Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 24-Σεπ-2021 00:05

    Η εκλογική φάρσα στη Ρωσία και το παγκόσμιο δίδαγμα για τεχνολογία - ηλεκτρονική ψηφοφορία

    Η εκλογική φάρσα στη Ρωσία και το παγκόσμιο δίδαγμα για τεχνολογία - ηλεκτρονική ψηφοφορία
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Leonid Bershidsky

    Η εκλογική φάρσα η οποία έλαβε χώρα στη Ρωσία την περασμένη εβδομάδα ήταν ελάχιστα ενδιαφέρουσα ως πολιτικό γεγονός: για άλλη μια φορά, το βασικό κόμμα που υποστηρίζεται από το Κρεμλίνο, "Ενωμένη Ρωσία", διατήρησε συνταγματική υπερπλειοψηφία στο κάτω σώμα του κοινοβουλίου, σε μια διαδικασία που μόνο οι προπαγανδιστές του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν μπορούσαν να θεωρήσουν ελεύθερη ή δίκαιη.

    Αυτή τη φορά, ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) δεν μπορούσε καν να στείλει εκλογικούς παρατηρητές, λόγω των περιορισμών τους οποίους επέβαλε η ρωσική κυβέρνηση.

    Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι ο υπόλοιπος κόσμος δεν έχει τίποτε να μάθει από όσα συνέβησαν εκεί. Όποιος ενδιαφέρεται για το πώς λειτουργεί η δημοκρατία, είτε πραγματική είτε σε μορφή "απομίμησης" στην εποχή της τεχνολογίας, πρέπει να δώσει ιδιαίτερα προσοχή.

    Μια υπόσχεση που δεν τηρήθηκε

    Η καθαρά πολιτική υπόσχεση της τεχνολογίας στην κοινωνία - η οποία διατυπώθηκε περισσότερο ως όνειρο και λιγότερο ως δέσμη πολιτικών προτάσεων - είναι ότι η ελεύθερη ανταλλαγή πληροφοριών σε αμερόληπτες, δύσκολες στο να μπλοκαριστούν από την εξουσία διαδικτυακές πλατφόρμες θα καθιστούσαν αδύνατη τη λογοκρισία και ότι οι άνθρωποι θα  ήταν σε θέση να να ψηφίσουν ηλεκτρονικά με τρόπο ο οποίος να καθιστά παρωχημένες τις εκλογικές απάτες και νοθείες.

    Και τα δύο μέρη αυτού του ονείρου ανατράπηκαν και κηλιδώθηκαν στη Ρωσία από τις 17 έως τις 19 Σεπτεμβρίου, με τρόπους οι οποίοι έχουν επιπτώσεις πολύ πέραν των συνόρων της Ρωσίας.

    Πολλά έχουν γραφτεί ήδη για τη υποταγή της Google (Alphabet) και της Apple στην απαίτηση της ρωσικής κυβέρνησης να αφαιρέσουν από τα καταστήματα εφαρμογών τους μια εφαρμογή η οποία σχετίζεται με τις εκλογές και η οποία αναπτύχθηκε από την ομάδα του φυλακισμένου ηγέτη της ρωσικής εξωκοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης Alexey Navalny.

    Η εφαρμογή βοηθούσε τους ψηφοφόρους οι οποίοι αντιτάσσονται στην ηγεσία του Κρεμλίνου να βρουν υποψήφιους για να τους υποστηρίξουν με ψήφο "τακτικής", έτσι ώστε η Ενωμένη Ρωσία να χάσει έδρες στην Κρατική Δούμα. Η ρωσική κυβέρνηση απείλησε με ποινικές διώξεις εναντίον του προσωπικού των συγκεκριμένων τεχνολογικών κολοσσών στη Ρωσία εάν οι τελευταίες δεν συμμορφώνονταν με την απαίτησή του.

    Η λογική πίσω από το ρωσικό κυβερνητικό αίτημα είναι οικεία στους Αμερικανούς, ειδικά σε εκείνους που πίστεψαν στο αφήγημα περί "ρωσικής παρέμβασης" μετά τις προεδρικές εκλογές του 2016 στις ΗΠΑ. Σε έναν προφανή χλευασμό από πλευράς Μόσχας του συγκεκριμένου αφηγήματος, η παρουσία μιας εφαρμογής με πολιτική στόχευση κατά του Κρεμλίνου σε ξένες πλατφόρμες με έδρα τις ΗΠΑ ερμηνεύτηκε ως "παρέμβαση στις εκλογές".

