Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 28-Νοε-2022 00:30

    Ανταγωνισμός στον τομέα Ασφάλειας στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας

    168553626_m
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Camille Lons

    Τα τελευταία δύο χρόνια, το Ισραήλ αύξησε τις σχετιζόμενες με τον τομέα ασφαλείας δραστηριότητές του στην Ερυθρά Θάλασσα ως έναν τρόπο για να απαντήσει στην αυξημένη παρουσία του Ιράν στην περιοχή. Τον Απρίλιο του 2021, σημειώθηκε έκρηξη στο ιρανικό φορτηγό πλοίο MV Saviz, που έπλεε στην περιοχή, κάτι που τα μέσα ενημέρωσης των Ηνωμένων Πολιτειών περιέγραψαν ως πράξη αντιποίνων από το Ισραήλ για προηγούμενα ιρανικά πλήγματα εναντίον σκαφών του. Αξιωματούχοι στη Σαουδική Αραβία ισχυρίστηκαν ότι το πλοίο χρησιμοποιήθηκε ως ιρανικό κέντρο διοίκησης, ώστε οι Χούτι να συντονίζουν τις επιθέσεις τους στην Ερυθρά Θάλασσα. Στη συνέχεια, στις αρχές Ιουλίου 2022, ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Μπένι Γκάντζ, υποστήριξε ότι "τους τελευταίους μήνες, εντοπίσαμε την πιο σημαντική ιρανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή την τελευταία δεκαετία" και ισχυρίστηκε ότι το Ιράν "χρησιμοποιούσε μεθοδικά ως βάση την Ερυθρά Θάλασσα, με τα πλοία του να περιπολούν στα νότια της περιοχής".

    Από τη δεκαετία του 1990 έως τα μέσα της δεκαετίας του 2010, η παρουσία του Ιράν στην Ερυθρά Θάλασσα συνιστούσε σημαντική πηγή ανησυχίας για την ασφάλεια τόσο για το Ισραήλ όσο και για τα κράτη του Αραβικού Κόλπου. Χάρη στους δεσμούς της με τον πρώην ηγέτη του Σουδάν, Ομάρ αλ-Μπασίρ, η Τεχεράνη χρησιμοποίησε το Σουδάν ως σημείο διέλευσης για όπλα τα οποία εισήγαγε λαθραίως η ιρανική Quds Force για λογαριασμο της Χαμάς και της "Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ" στη Γάζα. Και χρησιμοποίησε επίσης τις ναυτικές βάσεις της Ερυθραίας στο Ασάμπ και τη Μασάουα για να υποστηρίξει και να εξοπλίσει τους αντάρτες Χούτι στην Υεμένη. 

    Ως μέρος των περιφερειακών τους επιδιώξεων ενάντια στην ιρανική επέκταση, το 2016, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) έπεισαν το Τζιμπουτί, την Ερυθραία, τη Σομαλία και το Σουδάν να διακόψουν τις διπλωματικές τους σχέσεις με την Τεχεράνη, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα οικονομική και πολιτική υποστήριξη. Η πτώση του καθεστώτος Μπασίρ στο Σουδάν το 2019 ήταν ακόμα μια οπισθοδρόμηση για το Ιράν και, ως εκ τούτου, έχασε μεγάλο μέρος της επιρροής του.

    Προσφάτως, ωστόσο, η Τεχεράνη επανήλθε δριμύτερη στην περιοχή, υποστηρίζοντας την Αιθιοπία στην εκστρατεία της ενάντια στην εξέγερση στο Τιγκράι. Τα μη επανδρομένα αεροσκάφη (UAV) του Ιράν τύπου Mohajer 6 φέρεται να μεταφέρθηκαν στην Αιθιοπία και να αναπτύχθηκαν στο πεδίο της μάχης το 2021. Επιπλέον, οι υπουργοί Εξωτερικών του Ιράν και της Ερυθραίας συναντήθηκαν κατά τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών τον Σεπτέμβριο του 2022.

