Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Απαρατήρητη περνούσε μέχρι πρόσφατα κυρίως στην Ευρώπη, μία μεγάλη αλλαγή που φέρνει το πλαίσιο της Βασιλείας 3 στον τρόπο με τον οποίο θα μπορεί να υπολογίζεται από τις τράπεζες ο χρυσός ως αποθεματικό κεφάλαιο. Διότι ο ρόλος του φυσικού χρυσού ειδικότερα, του μετάλλου και όχι των παραγώγων, έχει αναβαθμισθεί σημαντικά στους αναθεωρημένους κανόνες της Βασιλείας ως περιουσιακό στοιχείο. Θεωρείται πλέον ως στοιχείο πρώτης κατηγορίας Tier 1.
Οι κανόνες της Βασιλείας 3, εφαρμόζονται σταδιακά διεθνώς, με διαφορετική ταχύτητα και στάδια σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη (γενικά η Ευρώπη έχει την πρωτοπορία σε όλα τα θέματα ασφαλείας).
Έτσι, το πλαίσιο της Βασιλείας ΙΙΙ (Basel III) έφερε μία σημαντική αλλαγή, καθιστώντας την κατοχή φυσικού χρυσού (bullion), πιο ελκυστική, σε σχέση τόσο με το λεγόμενο "χάρτινο χρυσό", όσο και με τα άλλα πολύτιμα μέταλλα. Μόνον ο χρυσός αναβαθμίστηκε ως "νομισματικό μέταλλο", με αποτέλεσμα η σπανιότερη και θεωρούμενη πιο πολύτιμη, πλατίνα, όχι απλά να υστερεί στο ράλι, αλλά να αποτιμάται περίπου στο 1/3 της αξίας του χρυσού.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων σε άρθρο του στο αμερικανικό Forbes, ο CEO των U.S. Global Investors, Frank Holmes, παραμονές του καλοκαιριού 2025, "από την 1η Ιουλίου 2025, ο χρυσός θα ταξινομείται επίσημα ως υψηλής ποιότητας ρευστό περιουσιακό στοιχείο κατηγορίας 1 (Tier 1), σύμφωνα με τους τραπεζικούς κανονισμούς της Βασιλείας III.
Αυτό σημαίνει ότι οι αμερικανικές τράπεζες μπορούν να υπολογίζουν τον φυσικό χρυσό, στο 100% της αγοραίας του αξίας, στα βασικά τους κεφαλαιακά αποθεματικά. Δεν χρειάζεται να αποτιμάται πλέον κατά 50% ως περιουσιακό στοιχείο Tier 3, όπως ίσχυε με τους παλιούς κανόνες. Αυτή είναι μια μεγάλη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι ρυθμιστικές αρχές αντιλαμβάνονται τον χρυσό", ανέφερε.
Η συγκεκριμένη αναβάθμιση του χρυσού ως περιουσιακού στοιχείου αποτελεί σχετικά σπάνιο θέμα των αμερικανικών μέσων, αλλά απουσιάζει από τα ευρωπαϊκά. Ωστόσο φαίνεται ότι έχει ρίξει λάδι στην φωτιά στο ράλι που πυροδότησε αρχικά ο πληθωρισμός της μετά- Covid περιόδου και στη συνέχεια η πολιτική του πιο αδύναμου δολαρίου της κυβέρνησης Τραμπ, προς ώθηση των αμερικανικών εξαγωγών, με τους front runners να επικαλούνται την προοπτική της αλλαγής ως κρίσιμο παράγοντα του ράλι.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο φυσικός χρυσός και μόνον, κατανεμημένος (allocated gold) αναβαθμίστηκε σε περιουσιακό στοιχείο Tier 1 High-Quality Liquid Asset (HQLA). Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες μπορούν πλέον να τον υπολογίζουν στο 100% της αγοραίας αξίας του για την κάλυψη των κεφαλαιακών τους απαιτήσεων, όπως ακριβώς τα μετρητά και τα κρατικά ομόλογα.
