέσεις με μεγαλύτερη διάρκεια από ό,τι οι τέσσερις υφέσεις που ακολούθησαν στα επόμενα 40 χρόνια.

    pin

     

    Η υποχώρηση του πληθωρισμού θα μπορούσε να αποδειχτεί προσωρινή λοιπόν...

    β) Ο κύκλος των επιτοκίων...

    Στο επόμενο διάγραμμα μπορούμε να δούμε πως την πληθωριστική περίοδο 1960-1980 τα επιτόκια στις ΗΠΑ ανέβηκαν από το 4% στο 14% και μόνο τότε ξεκίνησε η οριστική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Η πτώση της "Σοβιετίας" και η έξοδος της Κίνας από τον μαοϊκό μεσαίωνα εκκίνησαν την παγκοσμιοποίηση, η οποία συνέτεινε στον αποπληθωρισμό και στη διατήρηση των χαμηλών επιτοκίων. Η κατάσταση αυτή επέτρεψε στα επιτόκια να κινηθούν για 40 χρόνια όλο και χαμηλότερα... και στο χρέος όλο και υψηλότερα. Σήμερα ίσως βρισκόμαστε στο σημείο αναστροφής του μακροπρόθεσμου κύκλου των επιτοκίων...

    πιν

     

    γ) Τα χρηματιστήρια

    Τα χρηματιστήρια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στα επιτόκια. Τα όλο και χαμηλότερα επιτόκια τα τελευταία 40 χρόνια ώθησαν τα χρηματιστήρια όλο και υψηλότερα. Οι διορθώσεις μπορεί να ήταν βίαιες αλλά ήταν πάντα σύντομες. Αν έχει αλλάξει το περιβάλλον του πληθωρισμού και των επιτοκίων τώρα, τότε ενδέχεται να έχει αλλάξει και αυτό των χρηματιστηρίων...

    πιν

     

    δ) Ο χρυσός

    Το αποτελεσματικότερο "φάρμακο" εναντίον του πληθωρισμού κατά το παρελθόν έχει αποδειχτεί ο χρυσός. Κατά τη δεκαετία του ’70 η τιμή του χρυσού σχεδόν εξαπλασιάστηκε σε σημερινές αποπληθωρισμένες τιμές δολαρίου. Η τελευταία άνοδος του χρυσού ξεκίνησε μετά το κραχ του 2000 όταν ξεκίνησαν οι χαλαρές νομισματικές πολιτικές.

    pin

     

    ε) Η ρευστότητα

    Η υπερβάλλουσα ρευστότητα που δημιουργούν οι κεντρικές τράπεζες με τα μηδενικά επιτόκια και τα προγράμματα ποσοτική χαλάρωσης κινούνται  σε πλήρη αντιστοιχία με τις τιμές των μετοχών και των ακινήτων...

    πιν

     

    2) Απατεώνες υπάρχουν παντού

    Κύριε Στούπα,

    Σε σχολιασμό πάνω σε άρθρο σας σχετικά με τις ΜΚΟ, όντως χρειάζεται προσοχή, θα έλεγα και στον τρόπο που προσεγγίζουμε δημόσια το θέμα.

    Το να ισχυριζόμαστε πως ο χώρος των ΜΚΟ "όζει” επειδή μερίδα τους (στατιστικά σημαντική) κερδοσκοπεί παράνομα, είναι τόσο γενικευτικό, όσο το να πούμε πως η πολιτική γενικά ή η ΕΕ ειδικά όζει επειδή κατά καιρούς αποκαλύπτονται λχ. περιπτώσεις διαφθοράς. Τηρουμένων των αναλογιών η παρομοίωση πάντα.

