Αμηχανία για τραπεζικές μετοχές ενόψει ΕΚΤ για τα ελληνικά ομόλογα

Του Λεωνίδα Στεργίου

Μπορεί η συνεδρίαση της ΕΚΤ για τις αποφάσεις νομισματικής πολιτικής να πραγματοποιείται την Πέμπτη, ωστόσο τα μέλη του εκτελεστικού συμβουλίου συνεδριάζουν προσπαθώντας να βρουν τη "χρυσή τομή", σε μια δύσκολη εξίσωση. Η αβεβαιότητα αυτή δοκιμάζει τις μετοχές των ελληνικών τραπεζών, οι οποίες έχουν σημαντική έκθεση σε κρατικά ομόλογα και στο πρόγραμμα PEPP της ΕΚΤ.

Οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ δεν προτείνουν αλλαγές στη νομισματική πολιτική, καθώς η ανάπτυξη είναι εύθραυστη και ο πληθωρισμός παροδικός. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Capital.gr, οι αναθεωρημένες προβλέψεις για τον πληθωρισμό το 2022 θα κινούνται στο 1,4%. Όμως, η αναβολή αποφάσεων και θέσεων θα δώσει χώρο στην κερδοσκοπία και στην αβεβαιότητα, ενώ θα φουντώσουν οι φωνές από τη Γερμανία με πληθωρισμό 6%, η οποία ζητά φρένο στο τύπωμα χρήματος, τουλάχιστον. 

Συνεπώς, αναμένεται μια απόφαση με σαφή μηνύματα προς τις αγορές, αλλά και με πολιτικές ισορροπίες. 

Η γραμμή Λαγκάρντ

Η θέση της επικεφαλής της ΕΚΤ, κας Κριστίν Λαγκάρντ, είναι ότι την Πέμπτη η ΕΚΤ θα πρέπει να δώσει σαφείς απαντήσεις σε όλα τα ζητήματα για να μην μείνουν περιθώρια αβεβαιότητας. Επίσης, η ΕΚΤ πρέπει να δείξει ότι μπορεί να αποφασίζει και ότι λαμβάνει υπόψη την έξαρση του πληθωρισμού, με κύριο αποδέκτη τη Γερμανία. Από την άλλη, δεν μπορεί να λάβει μέτρα κατά του παροδικού πληθωρισμού που θα θέσουν σε κίνδυνο την ανάπτυξη, δεδομένων των αβεβαιοτήτων που σχετίζονται με την πανδημία και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Έτσι, μπορεί να μην μιλήσει για επιτόκκια, αλλά μπορεί να κάνει λόγο για περιορισμό της έκτακτης αγοράς ομολόγων PEPP. Η δήλωση αυτή θα έχει περισσότερο πολιτικό χαρακτήρα παρά ουσιαστικό για τη ρευστότητα, λαμβάνοντας υπόψη το πώς λειτουργεί το PEPP (δεν υπάρχει ημερομηνία λήξης επιστροφής της ρευστότητας).

Εξάλλου δεν έχει αποφασιστεί αν θα μειωθούν οι αγορές μέσω PEPP ή αν θα επεκταθεί το πρόγραμμα και μετά τον Μάρτιο ή θα αντικατασταθεί, πχ με αύξση των αγορών ομολόγων μέσω του παραδοσιακού μηχανισμού APP ή QE.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Βέβαια, αυτές οι λύσεις μπορεί να μη βοηθούν την Ελλάδα και το πιθανότερο είναι ότι το PEPP λήγει τον Μάρτιο. Μια μη σαφή αναφορά για το PEPP και τα ελληνικά ομόλογα την Πέμπτη, θα παραπέμψει τις αποφάσεις τον Φεβρουάριο, δηλαδή ένα μήνα πριν από τη λήξη του προγράμματος εκτινάσσοντας αβεβαιότητα και κερδοσκοπία.

Για τον λόγο αυτό, πηγές του Capital.gr διατυπώνουν την εκτίμηση ότι την Πέμπτη θα υπάρξει οδικός χάρτης και για τα ελληνικά ομόλογα. Εξάλλου, η αβεβαιότητα αυτή είναι που πιέζει τραπεζικές μετοχές και δημιουργεί ανοδικές τάσεις στις καμπύλες αποδόσεων. Οι ελληνικές τράπεζες με έκθεση άνω των 35 δισ. ευρώ σε ελληνικά ομόλογα θεωρούνται ευάλωτες σε περίπτωση αύξησης των αποδόσεων και μείωσης των τιμών λόγω αποτίμησης των χαρτοφυλακίων τους.

