Η Πανεπιστημιακή Αστυνομία και οι προοπτικές της

Του Λέανδρου Ρακιντζή

Αποτελεί μια ευχάριστη είδηση η ανακοίνωση του Προέδρου του ΣτΕ, ότι κατά τη διάσκεψη της Ολομέλειας του ΣτΕ κρίθηκε με μειοψηφία μόνο έξι μελών, ότι είναι συνταγματική η ίδρυση με τον ν.4777/2021 της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας, γιατί οι προσβαλλόμενες διοικητικές πράξεις, που εκδόθηκαν σε εκτέλεση του νόμου αυτού, δεν παραβιάζουν τις αρχές της ακαδημαϊκής ελευθερίας και της πλήρους αυτοδιοίκησης των ΑΕΙ (αρθ.16 &1και5 Συντάγματος) και ότι η απόφαση θα δημοσιευθεί τον Σεπτέμβριο.

Σαφώς με την απόφαση αυτή επιλύονται τα συνταγματικά ζητήματα, που προβλήθηκαν κατά της ίδρυσης της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας δηλαδή είναι το τέλος της αρχής της πολυετούς σφοδρής αντιπαράθεσης από πολιτικές δυνάμεις, φοιτητικές παρατάξεις και αντιεξουσιαστές κατά των  προσπαθειών κυβερνήσεων και πανεπιστημιακών αρχών για την ίδρυσή της και απομένει η ολοκλήρωση της εκπαίδευσης των αστυνομικών, που θα στελεχώσουν τις Ομάδες Προστασίας Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων (ΟΠΠΙ) και η τοποθέτηση τους στα ΕΙΠ, που παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα, όπως το ΕΚΠΑ, ιδίως το ΑΠΘ, το ΕΜΠ και η τέως ΑΣΟΕΕ, για να αρχίσει η ΠΑ να προσφέρει τις υπηρεσίες της αστυνόμευσης του πανεπιστημιακού χώρου, καθόσον τα μέχρι τώρα σταδιακά και μετά δισταγμού θεσπισθέντα μέτρα ασφαλείας και προστασίας των υποδομών και προσωπικού των ΑΕΙ αποδείχτηκαν στη πράξη απρόσφορα.

Με την ίδρυση της ΠΑ επιδιώκεται για λόγους δημόσιου συμφέροντος, που αποτελεί η ακώλυτη παροχή της ανώτατης εκπαίδευσης, η προστασία της δημόσιας τάξης και ασφάλειας εντός των πανεπιστημιακών χώρων, η διασφάλιση της ακώλυτης άσκησης της ακαδημαϊκής ελευθερίας και η προστασία του προσωπικού και της περιουσίας των ΑΕΙ. Μετά την πτώση της Χούντας λόγω της ανεπαρκούς νομικής προστασίας και της διστακτικότητας των πρυτανικών αρχών εξ αιτίας της εσφαλμένης αντιλήψεως για την έννοια του πανεπιστημιακού ασύλου να ζητήσουν τη βοήθεια της Πολιτείας για την προστασία των πανεπιστημιακών υποδομών, τα κεντρικά κτίρια του Πολυτεχνείου και ΕΚΠΑ είχαν υποστεί τα πάνδεινα από τις επανειλημμένες καταλήψεις πανεπιστημιακών κτιρίων και τις καταστροφές της πανεπιστημιακής περιουσίας οι οποίες συνεχίζονται ακόμα όπως με την καταστροφή του χώρου ίδρυσης της βιβλιοθήκης του ΑΠΘ, που μόλις είχε εκκενωθεί μετά κατάληψη 34 ετών.

Η απόφαση του ΣτΕ δέχεται, ότι με τις παραπάνω συνταγματικές διατάξεις δεν κατοχυρώνεται αυτοτελώς πανεπιστημιακό άσυλο με την έννοια ότι υποχρεώνουν τον νομοθέτη να αναθέτει στα ΑΕΙ τις αρμοδιότητες για την τήρηση της δημόσιας τάξης και ασφάλειας στους πανεπιστημιακούς χώρους, οι οποίες ασκούνται κατά το Σύνταγμα από τα σώματα ασφαλείας, όπως η ΕΛΑΣ, δια των ειδικών φρουρών, οι θέσεις των οποίων συστήθηκαν στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη ειδικώς για την στελέχωση της ΠΑ. Οι ειδικοί φρουροί προσλαμβάνονται κατόπιν προκηρύξεως ειδικώς προς τούτο, λαμβάνουν ειδική εκπαίδευση, δεν φέρουν πυροβόλο όπλο και υποχρεούνται να συνεργάζονται με τις πανεπιστημιακές αρχές και όργανα. Δέχτηκε επίσης, ότι από καμιά διάταξη του ν.4777/2021 δεν τίθενται σε κίνδυνο οι λοιπές ατομικές ελευθερίες ( συνδικαλιστική, ανάπτυξη της προσωπικότητας, κίνησης και εγκατάστασης).

Η πράξη θα αποδείξει αν θα πετύχει στην αποστολή του ο νεοπαγής θεσμός ή, όπως συμβαίνει με τους περισσότερους κατά καιρούς ιδρυομένους, θα ξεκινήσει με τυμπανοκρουσίες, δεν θα μπορέσει όμως να προσφέρει ουσιαστικές υπηρεσίες στη εξασφάλιση της δημόσιας ασφάλειας ιδιαίτερα σε κρίσιμες εμπλοκές με αντεξουσιαστές και άλλα παραβατικά στοιχεία, γιατί λόγω αριθμού και μέσων δεν θα μπορεί να αντιταχθεί σε μαζικές εισβολές σε πανεπιστημιακούς χώρους ούτε σε οργανωμένο έγκλημα και στο εμπόριο ναρκωτικών. Ο χρόνος θα δείξει αν θα πρέπει ή να της χορηγηθούν πρόσθετες εξουσίες και μέσα ή θα αποβεί μια βοηθητική υπηρεσία των ΑΕΙ για όλες τις δουλειές.

 Κατά τα φαινόμενα η ΠΑ θα μπορεί να παρέχει ήπια αστυνόμευση στους χώρους των ΑΕΙ ικανή να αντιμετωπίσει την φοιτητική μικροπαραβατικότητα και την είσοδο στα ΑΕΙ ξένων στοιχείων και εξαρτάται από τα ίδια τα στελέχη της ΠΑ και τον τρόπο ,που θα χειριστούν την υπηρεσία αυτή οι πρυτανικές αρχές για την πλήρη αξιοποίηση της με συνεργασία με την Πολιτεία , ώστε να παγιωθεί η αναγκαιότητα της διατήρησης της. Σε τελική ανάλυση το θέμα εμφανίζεται ως κατά εξοχή πολιτικό με δυνατότητες για πολιτική εκμετάλλευση και εξαρτάται από την εκάστοτε πολιτική κατάσταση η διατήρηση, ενίσχυση , κατάργηση ή αντικατάσταση της από άλλα όργανα. Σε κάθε όμως περίπτωση η ίδρυση της ΠΑ θα καλύψει το υπάρχον κενό προστασίας των ΑΕΙ.

* Ο κ. Λέανδρος Τ. Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.