    Όσο αφορά τις χώρες της περιοχής, οι προσπάθειες του Ιράν στην Υεμένη και στα νότια της Ερυθράς Θάλασσας είναι οι πιο ανησυχητικές. Το Ιράν εξόπλισε και υποστήριξε τους αντάρτες Χούτι στην Υεμένη από το 2014, ωθώντας τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να παρέμβουν στη σύγκρουση το 2015. Τα τελευταία χρόνια, οι Χούτι αύξησαν τη συχνότητα των επιθέσεων τους εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ. Συγκεκριμένα, έχουν επανειλημμένα χτυπήσει φορτηγά πλοία στα ανοικτά των ακτών της Υεμένης, απειλώντας τη θαλάσσια ασφάλεια γύρω από ένα από τα πιο πολυσύχναστα θαλάσσια σημεία στον κόσμο. Μεταξύ Ιανουαρίου 2018 και Οκτωβρίου 2022, τουλάχιστον 26 επιθέσεις των Χούτι σημειώθηκαν στην Ερυθρά Θάλασσα εναντίον εμπορικών πλοίων και πολιτικών λιμενικών υποδομών.

    Με βάση τις Συμφωνίες του Αβραάμ, οι ΗΠΑ προσπάθησαν να ενισχύσουν τον βαθμό ενσωμάτωσης του Ισραήλ στην περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Το 2020, η Ουάσιγκτον έπεισε το Σουδάν να εξομαλύνει τις σχέσεις με το Ισραήλ, εν μέρει στηριζόμενη στην οικονομικό βάρος που είχαν τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία απέναντι στο Χαρτούμ. Μετά την εκλογή του προέδρου Χασάν Σεΐχ Μαχμούντ στη Σομαλία τον Μάιο του 2022, οι ΗΠΑ διερευνούν πιθανές επιλογές για την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ με την υποστήριξη των ΗΑΕ, τα οποία έχουν καλή σχέση με τον νέο πρόεδρο της Σομαλίας. Ο Μοχάμεντ φέρεται να είχε επαφή με Ισραηλινούς αξιωματούχους κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τον Ιούνιο του 2022. 

    Τον Νοέμβριο του 2021, οι ΗΠΑ ηγήθηκαν της πρώτης τετραμερούς ναυτικής άσκησης στην Ερυθρά Θάλασσα με το Μπαχρέιν, το Ισραήλ και τα ΗΑΕ. Λίγους μήνες αργότερα, το Ισραήλ συμμετείχε σε μια άλλη μεγάλη ναυτική άσκηση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στην Ερυθρά Θάλασσα, η οποία περιελάμβανε τη Σαουδική Αραβία και το Ομάν. Και τον Μάρτιο του 2022, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν μυστική συνάντηση μεταξύ ανώτατων στρατιωτικών αξιωματούχων από το Μπαχρέιν, την Αίγυπτο, το Ισραήλ, την Ιορδανία, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στο Σαρμ ελ-Σέιχ για να συζητήσουν σχετικά με τα βήματα συντονισμού ενάντια στις αυξανόμενες δυνατότητες πυραύλων και UAV από πλευράς Ιράν.

    Μολονότι η Σαουδική Αραβία δεν έχει ομαλοποιήσει τις σχέσεις με το Ισραήλ, οι ΗΠΑ ενθάρρυναν έναν διάλογο μεταξύ τους για την ασφάλεια πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας. Η Ουάσιγκτον διευκολύνει επίσης τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Αιγύπτου, Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας για τη μεταφορά του ελέγχου του νησιού Τιράν και του νησιού Σαναφίρ από την Αίγυπτο στη Σαουδική Αραβία. Αυτά τα νησιά βρίσκονται στην είσοδο του Κόλπου της Άκαμπα και παίζουν βασικό ρόλο στην πρόσβαση του Ισραήλ στην Ερυθρά Θάλασσα. 

