Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 20-Μαρ-2020 00:02

    Το Τσερνόμπιλ, ο κορoνοϊός και το "χαρτί υγείας"...

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Στούπα 

    Κατά τις πρώτες εβδομάδες διάδοσης της επιδημίας "Covid 19" γινόταν ένα παραλληλισμός μεταξύ του πυρηνικού ατυχήματος του Τσερνόμπιλ που κατά τον Μιχαήλ Γκορμπατσώφ ήταν μια από τις βασικές αιτίες κατάρρευσης της "Σοβιετίας" και της επιδημίας που ξεκίνησε από την επαρχία Ουχάν της Κίνας.

    Κοινό χαρακτηριστικό αμφότερων των ατυχημάτων ήταν η καθυστέρηση με την οποία αντέδρασαν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα λόγω της ανελευθερίας και της αναποτελεσματικής ιεραρχικής δομής τους. Οι τοπικοί υπεύθυνοι αντί να δώσουν ρεαλιστικές εκτιμήσεις στην κεντρική διοίκηση την καθησύχαζαν με ωραιοποιημένες αναφορές όπως συμβαίνει συχνά στις απολυταρχίες.

    Όπως είπαμε το Τσερνόμπιλ στάθηκε αφορμή για να καταρρεύσει ολόκληρο το σοβιετικό μπλοκ στη δεκαετία του ’90. Η επιδημία του "κορονοϊού" αυτή τη φορά απειλεί τόσο το καθεστώς της Κίνας όσο και το παγκόσμιο οικονομικό μοντέλο ευημερίας με δανεικά που έχει στηθεί τις τελευταίες δεκαετίες.

    Επιτρέψτε άλλον ένα παραλληλισμό...

    Στην κινηματογραφική  σειρά "Τσερνόμπιλ" της ΗΒΟ σε σενάριο του Γκρεγκ Μαζίν και σκηνοθεσία Γιόχαν Ρενκ  που προβλήθηκε πέρυσι και περιγράφεται το καταστροφικό ατύχημα του 1986, υπάρχει μια σκηνή όπου οι ανθρακωρύχοι ενός παρακείμενου ορυχείου σκάβουν μια σήραγγα κάτω το πυρηνικό εργοστάσιο.

    Σκάβουν τη σήραγγα προκειμένου να φτάσουν στις υπόγειες δεξαμενές κάτω από τον αντιδραστήρα ο οποίος έχει εκραγεί, προκειμένου να ανοίξουν τις βάνες απορροής.

    Οι δεξαμενές ήταν γεμάτες νερό (μιλάμε για μέγεθος μιας μικρής λίμνης)  και αν  ο λιωμένος αντιδραστήρας που είχε θερμοκρασία χιλιάδων βαθμών Κελσίου έφτανε στις γεμάτες νερό δεξαμενές,  η έκρηξη που θα ακολουθούσε  θα  ήταν τεράστια και οι ατμοί με ραδιενέργεια που θα απελευθερωνόταν στην ατμόσφαιρα θα ήταν πολλαπλάσια αυτής που απελευθερώθηκε.

    Η βόμβα του χρέους

    Κατ’ αναλογία, σήμερα το κραχ που έχει δημιουργήσει η πανδημία του "Covid 19” αν αγγίξει το δομικό πρόβλημα της παγκόσμιας οικονομίας που είναι το χρέος, η έκρηξη που θα ακολουθήσει θα είναι τόσο ισχυρή που θα την θυμόμαστε για δεκαετίες, όπως θυμόμαστε το κραχ του ’29 και τη δεκαετία του ’30 με την άνοδο του φασισμού και τον πόλεμο που ακολούθησε.

    Ήδη, η κρίση έχει ακουμπήσει την "φούσκα" των μετοχών και οσονούπω θα αγγίξει αυτή των ακινήτων.

    Τα χρηματιστήρια τις τελευταίες δυο εβδομάδες έχουν γράψει τεράστιες απώλειες. Ο S&P 500 από τις 3.400 μονάδες βρέθηκε κοντά στις 2.300 και είναι πολύ πιθανό μετά μια ανοδική αντίδραση να ακολουθήσει  και συνέχεια.

    Χαρακτηριστικό είναι πως τις τελευταίες 10 μέρες μετά από κάθε ανακοίνωση της FED και της αμερικάνικης κυβέρνησης μέτρων αξίας εκατοντάδων δισ. δολαρίων η κάθε μία, ακολουθούσαν πτώσεις των χρηματιστηριακών δεικτών  οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις ήταν διψήφιες.

    Αν δεν είχαν χαρακτηριστικά "φούσκας" οι αγορές θα μπορούσαν να αντιδράσουν πιο ψύχραιμα.

    Στα τέλη του περασμένου Φεβρουαρίου ο S&P 500 έγραψε το ιστορικό υψηλό των 3.386 μονάδων. Ο ανοδικός κύκλος ξεκίνησε στις 2 Μαρτίου του 2009 από 683 μονάδες (με ενδοσυνεδριακό χαμηλό τις 666 μονάδες). Δηλαδή, στα 11 χρόνια και δυο μέρες έγραψε μια απόδοση που πλησίασε το 400%.

    Το ράλι αυτό, όπως και τα κέρδη των επιχειρήσεων που το στήριξαν τροφοδοτήθηκε κατά κύριο λόγο από μηδενικά-αρνητικά επιτόκια και τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης τα οποία συνολικά ξεπέρασαν τα 13 τρισ. δολ.