QE και APP

Αξιόπιστες πηγές του Capital.gr σε Φρανκφούρτη και Βρυξέλλες επιβεβαιώνουν τις πληροφορίες που θέλουν τα ελληνικά ομόλογα να μην περιλαμβάνονται στους παραδοσιακούς μηχανισμού ρευστότητας APP και στο QE, όπως επίσης την είδηση ότι ασκείται πολιτική πίεση για εξαιρέσεις, όπως οι χώρες του νότου. Η τελευταία είναι πιο εύκολο να εφαρμοστεί τεχνικά, αλλά έχει ήδη προκαλέσει μεγάλες πολιτικές αντιδράσεις εντός και εκτός ΕΚΤ, καθώς δημιουργεί νομισματική πολιτική δύο ταχυτήτων και, όχι μόνο Ευρωζώνη δύο ταχυτήτων.

Αν και η λύση αυτή δεν έχει απορριφθεί, η συζήτηση επικεντρώνεται στο πώς μπορούν να συνεχίσουν να ευνοούνται οι ελληνικές τράπεζες με ρευστότητα, χωρίς QE και APP, μετά τη λήξη του έκτακτου προγράμματος αγοράς ομολόγων PEPP τον Μάρτιο του 2022.

Ανεξαρτήτως της λύσης, η ΕΚΤ πιστεύει ότι στις αποφάσεις της Πέμπτης πρέπει να δοθεί κατεύθυνση, διότι μεταθέτοντας τη λύση για αργότερα θα δώσει τροφή στην κερδοσκοπία και στην αβεβαιότητα, καθώς η λήξη του προγράμματος θα κοντεύει στο τέλος του.

Επομένως, το δεδομένο σήμερα είναι ότι η ΕΚΤ θα συνεχίσει τις αγορές ελληνικών ομολόγων μέχρι τον Μάρτιο, αυξάνοντας το συνολικό ποσό στα 40 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τις πληροφορίες του Capital.gr. 

Το σενάριο της άτυπης παράτασης μετά τον Μάρτιο

Σε αυτό το σημείο, οι διευκολύνσεις που εξετάζονται για την περίπτωση της Ελλάδας είναι οι εξής:

Πρώτον, τίτλοι που έχουν αγοραστεί από την ΕΚΤ και λήγουν, μετά τον Μάρτιο του 2022, θα μπορούν να ανταλλάσσονται με νέους. Επομένως, το στοκ ρευστότητας 40 δισ. θα παραμένει σταθερό.

Δεύτερον, δεν υπάρχει ημερομηνία λήξεις αποπληρωμής των ομολόγων, δηλαδή οι τράπεζες να πάρουν πίσω τα ομόλογα και να επιστρέψουν τη ρευστότητα. Οι αποπληρωμές μπορούν να γίνουν αρκετά αργότερα από τη λήξη του PEPP, οπότε η ρευστότητα αυτή μπορεί να χρησιμοποιείται για αρκετό καιρό μετά τη λήξη του προγράμματος τον Μάρτιο του 2022. Βέβαια, αυτό ισχύει και σήμερα, καθώς έτσι έχει σχεδιαστεί το PEPP. Ωστόσο, θα δοθεί μια ξεκάθαρη διευκρίνιση και επιπλέον δυνατότητα για την αναχρηματοδότηση των τίτλων που λήγουν.

Σημειώνεται ότι στο PEPP η Ελλάδα έχει εντάξει και έντοκα γραμμάτια που έχουν μικρή διάρκεια και ανανεώνονται.

Το σενάριο της γεωγραφικής ομαδοποίησης

Το δεύτερο σενάριο προβλέπει ελαστικά κριτήρια για τις χώρες του νότου, κάτι στο οποίο επιμένει η Ελληνική πλευρά και σε πολιτικό επίπεδο, μέσω Βρυξελών και Φρανκφούρτης. Η λύση αυτή βοηθά και άλλες χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος. Ωστόσο, απομένει να πειστούν τόσο τα μέλη της ΕΚΤ όσο και χώρες του Eurogroup και του ESM.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Capital.gr, αντιδράσεις δεν εκφράζονται μόνο από τη Γερμανία, αλλά και από την Ισπανία. Ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Ντε Γκίντος φέρεται να προτιμά παράταση του PEPP ή να δοθούν διευκολύνσεις. Η πλευρά της Γερμανίας αντιδρά στην παράταση του PEPP και ζητά μάλιστα τον περιορισμό των αγορών, με το επιχείρημα ότι το πρόγραμμα αυτό ήταν προσωρινό για την περίοδο της πανδημίας. Τώρα, οι οικονομίες έχουν ανοίξει, η ανάπτυξη τρέχει, ο πληθωρισμός επέστρεψε και, κατά συνέπεια, δεν συντρέχει λόγος για ύπαρξη του PEPP.