Κυοφορούνται ανατροπές...

Του Κώστα Στούπα 

1) Κυοφορούνται ανατροπές...

Το 2020 εξελίσσεται σε μια ιδιαίτερα  δύσκολη χρονιά για τον κόσμο ολόκληρο αλλά ιδιαίτερα για την Ελλάδα. Οι δυσκολίες αφορούν την εθνική και δημόσια ασφάλεια, τη δημόσια υγεία και μοιραία την οικονομία.

Λόγω της επιδημίας του "κοροναϊού" οι καρναβαλικές εκδηλώσεις έχουν ματαιωθεί σε όλη τη χώρα και αρκετά σχολεία όπου έχουν εντοπιστεί "κρούσματα" έχουν κλείσει. Αν αυτό συμβαίνει με 7-8 θετικά κρούσματα, τι θα μπορούσε να συμβεί αν διαγνωστούν μερικές εκατοντάδες ή μερικές  χιλιάδες;

Αν 3-4 Έλληνες που ταξίδεψαν στην Ιταλία "κόλλησαν" τον ιό, πόσοι είναι οι φορείς που μεταδίδουν χωρίς συμπτώματα στη γειτονική χώρα;

Οι εξελίξεις αυτές ανεβάζουν τις πιθανότητες για ένα κύμα εξάπλωσης της επιδημίας, η οποία ευτυχώς προς τον παρόν είναι ήπια με μικρό ποσοστό θνησιμότητας αλλά ο αντίκτυπος στην οικονομία και τις κοινωνικές συμπεριφορές αναμένεται ασύμμετρα ισχυρός...

Οι οικονομικές συνέπειες από την παγκόσμια επιδημία η οποία έχει δυναμική πανδημίας για την ελληνική οικονομία θα είναι πιο καταστροφικές σε σχέση με αυτές άλλων χωρών. Η Ελλάδα είναι μια χώρα με σημαντικά έσοδα από την τουριστική βιομηχανία και τις μεταφορές, δυο από τους τομείς που πλήττονται περισσότερο από τις συνθήκες επιδημίας που έχουν αρχίσει να επικρατούν σε όλον τον κόσμο. Αεροπορικές και ναυτιλιακές εταιρείες, τουριστικές επιχειρήσεις εστίασης και διασκέδασης είναι από τους τομείς που θα υποστούν τα ισχυρότερα πλήγματα τους επόμενους μήνες.

Αυτά όμως αποτελούν και τον κορμό της ελληνικής οικονομίας.  Αν η ευρωπαϊκή οικονομία κινούνταν και πριν με ρυθμούς επιβράδυνσης μετά και την επιδημία, οι πιθανότητες μιας ύφεσης έχουν αυξηθεί πλέον  κατακόρυφα...

Τούτο δεν είναι θετικό μήνυμα για την ανεργία, τα κρατικά έσοδα και άρα και την ευχέρεια των ασφαλιστικών ταμείων και του κράτους να εκπληρώσουν απρόσκοπτα τις υποχρεώσεις τους.

Εκτός από τις προκλήσεις στη δημόσια υγεία και την οικονομία τους επόμενους μήνες, η χώρα αντιμετωπίζει και την τουρκική προκλητικότητα η οποία μετά από αμφισβητήσεις σε θαλάσσιες ζώνες εκδηλώνεται και με την ασύμμετρη απειλή της προώθησης χιλιάδων λαθρομεταναστών και προσφύγων μέσω χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων.

Αν κάποιος μας περιέγραφε πριν ένα χρόνο αυτά που συμβαίνουν με την επιδημία, τις επιπτώσεις  στην  οικονομία, την αναγγελία γεωτρήσεων νοτίως της Κρήτης από την Τουρκία και τη μαζική εισβολή λαθρομεταναστών θα μιλούσαμε για απίθανα σενάρια "τρομολαγνείας".

Η κατάσταση λοιπόν είναι ήδη ιδιαίτερα κρίσιμη και θα γίνει ακόμη πιο κρίσιμη τους επόμενους μήνες.

Οι προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η χώρα τους επόμενους μήνες (και ταυτόχρονα πολλές άλλες χώρες) είναι πιο δύσκολες από αυτές που αντιμετώπισε την περίοδο της κρίσης όταν χρειάστηκε αρκετά χρόνια προκειμένου ένα έλλειμμα 15% του ΑΕΠ να το μετατρέψει σε πρωτογενές  πλεόνασμα...

Η ευκαιρία...

Όπως έχουμε υποστηρίξει από αυτήν τη στήλη πολλές φορές τα τελευταία χρόνια, η χρεοκοπία του 2010 ήταν μια ευκαιρία να μεταρρυθμιστεί η χώρα από μια κρατικοδίαιτη βαλκανική κλεπτοκρατία σε μια περισσότερο σύγχρονη ευρωπαϊκή οικονομία και χώρα.