    Ακριβώς όπως οι αμερικανικές αρχές υποχρέωσαν τη Facebook να λάβει μέτρα ενάντια στις προσπάθειες Ρώσων προπαγανδιστών να προσεγγίσουν Αμερικανούς πολίτες με προώθηση πολιτικού περιεχομένου, η ρωσική υπηρεσία λογοκρισίας διαδικτύου Roskomnadzor, προχώρησε σε ανάλογο αίτημα προς την Google και την Apple.

    Το ζήτημα δεν βρίσκεται στη "φιλαργυρία" Goolge ή Apple

    Ίσως θεωρήσετε ότι το δίδαγμα εδώ είναι ότι η Google και η Apple είναι εταιρείες "εύπλαστων" αρχών και θα συνεχίσουν να κάνουν ό,τι μπορούν για να διατηρήσουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στη Ρωσία. Για παράδειγμα, εάν η Apple εμφανίζεται πρόθυμη να εξετάσει το ενδεχόμενο σάρωσης των iPhone για υλικό παιδικής πορνογραφίας (μια αμφιλεγόμενη κίνηση την οποία αποφάσισε πρόσφατα να καθυστερήσει), γιατί όχι, κατόπιν αιτήματος της ρωσικής κυβέρνησης, να μην κάνει το ίδιο για απαγορευμένο (θεωρούμενο από το Κρεμλίνο ως) "εξτρεμιστικό" περιεχόμενο;

    Ωστόσο, το πόσο μακριά είναι πρόθυμες να φτάσουν οι εταιρείες τεχνολογίας και πόσο χαμηλά είναι πρόθυμες να "σκύψουν" για να σώσουν την δραστηριότητά τους σε μια αυταρχικά διοικούμενη χώρα, είναι σχεδόν αδιάφορο. Η συμπεριφορά της Ρωσίας δείχνει ότι τέτοια καθεστώτα δεν θα διστάσουν να τις διώξουν από το έδαφός τους.

    Οι Apple και οι Google αυτού του κόσμου πληρώνουν (σχεδόν) μηδενικούς φόρους στη χώρα και, όσο για τα εκάστοτε καθεστώτα, οι υπηρεσίες που παρέχουν είναι αναλώσιμες. Στη Ρωσία, η εγχώρια Yandex - και όχι η Google - είναι ο ηγέτης στην αναζήτηση στο Διαδίκτυο, με μερίδιο αγοράς 60%. Όσον αφορά τα iPhones, οι Ρώσοι μπορούν να κάνουν και χωρίς αυτά εάν χρειαστεί, ειδικά με το μερίδιο αγοράς άνω του 80% για τα Android (και ναι, οι Ρώσοι μπορούν επίσης να κάνουν χωρίς τις υπηρεσίες Google στα τηλέφωνα Android τους, όπως τα καταφέρνουν οι άνθρωποι στην Κίνα).

    Η κυβέρνηση πιστεύει ότι μια εθνική "ανεξάρτητη" λύση μπορεί να προσφερθεί σε οποιονδήποτε τομέα της τεχνολογίας. Ο πρωθυπουργός της Ρωσίας Μιχαήλ Μισούστιν πρόσφατα έριξε την ιδέα ενός ρωσικού GitHub. Με την υποστήριξη της κυβέρνησης, γιατί όχι; Πολλοί προγραμματιστές οι οποίοι εργάζονται για κρατικές εταιρείες ή για κρατικές παραγγελίες θα ασχολούνταν ευχαρίστως με κάτι τέτοιο.

    Αν οι αμερικανικές Big Tech αποφάσιζαν να πάρουν θέση και να αρνηθούν να ακολουθήσει τις εντολές που δέχθηκαν, θα μπορούσε εύκολα να φανταστεί κανείς ότι οι ρυθμιστικοί φορείς της Ρωσίας θα έβγαζαν έναν αναστεναγμό ανακούφισης, καθώς θα επέβαλλαν πλήρη απαγόρευση στις υπηρεσίες τους στη χώρα, κάτι που θα περιόριζε σοβαρά την πρόσβαση των απλών Ρώσων πολιτών σε αυτές χωρίς την ανάγκη για πολλές-πολλές διατυπώσεις.

