Μόνο καλή δεν είναι η κατάσταση στην πρώτη γραμμή του μετώπου της Ρωσίας

Μετά την εξέγερση του Γεβγκένι Πριγκόζιν της Wagner, η αποτυχημένη στρατηγική του Βλαντίμιρ Πούτιν έχει ενισχυθεί.

Στον απόηχο της αποτυχημένης εξέγερσης του Γεβγκένι Πριγκόζιν της Wagner, οι ηγέτες της Ρωσίας φαίνεται πως ζουν σε μια εναλλακτική πραγματικότητα.

Η εξέλιξη των γεγονότων μιλά από μόνη της. Τα ρωσικά στρατεύματα άφησαν τις μονάδες της Wagner να προελάσουν προς τη Μόσχα και οι πολίτες, από περιέργεια, τους υποδέχονταν στους δρόμους προσφέροντάς τους καλούδια· την εικόνα αυτή περιέγραψε ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θέλοντας να δείξει την ενότητα της ρωσικής κοινωνίας. Ο υπουργός Άμυνας Σεργκέι Σοϊγκού έμεινε στο παρασκήνιο ενόσω οι υφιστάμενοί του συνομιλούσαν με τον κ. Πριγκόζιν· εμφανίστηκε μέρες αργότερα για να επαινέσει τους αξιωματικούς για την αφοσίωσή τους. Ένας από τους πλέον έμπειρους στρατηγούς της Ρωσίας, ο Σεργκέι Σουροβίκιν, βιντεοσκοπήθηκε σε άγνωστο σημείο να ζητά από τη Wagner να καταθέσει τα όπλα· έκτοτε έχει εξαφανιστεί, ενώ η ανίκανη στρατιωτική ηγεσία της Ρωσίας παραμένει στη θέση της. Το πιο περίεργο είναι ότι ο κ. Πριγκόζιν -ο αρχιτέκτονας όλων αυτών- από τη μία παρουσιάζεται ως "ανεπιθύμητος” και από την άλλη λέγεται ότι συναντήθηκε με τον κ. Πούτιν σε μια προσπάθεια να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους.

Πέρασαν μερικές περίεργες εβδομάδες. Ωστόσο, στο μέτωπο, η πολεμική επιχείρηση της Ρωσίας συνεχίζεται. Κατά τη διάρκεια της σύντομης εξέγερσης της Wagner, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίστηκαν βάσει προγράμματος και η διοικητική αλυσίδα άντεξε. Δεν καταγράφηκαν περιπτώσεις μαζικών αρνήσεων διαταγών, λιποταξιών ή ανταρσιών. Προς το παρόν, οι αμυντικές θέσεις της Ρωσίας -που εκτείνονται από το Μπέλγκοροντ στα ανατολικά έως την Κριμαία στον νότο- παραμένουν ασφαλείς.

Αλλά για πόσο; Τα ενδημικά προβλήματα που παρουσιάζει η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πιθανότατα θα επιδεινωθούν. Ο κ. Σοϊγκού και ο στρατηγός Βαλέρι Γκερασίμοφ, ο πιο υψηλόβαθμος αξιωματικός της Ρωσίας, θα συνεχίσουν να ηγούνται τον πολεμικών επιχειρήσεων με την ίδια ανικανότητα. Ο κ. Πούτιν τους κρατά στις θέσεις τους λόγω της αφοσίωσής τους. Ωστόσο, πλέον, είναι ακόμη πιο πιθανό να αποκρύπτουν τα άσχημα νέα που φτάνουν από το μέτωπο και να παρουσιάζουν μια διαστρεβλωμένη εικόνα του πολέμου. Η εκκαθάριση στα στρατιωτικά κλιμάκια, που φαινομενικά βρίσκεται σε εξέλιξη, θα εντείνει απλώς τη δυσλειτουργία του στρατού. Το Κρεμλίνο θυσίασε στον βωμό της αφοσίωσης την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητά του.