    Η Ουάσιγκτον έχει βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στη θαλάσσια δύναμή της για να διευκολύνει την αμυντική συνεργασία στην περιοχή. Η Αίγυπτος εντάχθηκε στις Συνδυασμένες Ναυτικές Δυνάμεις υπό τις ΗΠΑ στις αρχές του 2021 και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους ισραηλινές ναυτικές πηγές έκαναν την πρόταση να είναι το Ισραήλ η επόμενη χώρα που θα ενταχθεί. Αυτό, καθώς και η ενσωμάτωση του Ισραήλ στην περιοχή ευθύνης της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 2021, πιθανότατα θα διευκολύνει τη μεγαλύτερη ισραηλινή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας με χώρες της περιοχής. Τον ίδιο μήνα, η Ιορδανία άρχισε να φιλοξενεί την US Navy Task Force 59 στη ναυτική βάση της στην Άκαμπα, στην Ερυθρά Θάλασσα, πράγμα που θα ενθαρρύνει τη συνεργασία για τη χρήση drone και AI για θαλάσσιες επιχειρήσεις στην περιοχή. Και τον Απρίλιο του 2022, οι Συνδυασμένες Ναυτικές Δυνάμεις δημιούργησαν μια νέα διεθνή θαλάσσια ειδική ομάδα επίκεντρο δράσης την Ερυθρά Θάλασσα, την Combined Task Force 153, η οποία επικεντρώνεται στη μάχη ενάντια στο λαθρεμπόριο.

    Η στρατηγική των ΗΠΑ ώστε να δημιουργήσουν ένα αρχιτεκτόνημα ασφάλειας στην Ερυθρά Θάλασσα, το οποίο θα βασίζεται στην ενδυνάμωση των περιφερειακών εταίρων θα τύχει προκλήσεων. Πέρα από τις κοινές τους ανησυχίες για το Ιράν και το κοινό τους ενδιαφέρον για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, τα κράτη του Αραβικού Κόλπου, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν διαφορετικά συμφέροντα στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Κέρας της Αφρικής. 

    Αρκετά κράτη του Κόλπου έχουν συμβάλει στην πολιτική αναταραχή στην περιοχή, βρίσκοντας τους εαυτούς τους σε αντίθεση με τις ΗΠΑ και άλλες δυτικές δυνάμεις. Στο Σουδάν, η υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας και των Εμιράτων προς τις ένοπλες δυνάμεις εμπόδισε την πολιτική μετάβαση της χώρας και έθεσε τα θεμέλια για το στρατιωτικό πραξικόπημα του Οκτωβρίου του 2021. Η προβολή αντιπαλοτήτων εντός της Μέσης Ανατολής στην πολιτική της Σομαλίας ήταν επίσης ένας αποσταθεροποιητικός παράγοντας για σχεδόν μια δεκαετία. Και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν επέκρινε έντονα τη Σαουδική επέμβαση στην Υεμένη, με αποτέλεσμα να αναστείλει εν μέρει τη στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ στη Σαουδική Αραβία. Εν τω μεταξύ, το Ισραήλ και τα κράτη του Αραβικού Κόλπου έχουν αναπτύξει ισχυρότερες σχέσεις με το Πεκίνο και τη Μόσχα, που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. 

    Παρά την ευρεία συμφωνία, τα κράτη του Αραβικού Κόλπου, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν διαφορετικά επίπεδα ανοχής για τις προκλήσεις του Ιράν στην περιοχή. Το Ισραήλ επικεντρώνεται στη διακοπή του πυρηνικού προγράμματος και των περιφερειακών δραστηριοτήτων του Ιράν, ακόμη και με τον κίνδυνο να πυροδοτήσει έναν περιφερειακό πόλεμο που θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια των κρατών του Κόλπου. Οι ΗΠΑ δίνουν προτεραιότητα στον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ελπίζοντας να εμπλακούν στην Τεχεράνη σε μεταγενέστερο στάδιο. Και τα κράτη του Αραβικού Κόλπου ενδιαφέρονται πρωτίστως για την περιφερειακή επιρροή και τις δυνατότητες πυραύλων και UAV του Ιράν.

    Σε μια εποχή που οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν έχουν σταματήσει, ίσως μόνιμα, οι περιφερειακές χώρες θα μπουν στον πειρασμό να επικεντρωθούν στην αντιμετώπιση των ενοχλητικών περιφερειακών δραστηριοτήτων του Ιράν. Στην Ερυθρά Θάλασσα, ωστόσο, μια προσέγγιση με επίκεντρο το Ιράν θα είχε μικρή διαφορά σε σχέση με βασικά προβλήματα όπως η φτώχεια και η αδύναμη διακυβέρνηση, που έχουν καταστήσει πολλές χώρες της περιοχής δέσμιες κρίσεων που απειλούν τόσο τη σταθερότητα όσο και το διεθνές θαλάσσιο εμπόριο.

    Δείτε τη δημοσίευση του πρωτότυπου άρθρου εδώ

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