    Το πραγματικό δίδαγμα

    Αυτό είναι και το πραγματικό δίδαγμα εδώ: σε οποιαδήποτε χώρα όπου οι αρχές δεν θέλουν οι εταιρείες τεχνολογίας των ΗΠΑ να γίνονται αγωγοί ντόπιου πολιτικού περιεχομένου, έχουν τα μέσα να επιβάλουν τη συμμόρφωση - ή να διώξουν τις εταιρείες της Silicon Valley. Οι τεχνολογικοί βασιλιάδες είναι γυμνοί στα μάτια των αυταρχικών καθεστώτων.

    Θα υπάρχει πάντα μια εθνική ή στη χειρότερη περίπτωση κινέζικη εναλλακτική, χωρίς καμία αντίσταση σε πρακτικές λογοκρισίας. Οι χρήστες δεν θα ξεσηκωθούν εάν χάσουν το Google, το Twitter ή το Facebook - έχουν μάθει να ζουν χωρίς γαλλικό τυρί ή πολωνικά μήλα - απαγορευμένα στη Ρωσία από το 2014 - και θα τα καταφέρουν με όποια μέσα αντικατάστασης τούς προσφερθούν.

    Μια ανησυχητική υποσημείωση είναι ότι η υποταγή της Google και της Apple επηρέασε επίσης την υποτιθέμενα μη υποκείμενη σε εθνικούς περιορισμούς εφαρμογή μηνυμάτων Telegram, την οποία διαχειρίζεται ο εκπατρισμένος Ρώσος Pavel Durov από το Ντουμπάι.

    Αντιμετωπίζοντας την αφαίρεση του Telegram από τα καταστήματα εφαρμογών των γιγάντων της τεχνολογίας, ο Durov απαγόρευσε ένα bot του Navalny το οποίο λειτουργούσε στην πλατφόρμα του. Η εξάρτηση των προγραμματιστών εφαρμογών από τις μεγάλες πλατφόρμες είναι μια ευπάθεια όσον αφορά την ελεύθερη διάδοση πληροφοριών. Το Telegram μπόρεσε να αντιμετωπίσει τις προσπάθειες της Roskomnadzor να το αποκλείσει - αλλά δεν έχει την πολυτέλεια να αποβληθεί από τα καταστήματα εφαρμογών.

    Εάν η υπόσχεση του διαδικτύου για διάδοση πληροφοριών που σπάνε τα εθνικά σύνορα πρόκειται κάποτε να εκπληρωθεί, χρειάζεται πραγματικά ανεξάρτητες, αποκεντρωμένες πλατφόρμες οι οποίες να αγνοούν πραγματικά τους συνοριακούς περιορισμούς όταν πρόκειται για την ελεύθερη έκφραση. Η αμερικανική τεχνολογία έμοιαζε για λίγο καιρό σαν να τις είχε ήδη κατασκευάσει, αυτό ωστόσο αποδείχθηκε απλώς μια ψευδαίσθηση.

    Ηλεκτρονική ψηφοφορία και νοθεία

    Το άλλο μέρος της τεχνολογικής υπόσχεσης - η ασφαλής ηλεκτρονική ψηφοφορία μέσω της εφαρμογής της τεχνολογίας blockchain - επίσης σύρθηκε στη λάσπη.

    Η Ρωσία δοκίμασε δύο ηλεκτρονικά συστήματα ψηφοφορίας - το ένα υπό τη διαχείριση του Τμήματος Πληροφορικής της τοπικής κυβέρνησης της Μόσχας για χρήση στην πόλη, το άλλο υπό τη διαχείριση του εθνικού τηλεπικοινωνιακού παρόχου Rostelecom PJSC για άλλες περιοχές. Και οι δύο είναι εξελιγμένες, περίπλοκες λύσεις που χρησιμοποιούν blockchain για να καταγράφουν αποτελέσματα και, θεωρητικά, καθιστούν δυνατό για κάθε ψηφοφόρο να ελέγξει πώς έχει καταγραφεί η ψήφος του.

    Οι προγραμματιστές ανέλαβαν προσπάθειες ανωνυμοποίησης οι οποίες πηγαίνουν πολύ πιο μακριά ​​απ' ό,τι έχει γίνει στην - επίσης πρώην σοβιετική - Εσθονία, τη χώρα η οποία αναμφισβήτητα βασίζεται στον μεγαλύτερο βαθμό παγκοσμίως στην ηλεκτρονική ψηφοφορία. Τμήματα του κώδικα έχουν διατεθεί στο GitHub (όχι ακόμη στον σχεδιαζόμενο ρωσικό του κλώνο), πραγματοποιήθηκαν χάκαθον, ενώ ξένοι προσκλήθηκαν προκειμένου να αναζητήσουν τρωτά σημεία.

