Τα ένοχα μυστικά της φέτας και η (μη) εξυγίανση της κτηνοτροφίας δια της ευλογιάς

Του Γεωργίου Ι. Μάτσου*

Η κοινή γνώμη γνωρίζει ως διαφθορά στην κτηνοτροφία μόνον τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τα εκατομμύρια ανύπαρκτα πρόβατα που δηλώνονταν και λάμβαναν παράνομα επιδοτήσεις.

Η δήλωση όμως ανύπαρκτων ζώων έχει, ειδικά στον χώρο των αιγοπροβάτων, ευρύτερες μείζονες επιπτώσεις.

Όπως είναι γνωστό, το τυρί φέτα αποτελεί Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ). Καμία άλλη χώρα στην Ε.Ε. (και σε συνδεδεμένες χώρες) δεν έχει το δικαίωμα να παρασκευάζει φέτα. Ακόμη κι αν παρασκευάζεται τυρί ίδιο με τη φέτα, εάν η παρασκευή γίνεται εκτός Ελλάδος και το γάλα δεν προέρχεται από τις ελληνικές περιοχές που καθορίζει η Υ.Α. 313025/11-1-1994 (ΦΕΚ Β΄ 8/1994), τότε το προϊόν δεν δικαιούται την ονομασία φέτα.

Είναι εντούτοις γνωστές οι κατά καιρούς απόπειρες νόθευσης της φέτας με ξένο αιγοπρόβειο γάλα.

Προκειμένου να έχουν αληθοφάνεια τέτοιες προσπάθειες, πρέπει το π.χ. βουλγαρικό γάλα, που είναι το προσφορότερο για τέτοιο σκοπό λόγω γειτνίασης, να τιτλοφορείται επιτυχώς ως δήθεν ‘ελληνικό’.

Όταν λοιπόν μια εκτροφή προβάτων δηλώνει αναληθώς π.χ. 800 πρόβατα αντί για 500 αληθή, τότε, εκτός του ότι λαμβάνει παράνομες ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, έχει πρακτικό περιθώριο να ‘ελληνοποιήσει’ παρανόμως και ποσότητες αλλοδαπού πρόβειου γάλακτος που αντιστοιχούν στα εικονικά πρόβατα.

Η Κρήτη δεν ανήκει στις περιοχές που κατ’ άρθρο 1 παρ. 2 Υ.Α. 313025/1994 μπορούν να παράγουν φέτα. Συνεπώς, οι δηλώσεις εικονικών αιγοπροβάτων εκεί μάλλον δεν σχετίζονται με την παραγωγή φέτας.

Στην ηπειρωτική Ελλάδα όμως, όπου (μαζί με τη Λέσβο) παράγεται η φέτα, οι τυχόν δηλώσεις εικονικών αιγοπροβάτων πρέπει να ελέγχονται και για πιθανή χρήση των ψευδών δηλώσεων για την ‘ελληνοποίηση’ ξένου γάλακτος στην παραγωγή φέτας.

Στον βαθμό πάντως που η παράνομη ‘ελληνοποίηση’ γάλακτος συνδεόταν με δηλώσεις εικονικών αιγοπροβάτων στην ηπειρωτική Ελλάδα, η ανοχή στην δήλωση υπέρμετρων εικονικών αιγοπροβάτων στην Κρήτη από κτηνοτρόφους της ηπειρωτικής Ελλάδας ίσως συνδεόταν εν μέρει με… αυτογνωσία όσων εξ αυτών ενέχονται σε πρακτικές ‘ελληνοποίησης’ γάλακτος, δια της δήλωσης υπεράριθμων προβάτων.

Έχουν σχέση τα παραπάνω με την ευλογιά των προβάτων;

Έχουν, διότι αν η κυβέρνηση αποφάσιζε, αντί για σφαγή των προσβεβλημένων με ευλογιά κοπαδιών, να εμβολιάσει όλα τα ζώα, τότε οι κτηνιατρικές υπηρεσίες της χώρας θα κατέγραφαν υποχρεωτικά το σύνολο των υπαρκτών ζώων που θα εμβολίαζαν. Σε μια κατάσταση γενικότητας και ταχύτητας με την οποία θα έπρεπε να διεξαχθούν οι εμβολιασμοί, ακόμη κι αν μεθοδεύονταν κάποιοι εικονικοί εμβολιασμοί εικονικών ζώων, τέτοιες πρακτικές θα ήταν, αναγκαστικώς, αρκετά περιορισμένες.

Με τον εμβολιασμό λοιπόν, θα επιτυγχάνονταν με έναν σμπάρο δυο τρυγόνια: Αφενός θα υπήρχε αυτόματη και στοιχειωδώς αξιόπιστη καταγραφή του πραγματικού αριθμού αιγοπροβάτων για τις επιδοτήσεις. Αφετέρου θα εξυγιαινόταν η αγορά από τις παράνομες ‘ελληνοποιήσεις’ αιγοπρόβειου γάλακτος, στον βαθμό που αυτό συμβαίνει.

Εκτός όμως από τυχόν ‘ελληνοποιήσεις’ γάλακτος, ο εμβολιασμός θα αναδείκνυε και εξυγίαινε μία σημαντικότερη, αλλά άγνωστη στο ευρύ κοινό ‘ένοχη’ παράμετρο της παραγωγής φέτας.

