Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 03-Σεπ-2021 11:33

    Τι μαγειρεύει ο Ερντογάν με τον εκλογικό νόμο

    Τι μαγειρεύει ο Ερντογάν με τον εκλογικό νόμο
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Ράπτη

    Είναι αρκετές οι φορές τα τελευταία χρόνια στην γείτονα Τουρκία που ο αρχηγός του συμπολιτευόμενου κόμματος MHP Ντεβλέτ Μπαχτσελί προκαταλαβάνει τον πρόεδρο Ερντογάν, ανακοινώνοντας αποφάσεις που δεν έχουν ακόμη επισήμως ληφθεί.

    Αυτό συνέβη και προχθές Τετάρτη όταν ο Μπαχτσελί θέλησε με δηλώσεις του να κλείσει τη συζήτηση σχετικά με την πολυαναμενόμενη αλλαγή του εκλογικού νόμου.

    Από το 1983 και μετά, με βάση όσα θέσπισε η χούντα του Εβρέν, η Τουρκία διαθέτει το υψηλότερο όριο κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης στον κόσμο, καθώς η είσοδος ενός κόμματος στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση απαιτεί ποσοστό τουλάχιστον 10% της λαϊκής ψήφου. Ο στόχος αυτής της ρύθμισης, πέρα από την επιθυμία γενικότερης χειραγώγησης της εκλογικής συμπεριφοράς, ήταν προφανής: η αποτροπή της αυτοτελούς έκφρασης της κουρδικής αριστεράς.

    Ωστόσο, το Κόμμα της Δημoκρατίας των Λαών (HDP), το οποίο εκτός από το κουρδικό στοιχείο στις νοτιοανατολικές επαρχίες συγκεντρώνει την προτίμηση και αριστερών της δυτικής Τουρκίας, μπόρεσε τα τελευταία χρόνια να κρατηθεί, παρά τις πιέσεις, πάνω από το όριο του 10% διαταράσσοντας τους συσχετισμούς εις βάρος των κυβερνώντων σε σημείο ώστε αυτοί να χάσουν την αυτοδυναμία το 2015, που για τον λόγο αυτόν υπήρξε χρονιά διπλών εκλογών.

    Από την άλλη, το MHP, το οποίο την ίδια πάνω κάτω εποχή μετατρεπόταν σε σύμμαχο του Ερντογάν, δυκολεύεται (μετά και τη διάσπασή του από την οποία προήλθε το "Καλό Κόμμα” της Μεράλ Άκσενερ) να κρατηθεί πάνω από το όριο και διασώζεται μόνο χάρη στο γεγονός ότι συμμετέχει στις εκλογές ως τμήμα συνασπισμού με το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ).

    Στο βαθμό που η απαλλαγή από την ενοχλητική παρουσία του HDΡ έχει πλέον εναποτεθεί στη δικαιοσύνη, στην οποία εκκρεμεί διαδικασία απαγόρευσης λειτουργίας του με την κατηγορία των σχέσεων με το εκτός νόμου ένοπλο Εργατικό Κόμμα Κουρδιστάν (ΡΚΚ), η χαλάρωση των απαιτήσεων του εκλογικού νόμου διευκολύνει τη συμμαχία της συμπολίτευσης, αλλά αναδεικνύει και τις εσωτερικές τριβές της.

    Η αλλαγή του εκλογικού νόμου αποτελεί δέσμευση του Ερντογάν, στο πλαίσιο των θεσμικών τομών "περαιτέρω εκδημοκρατισμού” που έχει ανακοινώσει, όπως η αναθεώρηση του Συντάγματος, το σχέδιο της οποίας, όπως έκανε γνωστό ο Τούρκος πρόεδρος, να δημοσιοποιηθεί στις αρχές του 2022.

    Όμως δεν είναι σαφές ποιες ακριβώς αλλαγές στον εκλογικό νόμο έχει κατά νου ο ισχυρός άνδρας της Άγκυρας. Δημοσιεύματα του φιλοκυβερνητικού τύπου τον Αύγουστο έκαναν λόγο για μείωση του ορίου κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης για τα μεμονωμένα κόμματα στο 5% (με πιθανή διατήρησή του στο 10% για τους συνασπισμούς), αλλά και αλλαγή των εκλογικών περιφερειών, με σχεδιασμό νέων και ευρύτερων που θα αναδεικνύουν όλες από επτά βουλευτές.

    Στο φόντο αυτής της συζήτησης παρεμβλήθηκε προχθές ο Μπαχτσελί, υποστηρίζοντας ότι έχει συμφωνηθεί η μείωση του εκλογικού πλαφόν στο (ακόμη υψηλό) 7%, ενώ αποτελεί κοινό μυστικό ότι το ΜΗΡ διαφωνεί με την καθιέρωση των επταεδρικών περιφερειών, διότι υπολογίζει ότι έτσι θα χάσει βουλευτές.

    Όλα αυτά, ενώ το ΑΚΡ και το ΜΗΡ, που απέσπασαν ποσοστό 43% και 11% αντιστοίχως στις βουλευτικές εκλογές του 2018, έχουν προσγειωθεί, σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση της Metropoll, στο 25,4% και 8,9% για τον Αύγουστο.

    Στους υπολογισμούς των κυβερνώντων σημαντικό ρόλο παίζει το να μην χαμηλώσει το εκλογικό όριο τόσο, ώστε να καταστούν απειλητικά τα νεοσύστατα κόμματα των Αλί Μπαμπατζάν και Αχμέτ Νταβούτογλου, άλλοτε ηγετικών κυβερνητικών στελεχών του ΑΚΡ, αλλά και το να απελευθερωθούν οι ψηφοφόροι που ψήφιζαν με τακτικά κριτήρια, ώστε να διασώσουν μια φίλια κομματική δύναμη: π.χ. αριστεροί και κεμαλιστές που ενίσχυαν το HDP ή συντηρητικοί και ισλαμιστές που στρέφονταν (όπως συνέβη σε μεγάλο βαθμό στις τελευταίες εκλογές) προς το MHP.

    Στο βάθος, όμως, το πρόβλημα που πάντοτε επανέρχεται είναι το Κουρδικό. Προετοιμάζοντας ενδεχομένως τον επόμενο από τους αλλεπάλληλους ελιγμούς του ο Ερντογάν φέρεται διατεθειμένος να πραγματοποιήσει φιλοκουρδική στροφή, θεωρώντας ότι οι αντικουρδικές εμμονές του MHP τον παγιδεύουν. Σε αυτό το πνεύμα φημολογείται και ότι επίκειται δρομολόγηση νέας διαδικασίας ειρηνευτικών συνομιλιών με το ΡΚΚ, ώστε να προσελκυσθεί κουρδική ψήφος, αλλά και να αποδυναμωθεί αντικειμενικά το HDP. Από αυτή την άποψη, οι ένοπλοι των ορέων Καντίλ του βόρειου Ιράκ αποτελούν προτιμότερο συνομιλητή από το HDP το οποίο ατύπως έχει συμμαχήσει (όπως έδειξαν και οι καθοριστικές δημοτικές εκλογές της Κωνσταντινούπολης) με την κεμαλιστική αξιωματική αντιπολίτευση.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