Όποια κι αν είναι η μοίρα του κ. Πριγκόζιν μετά την αποτυχημένη εξέγερση, οι επικρίσεις του για τη διαχείριση του πολέμου εξακολουθούν να είναι επικίνδυνες - διότι είναι εύστοχες και σωστές. Έχει επανειλημμένως επισημάνει, με χυδαία, οργισμένα λόγια ότι οι γραφειοκράτες που βρίσκονται στα ανώτερα κλιμάκια αποφάσεων, χωρίς καμία επαφή με το μέτωπο, λαμβάνουν κακές αποφάσεις, προκαλώντας πολλά προβλήματα στον εφοδιασμό του στρατού. Έχει επικρίνει τον κ. Σοϊγκού και τον στρατηγό Γκερασίμοφ για εξωραϊσμό της κατάστασης και για παραπλάνηση του κ. Πούτιν, αλλά και για εμπλοκή τους σε μικροπρεπείς ίντριγκες με υφισταμένους τους. Έχει επισημάνει επίσης πως τα παιδιά της ρωσικής ελίτ αποφεύγουν να καταταγούν την ώρα που οι μη έχοντες επιστρέφουν στα σπίτια τους μέσα σε φέρετρα.

Αλλά το κουκούλι που έχουν δημιουργήσει γύρω από τον κ. Πούτιν όλοι αυτοί οι έμπιστοι που συνδιαλέγονται μαζί του, φιλτράρει αυτά τα προβλήματα και αντ’ αυτού παρουσιάζει μια άλλη εικόνα στον Ρώσο πρόεδρο και στο αποστασιοποιημένο κοινό. Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, αναπληρωτής επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας της Ρωσίας, λέει ότι 185.000 άνδρες κατετάγησαν στον ρωσικό στρατό μόνο μέσα στο 2023. Το υπουργείο Άμυνας ισχυρίζεται ότι έχει καταστρέψει υπερδιπλάσια συστήματα πυροβολικού HIMARS από αυτά που έχει παραλάβει συνολικά η Ουκρανία. Ο κ. Σοϊγκού λέει ότι "όλα προχωρούν βάσει προγράμματος”. Τίποτε από αυτά δεν είναι αλήθεια.

Η εξαφάνιση του στρατηγού Σουροβίκιν είναι η πιο αποκαλυπτική του πώς έχει η κατάσταση. Γνωστός για τις αδίστακτες τακτικές του -όπως η ισοπέδωση ολόκληρων πόλεων στη Συρία και την Ουκρανία- ανέλαβε την ηγεσία των ρωσικών δυνάμεων στην Ουκρανία πέρυσι το φθινόπωρο, διατάσσοντας την κατασκευή εκτεταμένων αμυντικών θέσεων. (Γνωστές και ως "γραμμές Σουροβίκιν”). Πολύ γρήγορα υποβιβάστηκε προς όφελος του στρατηγού Γκερασίμοφ, ο οποίος μέσα σε μερικές εβδομάδες μετά την ανάληψη της ηγεσίας ξεκίνησε μια αναποτελεσματική και κοστοβόρα επίθεση, εν μέσω του χειμώνα. Ο στρατηγός Σουροβίκιν, παρασημοφορημένος βετεράνος τεσσάρων πολέμων με μεγάλη επιρροή στις τάξεις του στρατού, των βετεράνων και των μπλόκερ, φαινόταν πιο ικανός. Τώρα φουντώνουν οι φήμες ότι βρίσκεται υπό κράτηση ως απόρροια των μακροχρόνιων δεσμών του με τον κ. Πριγκόζιν και γιατί φέρεται να ήταν ενήμερος για την εξέγερση. Η καθυστερημένη πληροφόρηση όμως για το πού βρίσκεται υποδηλώνει ότι το Κρεμλίνο δεν έχει ακόμη αποφασίσει πώς θα προχωρήσει.