Παράλληλα, καταργείται το "κούρεμα" (Haircut) στον υπολογισμό της αξίας του φυσικού χρυσού (Bullion). Πριν από την αλλαγή, ο χρυσός συχνά υπολογιζόταν με "κούρεμα" 50% ως υποβαθμισμένο συγκριτικά στοιχείο (Tier 3 asset). Με τους νέους κανόνες, η αξία του αναγνωρίζεται πλήρως, μειώνοντας την ανάγκη για πρόσθετα κεφάλαια έναντι των αποθεμάτων χρυσού.
Μαζί με όλα αυτά, μπαίνουν και περιορισμοί στον "χάρτινο χρυσό", των παραγώγων και των μετοχών ETF’s. Οι νέοι κανόνες για τον Δείκτη Καθαρής Σταθερής Χρηματοδότησης (NSFR) επιβάλλουν αυστηρότερες απαιτήσεις για τον μη φυσικό, μη κατανεμημένο-δεσμευμένο χρυσό (unallocated gold). Οι τράπεζες υποχρεούνται να διατηρούν ρευστότητα που καλύπτει το 85% της αξίας των θέσεών τους σε παράγωγα χρυσού, καθιστώντας αυτές τις συναλλαγές πολύ πιο κοστοβόρες.
Οι ρυθμίσεις αυτές ενθαρρύνουν τις τράπεζες να προτιμούν τον φυσικό, δεσμευμένο χρυσό (physical allocated gold) έναντι των παραγώγων ή των ETF’s, προκειμένου να θωρακίσουν τους ισολογισμούς τους χωρίς επιπλέον κόστος. Παράλληλα αυτές οι ρυθμίσεις μειώνουν τον όγκο συναλλαγών σε παράγωγα, ευνοώντας το εμπόριο μεταξύ πραγματικών αγοραστών και αποθαρρύνοντας κερδοσκοπικές κινήσεις, αλλά εκτιμάται ότι αυξάνουν την αξία του φυσικού μετάλλου, έναντι του "χάρτινου χρυσού".
Τα παραπάνω, μεταβάλλουν το καθεστώς για τις τράπεζες που μετέχουν στις αγορές εμπορευμάτων ή συναλλάσσονται με εταιρίες εξόρυξης και εμπόρους χρυσού και τις επενδυτικές τράπεζες και χρηματιστηριακές που εμπλέκονται στις συναλλαγές. Μέχρι τώρα, η κατοχή παραγώγων ή ETF’s ήταν η συμφέρουσα επενδυτική λύση γιατί δεν απαιτούσε τη μεταφορά ή τη φύλαξη των μετάλλων και απάλλασσε από αυτές τις δαπάνες τους traders και όσους συναλλάσσονταν με χρηματοοικονομικά μέσα.
Ο μεγάλος οικονομολόγος John Meynard Keynes είχε χαρακτηρίσει τον κανόνα του χρυσού ως "βαρβαρικό λείψανο" (Barbarous relic) ακατάλληλο για τις σύγχρονες οικονομίες και οι Κεντρικοί Τραπεζίτες που πολεμούν τον πληθωρισμό, δυσανασχετούν όταν βλέπουν την τιμή του χρυσού, η οποία εκθέτει την αδυναμία των νομισμάτων ή τον πληθωρισμό. Τώρα, αυτή η προοπτική των αλλαγών φαίνεται να δικαιώνει την προτίμηση των παλαιότερων στο φυσικό μέταλλο.
Αν και το βασικό όνομα παραμένει "Basel III", οι τράπεζες παγκοσμίως ετοιμάζονται ή εφαρμόζουν ήδη τις τελικές τροποποιήσεις (Finalizing Basel III Reforms), οι οποίες είναι τόσο μεγάλες που η αγορά τις ονομάζει Βασιλεία 4 (Basel IV). Άλλοι τις αναφέρουν ως Basel 3.1. Είναι ένας κυκεώνας διαφορετικών νομικών εγγράφων εκατοντάδων σελίδων πάνω σε δυσνόητα θέματα που απαιτεί επιτελεία ειδικών για πλοήγηση…
Επί της ουσίας, εισάγονται αυστηρότεροι περιορισμοί στον τρόπο που οι τράπεζες υπολογίζουν τους κινδύνους τους. (Για παράδειγμα, εισάγεται το "output floor", το οποίο εμποδίζει τις τράπεζες να χρησιμοποιούν τα δικά τους εσωτερικά μοντέλα για να μειώνουν υπερβολικά τις κεφαλαιακές τους απαιτήσεις).