    Ο συνδυασμός μηδενικών επιτοκίων και προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης αύξησε το παγκόσμιο χρέος κατά 150% περίπου από 97 τρισ. δολ. σε 250 τρισ. δολ.

    Το παγκόσμιο ΑΕΠ στην ίδια περίοδο αυξήθηκε κατά 35% από τα 64 τρισ. δολ. στα 87 τρισ. δολάρια.

    Με απλά λόγια αυτό σημαίνει πως για να αυξήσουμε το ΑΕΠ κατά 27 τρισ. δανειστήκαμε πάνω από 150 τρισ. Είναι σαν μια επιχείρηση να  δανείζεται 6-7 δολ. για να αυξήσει τις πωλήσεις κατά 1 δολ. Καμιά τράπεζα δεν θα βρισκόταν να τη δανείσει και θα είχε κατεβάσει ρολά προ πολλού.

    Υποθέστε πως έχετε ένα νοικοκυριό που κερδίζει 100 ευρώ τον μήνα και ξοδεύει 300. Για να μην το κηρύξουν σε πτώχευση και αναγκαστούν να διαγράψουν τα δάνειά του μηδενίζουν το επιτόκιο και μετά το δανείζουν με αρνητικό επιτόκιο. Όταν προκύπτει μια ασθένεια  που μηδενίζει το εισόδημα  το δανείζουν  σε έναν μήνα όσα τον δάνεισαν  σε ένα χρόνο.

    Οι  κυβερνήσεις προκειμένου να είναι αρεστές και να κερδίζουν εκλογές έβαζαν τις "ανεξάρτητες" κεντρικές τράπεζες να τυπώνουν χρήματα και να δημιουργούν θέσεις εργασίας και ευημερία με τη δημιουργία ανεξέλεγκτου χρέους. Αυτό ήταν λάθος.

    Η μοναδική οικονομική  ευημερία που είναι βιώσιμη είναι αυτή που στηρίζεται στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

    Προκειμένου να εξυπηρετείται το τεράστιο χρέος που δημιούργησαν για να αποφύγουν τις  δύσκολες μεταρρυθμίσεις, μηδένισαν τα επιτόκια, τα οποία σε κάποιες περιπτώσεις ήταν και αρνητικά. Πριν από μερικούς μήνες περί τα 14 τρισ. δολ. ομόλογα είχαν αρνητική απόδοση.

    Τους επόμενους μήνες τα ομόλογα που θα έχουν αρνητικές αποδόσεις θα αυξηθούν κατακόρυφα, καθώς οι Κεντρικές Τράπεζες μειώνουν τα επιτόκια και ετοιμάζουν τρισ. δολ. ποσοτικής χαλάρωσης προκειμένου να αποφύγουν τις συνέπειες την οικονομικής καθίζησης και χρηματιστηριακών κραχ λόγω της επιδημίας "Covid 19".

    Πριν την κρίση πολλά ασφαλιστικά ταμεία ιδιωτικά και δημόσια είχαν πρόβλημα καθώς οι μηδενικές ομολογιακές αποδόσεις δεν τους επέτρεπαν να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους και να καταβάλουν συντάξεις. Το πρόβλημα αυτό το αντιμετώπιζαν όπως-όπως με το 30% περίπου των διαθεσίμων που είχαν σε μετοχές, οι τιμές των οποίων "φούσκωναν" συνεχώς από το 2009.

    Τώρα τα χρηματιστήρια καταρρέουν και τα ομόλογα με αρνητικές αποδόσεις θα αυξηθούν.  Το παγκόσμιο χρέος αναμένεται να εκτιναχθεί ακόμη ταχύτερα και καταστροφικότερα.

    Το κραχ που προκλήθηκε με αφορμή την επιδημία κατευθύνεται σαν τον "λιωμένο πυρήνα" του αντιδραστήρα του Τσερνόμπιλ προς τις υπόγειες δεξαμενές του παγκόσμιου χρέους.

    Όταν έρθουν σε επαφή πολλοί θα αντιληφθούν πως η αξία του χρήματος που μοιράζεται ως θεραπεία για  πάσα "νόσο" θα χάνεται ταχύτερα απ’ τον ρυθμό με τον οποίο εξαπλώνεται ο "κορονοϊός" και ευθέως ανάλογα με την αξία των χαρτιών τουαλέτας και των αντισηπτικών...

    Το 2008 όλες οι μεγάλες οικονομίες του πλανήτη με πρωτοβουλία των ΗΠΑ βρέθηκαν από την ίδια πλευρά και προέβησαν σε συντονισμένες κινήσεις αντιμετώπισης της ύφεσης και της κρίσης.

    Σήμερα, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε μια αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά απέναντι σε αναδυόμενες υπερδυνάμεις όπως η Κίνα και σε συμμάχους όπως η Ευρώπη.  Σήμερα υπάρχουν κινήσεις εμπορικών και νομισματικών ανταγωνισμών όλων προς όλους.

    Το κραχ που βλέπουμε τις τελευταίες μέρες στα χρηματιστήρια έχει πολλές πιθανότητες να μην μοιάζει με αυτά που βιώναμε κάθε δεκαετία, περίπου. Είναι πολύ πιθανό να μοιάζει με αυτά που γίνονται κάθε αιώνα και αλλάζουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες και το κυρίαρχο οικονομικός και πολιτικό υπόδειγμα.

    kostas.stoupas@capital.gr

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων