Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 06-Ιαν-2023 17:26

    Πόσο αληθινή είναι η κόντρα μεταξύ Τουρκίας και Κίνας για τα δικαιώματα των Ουιγούρων;

    Πόσο αληθινή είναι η κόντρα μεταξύ Τουρκίας και Κίνας για τα δικαιώματα των Ουιγούρων;
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Η Τουρκία έχει βρει ένα αγκάθι στους δεσμούς με την Κίνα σχετικά με τη μεταχείριση του Πεκίνου προς τη μειονότητα των Ουιγούρων, αλλά το ιστορικό του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποδηλώνει ότι θα προσπαθήσει να αποφύγει οποιαδήποτε κίνηση που θα μπορούσε να βλάψει τις σχέσεις.   

    Στο εσωτερικό, ο Ερντογάν αντιμετωπίζει διαμαρτυρίες από τους Ουιγούρους μετανάστες σχετικά με ισχυρισμούς που λένε ότι οι Ουιγούροι που καταζητούνται από το Πεκίνο παραδίδονται στην Κίνα από το τουρκικό καθεστώς. Ο Τούρκος πρόεδρος δέχεται επίσης πιέσεις από την αντιπολίτευση να υπερασπιστεί πιο σθεναρά τη μουσουλμανική μειονότητα που κατοικεί στην περιοχή Σιντζιάνγκ της Κίνας. Η τουρκογενής καταγωγή των Ουιγούρων έχει έντονη απήχηση στις εθνικιστικές ομάδες της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της βάσης του Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος (MHP), του de facto εταίρου συνασπισμού του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν, οι οποίοι για λόγους προπαγάνδας χειρίζονται τον όρο "τουρκογενής" που αφορά σε καταγωγή από αρχαιότερα τουρκικά φύλα ως "τουρκικός", με στόχο να παρουσιάσουν τη σύγχρονη Τουρκια ως μητρόπολη των τουρκογενών πληθυσμών. Το θέμα τίθεται συχνά στο κοινοβούλιο από το Καλό Κόμμα της Μεράλ Ακσενέρ σε μια προσπάθεια να στριμώξει την κυβέρνηση και το MHP, με το οποίο μοιράζεται την ίδια εθνικιστική βάση.

    Ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου κατηγόρησε το Πεκίνο την περασμένη εβδομάδα για "επιβράδυνση" οποιασδήποτε προόδου στις διμερείς σχέσεις, μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων Anadolu. Μια πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ έχει τεκμηριώσει τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την Κίνα στη Σιντζιάνγκ και η Τουρκία "δεν μπορεί παρά να αντιδράσει" σε τέτοιες παραβιάσεις, τόνισε. 

    Ο Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ πρότεινε πριν από πέντε χρόνια μια τουρκική αντιπροσωπεία να επισκεφθεί τα στρατόπεδα των Ουιγούρων στη Σιντζιάνγκ για να δει την κατάσταση επί τόπου, αλλά οι κινεζικές αρχές επέμειναν έκτοτε ότι μια τέτοια επίσκεψη θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο με τους όρους τους. "Γιατί να γίνουμε εργαλείο κινεζικής προπαγάνδας;" ρώτησε ο Τσαβούσογλου. Επίσης, είπε, η Τουρκία δεν θα εκδώσει κανέναν Ουιγούρο που έχει αποκτήσει τουρκική υπηκοότητα, απορρίπτοντας τις αναφορές για παρόμοιες εκδόσεις ως "απόλυτο ψέμα", χωρίς βέβαια να αναφέρει τι γίνεται με όσους δεν έχουν τουρκική υπηκοότητα ή αυτούς που εθεάθησαν να πολεμούν στη Συρία. 

    Ο Ερντογάν επισκέφθηκε την τελευταία φορά το Πεκίνο τον Ιούλιο του 2019 εν μέσω αυξανόμενης διεθνούς κατακραυγής σχετικά με αναφορές ότι εκατοντάδες χιλιάδες Ουιγούροι ήταν εγκλωβισμένοι σε στρατόπεδα "επαναμόρφωσης". 

    Το ζήτημα των Ουιγούρων παρέμεινε ένα αγκάθι στους τουρκοκινεζικούς δεσμούς όλα αυτά τα χρόνια. Ο Ερντογάν εξόργισε το Πεκίνο το 2009 όταν είπε ότι οι δολοφονίες Ουιγούρων στη Σιντζιάνγκ ισοδυναμούσαν με γενοκτονία. Αλλά τον Απρίλιο του 2012, ο Ερντογάν, τότε πρωθυπουργός, έγινε ο πρώτος Τούρκος πρωθυπουργός που επισκέφτηκε το Πεκίνο σε 27 χρόνια και ο πρώτος που πήγε ποτέ στην Ουρούμτσι, την πρωτεύουσα της Σιντζιάνγκ. 

    Μια νέα κρίση χτύπησε στις αρχές του 2015, καθώς οι κινεζικές αρχές συνέλαβαν 10 Τούρκους υπηκόους με την κατηγορία ότι παρείχαν πλαστά τουρκικά διαβατήρια σε Ουιγούρους για να φύγουν από τη χώρα. Σε μια επίσκεψη στο Πεκίνο τον Ιούλιο του 2015, ο Ερντογάν υποστήριξε την εδαφική ακεραιότητα της Κίνας και κατήγγειλε το Ισλαμικό Κίνημα του Ανατολικού Τουρκεστάν (ETIM), μια αυτονομιστική ομάδα Ουιγούρων στη Σιντζιάνγκ. Η Κίνα έχει θεωρήσει την Τουρκία υπεύθυνη για τη μετάβαση μελών της ETIM που συνδέονται με την Αλ Κάιντα και τους Ταλιμπάν στη βορειοδυτική Συρία.

    Η επίσκεψη του Τσαβούσογλου στην Κίνα το 2017 φαινόταν να είναι ένα σημείο καμπής. Ο υπουργός υποστήριξε ότι η Τουρκία δεν θα επιτρέψει καμία δραστηριότητα με στόχο την Κίνα, τονίζοντας ότι έχει χαρακτηρίσει την ΕΤΙΜ τρομοκρατική οργάνωση. 

    Είναι όμως αληθινή η οργή;

    Ωστόσο, το Πεκίνο είχε λόγους να αμφιβάλλει για την πολιτική της Άγκυρας ως προς την ETIM. Σε μια θεμελιώδη αντίφαση, οι Ουιγούροι που συνδέονται με την Αλ Κάιντα και τους Ταλιμπάν μπόρεσαν να καταφύγουν στην Τουρκία, την ώρα που στον εξόριστο ηγέτη των Ουιγούρων Rebiya Kadeer δεν δόθηκε τουρκική βίζα. Παρόλα αυτά, το Πεκίνο φάνηκε πρόθυμο να αγνοήσει τέτοιες αποκλίσεις καθώς το ΑΚΡ μπλόκαρε μια σειρά κοινοβουλευτικών προτάσεων για τη διερεύνηση της δίωξης των Ουιγούρων. 

    Στο οικονομικό μέτωπο, οι κινεζικές εταιρείες απέκτησαν μερίδιο 65% στο λιμάνι Kumport στην Κωνσταντινούπολη και μερίδιο 51% σε μια νέα κρεμαστή γέφυρα πάνω από τον Βόσπορο, ενώ η China Export and Credit Insurance Corporation πρόσφερε έως και 5 δισεκατομμύρια δολάρια σε ασφαλιστική υποστήριξη στο τουρκικό κρατικό επενδυτικό ταμείο. Ο Ερντογάν ήλπιζε επίσης σε κινεζική χρηματοδότηση για το αμφιλεγόμενο Kanal Istanbul, την εναλλακτική λύση στον Βόσπορο.

    Ωστόσο, οι εξελίξεις συχνά οδηγούν την Άγκυρα στη μάχη. Τον Νοέμβριο, για παράδειγμα, μια φονική πυρκαγιά στο Ουρουμτσί πυροδότησε διαδηλώσεις στην Τουρκία εν μέσω ισχυρισμών ότι οι περιορισμοί του lockdown εμπόδισαν τις προσπάθειες διάσωσης. Σε μια συνάντηση του ΝΑΤΟ εκείνο τον μήνα, ο Τσαβούσογλου είπε ότι το Πεκίνο απέτυχε να δώσει μια πειστική εξήγηση για τη φωτιά. Επίσης, η κυβέρνηση βρέθηκε σε άμυνα αφού ένας αστυνομικός μαγνητοσκοπήθηκε να προειδοποιεί τους Ουιγούρους διαδηλωτές έξω από το κινεζικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη ότι "θα παρασυρθούν με τη βία" προτού συλληφθούν και απελαθούν.

    Η τελευταία κριτική του Τσαβούσογλου στην Κίνα μπορεί να εξέπληξε και την αντιπολίτευση, δεδομένης της σιωπής της Τουρκίας όταν το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ καταψήφισε τη διεξαγωγή συζήτησης για τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων στην Σιντζιάνγκ τον Οκτώβριο. Η κυβέρνηση είχε δεχθεί πυρά εκείνη την εποχή επειδή δεν έκανε τίποτα για να πείσει τις μουσουλμανικές χώρες να υποστηρίξουν την πρόταση.

    Ο Ερντογάν εξακολουθεί να ελπίζει ότι θα συμμετάσχει στην Πρωτοβουλία Δρόμος και Ζώνη της Κίνας και η δήλωσή του τον Σεπτέμβριο ότι επιδιώκει την ένταξη της Τουρκίας στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης φαίνεται να αυξάνει την εξάρτησή του από τον Σι.

    Εν ολίγοις, η Άγκυρα είναι διχασμένη ανάμεσα στις ευαισθησίες της Κίνας και την εθνικιστική οργή στο εσωτερικό της Τουρκίας απέναντι στο Πεκίνο. Οι περιστασιακές επιπλήξεις της κυβέρνησης προς την Κίνα φαίνεται να στοχεύουν κυρίως στην ανακούφιση του συμμάχου της και στον κατευνασμό της βάσης. Ορισμένοι Ουιγούροι ακτιβιστές, επίσης, παραμένουν πεπεισμένοι για την υποστήριξη της Άγκυρας, όπως αποδεικνύεται από αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που κατηγορούν το AKP για υποκρισία.

    Πέτρος Κράνιας

    Διαβάστε ακόμα: 

    Γιατί η αναδυόμενη συμμαχία τουρκοφώνων λαών της Ασίας προκαλεί ανησυχίες στην Κίνα

    Τζιχαντιστές πήραν τουρκική υπηκοότητα και έφερναν όπλα για το ISIS από την Κίνα

    Πώς ο Ερντογάν προετοίμασε την προσάρτηση της Β. Συρίας: Λιμοί, εθνοκάθαρση και τουρκοποίηση

    Τουρκία: Το δάνειο 400 εκατ. δολαρίων της Ziraat από κινεζική τράπεζα και η σιωπή για τους Ουιγούρους

    Η οικονομική εκστρατεία του Πεκίνου: Ο Ερντογάν ξεπουλάει και η Κίνα βρίσκει ευκαιρία να αγοράσει υποδομές

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