Οι μεταρρυθμίσεις που χρειάζονταν να γίνει αυτό δεν έγιναν, με αποτέλεσμα το μόνο που άλλαξε να είναι το δημοσιονομικό ισοζύγιο που γύρισε από αρνητικό σε θετικό.

Η κυοφορούμενη, λόγω εξωγενών παραγόντων, κρίση αναμένεται να είναι ακόμη πιο ριζική από την προηγούμενη  και τούτο σημαίνει πως ενδεχομένως να μηδενιστούν πολλά "κοντέρ" μικρών και μεγάλων συμφερόντων που αντιστέκονταν στις αλλαγές.

Οι αρνητικές εξελίξεις δημιουργούν προϋποθέσεις για υπέρβαση των αγκυλώσεων τόσο για την Ελλάδα όσο και την Ε.Ε. Τούτο σημαίνει πολιτικές και κοινωνικές εντάσεις αλλά και ανακατατάξεις...

Φορέστε τις ζώνες και παραμείνετε ψύχραιμοι, έρχονται ανατροπές τις οποίες ούτε τολμούμε να φανταστούμε...

2) Οικονομία και αγορές...

Την περασμένη εβδομάδα το ελληνικό χρηματιστήριο έγραψε απώλειες πάνω από 20% έναντι απωλειών περί το 10% των διεθνών αγορών.

Η απόδοση των 10ετών ελληνικών ομολόγων από 0,90 έχει φτάσει το 1,30% βάζοντας τέλος στην τεχνητή ευφορία και στρεβλή κατάσταση που δημιουργούν τα μηδενικά και αρνητικά επιτόκια των κεντρικών τραπεζών.

Η εικόνα των τελευταίων ετών έχει αλλάξει πλήρως...

Την εβδομάδα που τρέχει ίσως υπάρξουν ανοδικές αντιδράσεις τόσο από την ελληνική όσο και από τις διεθνείς αγορές.  Δυναμική θετική αντίδραση ίσως να δημιουργήσει μια συντονισμένη παρέμβαση των Κεντρικών Τραπεζών.

Χρειάζεται προσοχή. Κανένας δεν είναι σε θέση να προβλέψει πώς θα εξελιχθεί η επιδημία τους επόμενους μήνες. Οι αγορές και η οικονομία θα αντιδρούν υπερβολικά θετικά και υπερβολικά αρνητικά στις θετικές και αρνητικές ειδήσεις. Όπως γράφαμε στις 25 Φεβρουαρίου: "Ακριβέστερη  εικόνα για το πότε η πανδημία θα κορυφωθεί δεν μπορούμε να έχουμε πριν περάσουν 1-2 μήνες. Ακόμη και στην Κίνα που η εξάπλωση παρουσιάζει σημάδια επιβράδυνσης μπορεί να δούμε ξανά εξάρσεις.

Τούτο σημαίνει πως οι αγορές στο επόμενο διάστημα θα παρουσιάζουν απότομες διακυμάνσεις μεταξύ πανικού και παροδικής αισιοδοξίας, με τους πανικούς να διαμορφώνουν την μεσοπρόθεσμη τάση. Κάθε φορά που τα στοιχεία θα δείχνουν πως η επιδημία περιορίζεται οι αγορές θα αντιδρούν θετικά. Επειδή όμως σαφή εικόνα δεν θα μπορούμε να έχουμε πριν η επιδημία κάνει τον κύκλο της, για 1-2 μήνες δεν θα μπορούν να υπάρξουν σαφείς εκτιμήσεις.

Η πανδημία του κορωναϊού μπορεί να λειτουργήσει σαν αφορμή που θα προκαλέσει το σκάσιμο της "φούσκας" που έχουν  δημιουργήσει στα χρηματιστήρια και τις τιμές των ακινήτων οι πολιτικές  των μηδενικών επιτοκίων και των "ποσοτικών χαλαρώσεων"."

Βλέπε: Η επιδημία πανικού...

Οι πιθανές συντονισμένες παρεμβάσεις των Κεντρικών Τραπεζών ίσως αρχικά δημιουργήσουν κλίμα αντιστροφής αλλά χρειάζεται προσοχή. Ο κόσμος άλλαξε τις συμπεριφορές λόγω του φόβου της επιδημίας και όχι γιατί δεν έχει χρήματα να ξοδέψει. Αν οι κεντρικές τράπεζες μοιράσουν και άλλα χρήματα με το "ελικόπτερο" μπορεί να μην πετύχουν να αυξήσουν την ζήτηση...

kostas.stoupas@capital.gr