    Αυτό που θέλω να πω είναι πως κινδυνεύουμε να αδικήσουμε το έργο και τον σκοπό όλων εκείνων που όντως προσφέρουν ανθρωπιστικό έργο μέσω των ΜΚΟ. Νομίζω πως αυτό επιχείρησε να επισημάνει και ο αναγνώστης του οποίου το σχόλιο δημοσιεύσατε. Έχω γνωρίσει τρεις ανθρώπους που εργάζονται σε ΜΚΟ και η αλήθεια είναι πως κανένας του δεν δήλωσε ότι "αμοίβεται εργαζόμενος εθελοντικά”. Αντίθετα χρησιμοποίησαν, πάνω κάτω, τη φράση "εργάζομαι σε ΜΚΟ”. Είναι δουλειά. Απλώς ταυτόχρονα είναι μια δουλειά με συγκεκριμένες ανθρωπιστικές προεκτάσεις. Σίγουρα υπάρχουν και εθελοντές, ωστόσο το έργο των ΜΚΟ δεν γίνεται, δεν θα μπορούσε να στηριχτεί αποκλειστικά σε ανθρώπους που δίνουν οκτώ ώρες από τον χρόνο τους καθημερινά αμισθί.

    Μη με παρεξηγείτε, είναι όντως σκάνδαλο το γεγονός ότι υπάρχουν οργανισμοί που διαχειρίζονται μεταξύ αλλών και δημόσιο χρήμα χωρίς να ελέγχονται.

    Η ένστασή μου είναι σε προσεγγίσεις του θέματος με τρόπους που μπορούν να χαρακτηριστούν ως αυτό που ο αναγνώστης αναφέρθηκε ως "μπαίνουν όλα σε ένα τσουβάλι”.

    Εν κατακλείδι: Δεν όζουν οι ΜΚΟ. Απατεώνες υπάρχουν παντού. Πρέπει απλώς να εντοπίζονται όσο γίνεται πιο έγκαιρα, για να μην προλαβαίνει να απαξιώνεται η δράση και να φθείρεται η εικόνα του υπόλοιπου μέρους του συνόλου που λειτουργεί ορθά. Αυτό που όζει, ωστόσο, είναι σίγουρα ο έλεγχος που γίνεται - ή δεν γίνεται -  σχετικά με τη δράση τους. Γιατί όσο δεν υπάρχει έλεγχος, τόσο οι απατεώνες θα βρίσκουν λιμάνια για να δράσουν - είτε τα λιμάνια αυτά λέγονται πολιτική, είτε λέγονται κράτη, είτε ΜΚΟ.

    Θ. Αναγνωστόπουλος,

    Με εκτίμηση

    3) Στον Κωνσταντίνο χρωστάμε πολλά…

    Κε Στούπα καλημέρα,

    Στο σημερινό σας άρθρο γράφετε

    Η μοναρχία ως πολίτευμα είναι αντιδραστική από τη φύση της καθώς στο αξίωμα του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα δεν προκρίνεται κάποιος με βάση την αξία του αλλά κάποιος κληρονόμος, ο οποίος ενίοτε αποδεικνύεται παντελώς ανίκανος για τη θέση.

    Οι κοινωνίες που ανταμείβουν κάποιους με βάση τη συγγένεια του αίματος και όχι την προσπάθεια, τη διάνοια, τον κόπο και την αξία του, κατά κανόνα είναι αντιδραστικές κοινωνίες με φτωχές οικονομίες...

    Προσωπικά δεν συμφωνώ αλλά μπορώ να αποδεχτώ την οπτική γωνία για το παραπάνω. Όντως είναι άδικο αν μπορώ να το χαρακτηρίσω έτσι να υπάρχει διαδοχή μέσω DNA και όχι μέσω αξιακών χαρακτηριστικών. Οι Έλληνες μήπως γοητεύονται όμως στην παράδοση της οικογένειας; Από το 74 έως σήμερα υπάρχουν συγκεκριμένες οικογένειες και ονόματα που εναλλάσσονται στην πολιτική εξουσία του τόπου. Πέραν αυτού θα ήθελα το σχόλιο σας αν εν τέλει, από τη μεταπολίτευση έως σήμερα, έχουμε μια αξιακή κοινωνία. Αν στην πολιτική, στον επιχειρησιακό κόσμο ακόμα και στις ανθρώπινες σχέσεις προωθούνται άτομα με βάση τις αξίες όπως λέτε και εσείς ή προωθούνται άτομα λόγω ονόματος, οικογένειας ή οποιασδήποτε σχέσης με κάποιον ανώτερο.

    Με τη 2η φράση εννοείται ότι σαν κοινωνία επιβραβεύουμε ακόμα οικογένειες μέχρι σήμερα ανεξαρτήτως χαρακτηριστικών για αυτό τον λόγο δεν μπορούμε να προοδεύσουμε; Αν αυτή η φράση αφορά και το σήμερα τότε το πρόβλημα δεν είναι στο πολίτευμα Βασιλεία ή όχι, αλλά στη νοοτροπία που δεσπόζει εντός της κοινωνίας. Σε κάθε άλλη περίπτωση η φράση αυτή αποτελεί 2 μέτρα και 2 σταθμά.

    Με κάθε φιλικότητα,

    Αλέξανδρος Νεόφυτος

    4) Περί βασιλευομένης δημοκρατίας

    κ. Στούπα καλησπέρα.

    Με όλη την εκτίμηση που τρέφω στο πρόσωπό σας, θα ήθελα να σας επισημάνω τα ακόλουθα:

    H  ''ποιότητα'' του πολιτεύματος μιας χώρας δεν έχει να κάνει με τη μορφή του πολιτεύματος, αλλά μόνο με το επίπεδο πολιτισμού και το μορφωτικό επίπεδο του λαού της.

    Πώς εξηγείτε άλλωστε το γεγονός ότι ίσως οι πιο προηγμένες χώρες του Κόσμου σε όλους τους τομείς της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής (υγεία, πρτόνοια, παιδεία, μόρφωση κ.λ.π), έχουν ως πολίτευμα βασιλευομένη δημοκρατία (Μ. Βρετανία, Σουηδία, Βέλγιο, Ολλανδία, Δανία, Νορβηγία αλλά και την αποδοχή του θεσμού από Καναδά, Αυστραλία κ.λπ.);

    Όλοι μας θα προτιμούσαμε να ζούσαμε σε μια Χώρα με τα κύρια χαρακτηριστικά των ανωτέρω αντί και σε αντιδιαστολή να ''απολαμβάναμε'' τη Δημοκρατία του Κογκό, της Τουρκίας, της Κολομβίας κ.λ.π. Άθελά σας νομίζω ότι αναπαράγετε εσφαλμένα την ψευτοσοσιαλιστική και αριστερή προπαγάνδα περί δημοκρατίας καθώς επίσης  και όλου του λοιπού σάπιου πολιτικού συστήματος της μεταπολίτευσης που χρησιμοποιεί το καθεστώς της βασιλευομένης δημοκρατίας ως ''μπαμπούλα'' για να καλύψει την οικονομική και κοινωνική αστοχία της φαύλης κλεπτοκρατικής και οπισθοδρομικής διακυβέρνησης τόσων ετών. Εξ' ού και η συμπλεγματική αντιμετώπιση του τέως Βασιλέως σε κάθε ευκαιρία με τους διαρκείς εξορκισμούς και τη λεκτική επιθετικότητα και αγένεια από σύσσωμο τον πολιτικό κόσμο.  Ο διαυγής και ο δυνατός ποτέ δεν αισθάνεται ανασφάλεια και δεν έχει επιθετικότητα για γεγονότα πολύ μακρινά πλέον. Ούτε επιδίδεται σε έναν αγώνα επίδειξης της δικής του δημοκρατικής ευαισθησίας. Μόνο ο ένοχος που θέλει να αποδείξει την αθωώτητα και εντιμότητά του σε αυτούς που έχει στην ουσία προδώσει. Η Ψυχολογία του Βάθους εξηγεί πολλά...

    Αν δημοσιεύετε το κείμενό μου δεν έχω κανένα πρόβλημα να αναφέρετε το όνομα και την ιδιότητά μου.

    Με εκτίμηση

    ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

    ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π.

    kostas.stoupas@capital.gr

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