Εν μέσω αυτού του κλίματος καχυποψίας και αβεβαιότητας, όπου εξέχοντες στρατηγοί εξαφανίζονται και ο κ. Πούτιν σπεύδει να τους κατηγορήσει ως προδότες, η αυτολογοκρισία στα ανώτερα κλιμάκια της στρατιωτικής ηγεσίας είναι πιθανό να ενταθεί. Ο κ. Σοϊγκού και ο στρατηγός Γκερασίμοφ, η ασφάλεια και οι θέσεις των οποίων εξαρτώνται ακόμη περισσότερο πλέον από την εύνοια του κ. Πούτιν, είναι τώρα πιο πιθανό να αποκρύπτουν ή να εξωραΐζουν τις αρνητικές ειδήσεις που φτάνουν από το μέτωπο προκειμένου να διατηρήσουν την εμπιστοσύνη του. Αυτό θα υπονόμευε περαιτέρω την εικόνα που έχει το Κρεμλίνο για την πραγματική κατάσταση στο μέτωπο - σε μια κρίσιμη μάλιστα περίοδο του πολέμου.

Η κατάσταση στην πρώτη γραμμή του ρωσικού μετώπου δεν είναι καλή. Προς το παρόν, δεν είναι σαφές εάν τα στρατεύματα της Wagner θα αποσυρθούν εντελώς από την Ουκρανία. Εάν αποχωρήσουν, οι τακτικές μονάδες του ρωσικού στρατού θα υποστούν ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα και δη σε μια περίοδο που δύσκολα μπορούν να καλύψουν τυχόν αυξημένες απώλειες. Ο ρωσικός στρατός, σύμφωνα με τον επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων της Βρετανίας, έχει απολέσει ήδη το ήμισυ του μάχιμου δυναμικού του και ενδεχομένως να μην έχει πλέον την ικανότητα να αποκρούσει την ουκρανική αντεπίθεση που βρίσκεται σε εξέλιξη. Καθηλωμένες στις θέσεις άμυνας, ορισμένες μονάδες του ρωσικού στρατού που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή δεν έχουν περιθώρια ξεκούρασης, ενώ δεν υπάρχουν επαρκείς εφεδρικές δυνάμεις για να τις αντικαταστήσουν. Τα δε τακτικά πλήγματα των Ουκρανών σε αποθήκες πυρομαχικών, μονάδες εφοδιασμού και κέντρα διοίκησης καθιστούν την κατάσταση πιο δύσκολη. Οι διαμαρτυρίες γι’ αυτές τις απαράδεκτες συνθήκες οδήγησαν στην απόλυση τουλάχιστον δύο στρατηγών την τελευταία εβδομάδα.

Όλα αυτά θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα παράθυρο που θα μπορούσαν να εκμεταλλευθούν οι ουκρανικές δυνάμεις, εάν έχουν τα μέσα. Αλλά κι αυτές αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Υφιστάμενες συνεχή πλήγματα από το πυροβολικό και με ελλειπή αεροπορική υποστήριξη, παλεύουν να διαπεράσουν τα ρωσικά ναρκοπέδια. Οι μονάδες μηχανικού του ουρανικού στρατού εκκαθαρίζουν πλέον τα ναρκοπέδια χειρωνακτικά - μια ιδιαίτερα επικίνδυνη και επίπονη διαδικασία. Όταν οι ουκρανικές δυνάμεις καταφέρουν τελικά να προσεγγίσουν τα ρωσικά χαρακώματα, συνήθως καταφέρνουν να τα εξουδετερώσουν. Τα πυρομαχικά διασποράς που έστειλαν πρόσφατα οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδεχομένως θα βοηθήσουν σε αυτό.

Προς το παρόν, η πρώτη γραμμή του ρωσικού μετώπου κρατά, παρά τις δυσλειτουργικές αποφάσεις του Κρεμλίνου. Ωστόσο, η σωρευτική πίεση των λανθασμένων επιλογών εντείνεται. Η πρώτη γραμμή του ρωσικού στρατού μπορεί να καταρρεύσει όπως έγραψε κάποτε ο Χέμινγουεϊ για τη χρεοκοπία: "σταδιακά, και μετά απότομα”.

*Η Dara Massicot είναι ανώτερη ερευνήτρια πολιτικής στη RAND Corporation και πρώην αναλύτρια του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ με ειδικότητα τις ρωσικές στρατιωτικές δυνατότητες.

© 2023 Διατίθεται από το "The New York Times Licensing Group"