Remote εργασία: Η μεγάλη χαμένη ευκαιρία για την ελληνική περιφέρεια

Του Γιώργου Λουτριανάκη

Όταν ξεκίνησε μαζικά η συζήτηση για τη remote εργασία, πολλοί πίστεψαν ότι πρόκειται για μια προσωρινή μόδα. Κάτι που θα περάσει μόλις "επιστρέψουμε στην κανονικότητα". Σήμερα, λίγα χρόνια μετά, είναι ξεκάθαρο ότι η remote εργασία δεν ήταν μια παρένθεση. Ήταν μια αποκάλυψη.

Και παρ’ όλα αυτά, στην Ελλάδα, δείχνουμε να μην έχουμε καταλάβει τι ακριβώς μας αποκάλυψε.

Η remote εργασία δεν αφορά μόνο το πού δουλεύουμε. Αφορά το πού ζούμε, πού επενδύουμε, πού δημιουργούμε κοινότητες. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η χαμένη ευκαιρία για την ελληνική περιφέρεια.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα με έντονη γεωγραφική ανισορροπία. Λίγα αστικά κέντρα συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των ευκαιριών, ενώ τεράστιες περιοχές μαραζώνουν. Για δεκαετίες, η λύση ήταν μία: "φύγε για την Αθήνα". Η τεχνολογία, για πρώτη φορά, έδωσε μια εναλλακτική. Κι όμως, δεν τη χρησιμοποιήσαμε.

Σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που δουλεύουν για εταιρείες του εξωτερικού από νησιά, από ορεινά χωριά, από μικρές πόλεις. Όχι θεωρητικά — πραγματικά. Κι όμως, αυτές οι περιπτώσεις αντιμετωπίζονται σαν εξαιρέσεις, όχι σαν πρότυπο. Δεν υπάρχει εθνική στρατηγική, ούτε καν σοβαρή συζήτηση, για το πώς η remote εργασία θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον χάρτη της χώρας.

Το πιο παράδοξο είναι ότι τα βασικά εργαλεία υπάρχουν. Το internet έχει βελτιωθεί, οι ψηφιακές υπηρεσίες έχουν προχωρήσει, οι επιχειρήσεις έχουν πλέον εμπειρία από κατανεμημένες ομάδες. Αυτό που λείπει είναι το επόμενο βήμα: η σύνδεση της τεχνολογίας με την πολιτική για τη στέγαση, τη φορολογία, τις υποδομές.

Φαντάσου μια Ελλάδα όπου η μετακόμιση στην περιφέρεια δεν θεωρείται επαγγελματικό ρίσκο. Όπου ένας νέος επαγγελματίας μπορεί να ζήσει σε μια μικρή πόλη χωρίς να νιώθει αποκομμένος. Όπου η τοπική οικονομία δεν βασίζεται μόνο στον τουρισμό, αλλά και στη γνώση.

Αντί γι’ αυτό, βλέπουμε το αντίθετο. Η Αθήνα συνεχίζει να πιέζεται στεγαστικά, οι τιμές ανεβαίνουν, η ποιότητα ζωής υποχωρεί. Και την ίδια στιγμή, δεκάδες περιοχές με υποδομές, σπίτια και ανθρώπινο δυναμικό μένουν αναξιοποίητες.

Η remote εργασία δεν είναι πανάκεια. Δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα της περιφέρειας. Αλλά θα μπορούσε να γίνει ο καταλύτης για μια πιο ισορροπημένη ανάπτυξη. Αντί να κυνηγάμε μεγάλες επενδύσεις που δύσκολα έρχονται, θα μπορούσαμε να διευκολύνουμε χιλιάδες μικρές, ατομικές αποφάσεις μετακίνησης. Και αυτές, αθροιστικά, έχουν τεράστια δύναμη.

Το θέμα δεν είναι αν οι Έλληνες μπορούν να δουλέψουν απομακρυσμένα. Το απέδειξαν. Το θέμα είναι αν η χώρα μπορεί να οργανωθεί γύρω από αυτή τη νέα πραγματικότητα. Αν μπορεί να προσφέρει λόγους για να μείνει κανείς ή να επιστρέψει. Αν μπορεί να δει την τεχνολογία όχι απλώς ως εργαλείο εργασίας, αλλά ως εργαλείο χωρικής και κοινωνικής αναδιάρθρωσης.

Η remote εργασία μας έδειξε έναν διαφορετικό δρόμο.

Το ερώτημα είναι αν θα τον ακολουθήσουμε ή αν θα επιστρέψουμε, από συνήθεια, εκεί απ’ όπου ξεκινήσαμε.

*Ο Γιώργος Λουτριανάκης είναι στέλεχος εταιρείας τεχνολογίας