Κατ’ άρθρα 2 περ. γ και δ π.δ. 81/1993 και 49 παρ. 1 περ. β Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1143, για να μπορεί αιγοπρόβειο γάλα να χρησιμοποιείται για την παραγωγή φέτας ΠΟΠ, πρέπει το γάλα αυτό να προέρχεται υποχρεωτικά από "εκλεκτές" εγχώριες ελληνικές φυλές, που χρησιμοποιούνται παραδοσιακά για την παραγωγή φέτας.

Τα τελευταία αρκετά χρόνια όμως, η παραγωγή ελληνικού πρόβειου γάλακτος βασίζεται όλο και περισσότερο σε ξένες φυλές, ιδίως στη γαλλική Λακόν (Lacaune), που διακρίνεται για την υψηλή γαλακτοπαραγωγή της. Κυρίως χρησιμοποιούνται διασταυρώσεις της φυλής αυτής με παραδοσιακές ελληνικές φυλές.

Τέτοιες υβριδικές φυλές ουδόλως αποτελούν παραδοσιακές εγχώριες ελληνικές φυλές, όπως απαιτεί η ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για να θεωρείται ένα προϊόν ως ΠΟΠ.

Η χρήση υβριδίων ξένων φυλών φαίνεται ιδιαιτέρως εκτεταμένη και σχεδόν ανοικτή πρακτική. Θα έλεγε κανείς, σχεδόν ημιεπίσημη. Κι όμως, παραμένει απαγορευμένη από την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Επί γενικού, όμως, εμβολιασμού των αιγοπροβάτων από τις κτηνιατρικές υπηρεσίες, θα καταγραφόταν σε όλη την Ελλάδα η φυλή κάθε εμβολιαζόμενου ζώου. Έτσι, οι φυσιολογικοί αυτοματισμοί των κρατικών υπηρεσιών θα οδηγούσαν κάποια στιγμή σε ανάδειξη της συστηματικά παραβιαζόμενης απαγόρευσης χρήσης του γάλακτος των προβάτων υβριδίων ξένων φυλών για την παρασκευή φέτας.

Είναι φανερό ότι, έτσι όπως τα καταφέραμε, τούτο θα αποτελούσε ισχυρή διατάραξη της εφοδιαστικής αλυσίδας της φέτας.

Όπως όμως πηγαίνουν τα πράγματα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι η ευλογιά, που δεν έχει ακόμη εξαλειφθεί και μεταδίδεται έως έξι μήνες μετά τη σφαγή, δεν θα εξαλειφθεί μέχρι τον Απρίλιο, όταν οι θερινές μετακινήσεις κοπαδιών στην ύπαιθρο θα την αναζωπυρώσουν.

Συνεπώς, ο κίνδυνος επέκτασης των σφαγών σε ακόμη περισσότερα κοπάδια και συνακόλουθα ο κίνδυνος ‘θανάτου’ της φέτας δια της γενίκευσης των σφαγών, καθόλου δεν αποσείεται με την ακολουθούμενη πρακτική.

Το κυβερνητικό αφήγημα κατά του εμβολιασμού ότι δήθεν μόνον οι σφαγές θα εξαλείψουν την ευλογιά, κλονίζεται διαρκώς περισσότερο.

Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο στην Ε.Ε. Όμως κατά το Politico, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ασφαλή εμβόλια ή ότι τάχα απαγορεύεται η χρήση τους: Η έλλειψη εγκρίσεων οφείλεται αποκλειστικά στο ότι οι κατασκευαστές εμβολίων δεν ζήτησαν εγκαίρως ευρωπαϊκή έγκριση εμβολίου μιας ασθένειας, που είχε εξαφανιστεί από την Ευρώπη για δεκαετίες.

Κατά το Politico, η επιστολή του Επιτρόπου Βαρχέλι ξεκάθαρα προτρέπει, σε αντίθεση με το κυβερνητικό αφήγημα, τα εξής: "Experience, science and veterinary expertise further support the need to revert to vaccination in Greece now".

Όσο λοιπόν η κυβέρνηση φέρεται να παραβιάζει όσα ζητά η Ευρώπη, τόσο εντείνονται οι υποψίες ότι εκτός από τον ΟΠΕΚΕΠΕ καλύπτει την, τουλάχιστον ως προς τις φυλές ζώων, συστηματική παρανομία στον χώρο της φέτας. Μαζί, ενδεχομένως, με παράνομες ‘ελληνοποιήσεις’ γάλακτος.

Με τις συνεχιζόμενες και προβλεπόμενες να ενταθούν μετά τον Απρίλιο σφαγές ζώων, η φέτα κινδυνεύει ούτως ή άλλως με εξαφάνιση. Αν μάλιστα τον Απρίλιο κάθε έτους αναζωπυρώνεται η ασθένεια, τότε είναι πρακτικά μάλλον αδύνατον να εκριζωθεί με σφαγές.

Αν λοιπόν η ελληνική φέτα έτσι κι αλλιώς κινδυνεύει με εξαφάνιση, είναι προτιμότερο, ακόμη και από πολιτικής απόψεως για την κυβέρνηση, να αναδειχθεί αυτή έστω όψιμα σε αρχάγγελο κάθαρσης. Αλλάζοντας την πολιτική αντιμετώπισης της ευλογιάς σε εμβολιασμό, θα καταγραφούν τα ζώα και οι φυλές τους, θα εξυγιανθεί ο χώρος της φέτας και θα διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα η ύπαρξη και το καλό brand name του προϊόντος. 

Η (γνήσια) φέτα ίσως καταστεί έτσι προσωρινά προϊόν πολυτελείας, αλλά στο τέλος θα διασωθεί.

*Δ.Ν., Δικηγόρος