Το 2026 θεωρείται έτος "δοκιμαστικής λειτουργίας" (dry-run) για πολλές τράπεζες, καθώς η εφαρμογή των τελικών κανόνων ξεκίνησε να ισχύει το 2025 στην ΕΕ (με μεταβατικές περιόδους) και το 2027 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η εφαρμογή των κανόνων "Basel 3.1" για τον χρυσό, έχει καθυστερήσει και έχει οριστεί για την 1η Ιανουαρίου 2027, με πλήρη εφαρμογή έως την 1η Ιανουαρίου 2030…
Εδώ όμως αξίζει μία παρένθεση, διότι το Ηνωμένο Βασίλειο και δη η αγορά του Λονδίνου, είναι η μεγαλύτερη αγορά φυσικού χρυσού bullion στον κόσμο, ενώ η αγορά του Σικάγο, είναι η μεγαλύτερη αγορά προϊόντων και παραγώγων αυτών των προϊόντων στον κόσμο.
Στις ΗΠΑ, η εφαρμογή των κανόνων "Basel III Endgame" ξεκίνησε την 1η Ιουλίου 2025, με την πλήρη συμμόρφωση να αναμένεται έως την 1η Ιουλίου 2028.
Η Επιτροπή της Βασιλείας (BCBS) δεν έχει νομοθετική εξουσία, αλλά οι κανόνες της έχουν γίνει το παγκόσμιο πρότυπο για τις τράπεζες σε όλο τον κόσμο, για λόγους συστημικής σταθερότητας και ασφαλείας. Ειδικά μετά την κρίση του 2008, έγινε σαφές ότι η κατάρρευση μιας τράπεζας σε μια χώρα (π.χ. ΗΠΑ) μπορεί να προκαλέσει παγκόσμιο κραχ.
Η κοινή εφαρμογή κανόνων της Βασιλείας, διασφαλίζει ότι όλες οι τράπεζες διεθνώς, έχουν "μαξιλάρια ασφαλείας" και είναι κοινά. Οι άλλοι λόγοι που οι τράπεζες τους εφαρμόζουν πέραν της ασφαλείας, είναι ο ανταγωνισμός των τραπεζών και η εμπιστοσύνη των αγορών.
Το ισχυρό ενδιαφέρον των επενδυτών για τις ελληνικές τράπεζες οδηγεί άλλον έναν οίκο να ξεκινήσει την κάλυψή τους, την ιταλική Intesa Sanpaolo. Όπως σημειώνει, οι ελληνικές τράπεζες πλησιάζουν τις...
Βουτιά 7% για τον χρυσό, μετά τη μεγαλύτερή του πτώση από το 1983.
Και τι σημαίνει για τις επόμενες κινήσεις των πολύτιμων μετάλλων.
Ισχυρά ατού έχουν διαμορφώσει στο ξεκίνημα του 2026 οι ελληνικές τράπεζες.
Ο ρόλος της επιλογής Κ. Γουόρς για την ηγεσία της FED και οι "αναγκαστικές πωλήσεις".
Το ξέφρενο ράλι του χρυσού έχει οδηγήσει εκ των πραγμάτων την Τράπεζα της Ελλάδος να παρακολουθεί τις τιμές.
Τι είδε ο οίκος και αναβάθμισε τις ελληνικές τράπεζες.
Οι επενδυτές έσπευσαν σε αποκόμιση κερδών μετά τα ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Θετικές οι προοπτικές στον τραπεζικό τομέα, προσοχή στους γεωπολιτικούς κινδύνους.
Με ψηφιακό εργαλείο αξιολόγησης επενδυτικών σχεδίων επιχειρεί το ΕΒΕΑ να σπάσει τον αποκλεισμό των μικρομεσαίων από τον τραπεζικό δανεισμό. Στο τραπέζι οι 120 δόσεις και η κατάργηση της προκαταβολής...