    Στη Μόσχα, ο Alexey Venediktov, δημοσιογράφος του ραδιοφωνικού σταθμού Echo Moscow, γνωστός για την παροχή βήματος σε προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, έθεσε τη φήμη του σε κίνδυνο προκειμένου να γίνει το εμβληματικό πρόσωπο του συστήματος ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Με άλλα λόγια, δύο μαζικά, καλά χρηματοδοτούμενα, εξαιρετικά ορατά πρωτοποριακά τεχνολογικά έργα, τα οποία συζητήθηκαν ευρέως από τη ρωσική τεχνολογική κοινότητα, είχαν ξεκινήσει.

    Αυτή η πρωτοβουλία δεν πρέπει να απορριφθεί: οι πραγματικές δημοκρατίες είτε παραιτήθηκαν πολύ γρήγορα και εύκολα από την ψηφοφορία με χρήση blockchain είτε δεν την εξέτασαν καν σοβαρά. Η Ρωσία, με μερικά από τα καλύτερα μυαλά μηχανικών στον κόσμο, τουλάχιστον την έχει δοκιμάσει.

    Το αποτέλεσμα; Στη Μόσχα, τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας από το ηλεκτρονικό σύστημα ανακοινώθηκε λίγες ώρες μετά το κλείσιμο των καλπών. Η επίσημη εξήγηση - ότι το σύστημα της Μόσχας επιτρέπει στους ψηφοφόρους να αλλάξουν την απόφασή τους έως και επτά φορές και ο επιπλέον χρόνος ήταν απαραίτητος για να διασφαλιστεί ότι καταγράφηκε μόνον η τελευταία επιλογή - συνάντησε τη δυσπιστία των εκλογικών παρατηρητών.

    Η επιλογή αλλαγής ψήφου δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστή σε πολλούς χρήστες και το σύστημα ήταν συχνά υπερφορτωμένο, κάνοντας τους ψηφοφόρους να περιμένουν αρκετά πριν καταφέρουν να υποβάλουν τα ψηφοδέλτια τους. Κάποια στιγμή, η λειτουργία η οποία επέτρεπε στους παρατηρητές να παρακολουθούν την επικύρωση των ψήφων κατέρρευσε. Και τα ανακοινωθέντα αποτελέσματα αναποδογύρισαν την τελική ετυμηγορία σε όλη τη Μόσχα, οπουδήποτε οι υποψήφιοι τους οποίους πρότεινε ο Ναβάλνι φαινόταν αρχικά να κέρδιζαν καθώς μετρούνταν οι φυσικές ψήφοι.

    Οι ηλεκτρονικές ψήφοι κατέληξαν σε μεγάλο βαθμό υπέρ των υποψηφίων που στήριζε το Κρεμλίνο, οι οποίοι κατέλαβαν τελικώς όλες τις έδρες στη Μόσχα. Σε μια πόλη η οποία συνήθως ψηφίζει λιγότερο ευνοϊκά για το Κρεμλίνο σε σχέση με τα περισσότερα άλλα μέρη στη Ρωσία, οι πιο φιλικοί προς την τεχνολογία ψηφοφόροι κατέληξαν με κάποιο τρόπο να "δώσουν" τη νίκη σε όλους τους υποψήφιους βουλευτές που υποστηρίζονταν από τον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και τον σύμμαχό του, δήμαρχο Σεργκέι Σομπιάνιν.

    "Τρολάρισμα" στις ΗΠΑ

    Όταν κάποιοι από τους υποψήφιους οι οποίοι υποστηρίχθηκαν από την αντιπολίτευση διαμαρτυρήθηκαν, ωστόσο, δεν μπορούσαν παρά να ακούγονται σε μεγάλο βαθμό σαν τον Ντόναλντ Τραμπ και τους θαυμαστές του, όταν εκδήλωναν την απογοήτευσή τους, καθώς οι επιστολικές ψήφοι "γύριζαν" το αποτέλεσμα υπέρ του Τζο Μπάιντεν στη μία πολιτεία μετά την άλλη τον περασμένο Νοέμβριο στις ΗΠΑ. Εάν - για να το θέσω με προσοχή - συνέβη κάτι δυσάρεστο στο σύστημα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας τα ξημερώματα της 20ής Σεπτεμβρίου, θα έμοιαζε άβολα με μια παρωδία αυτού που συνέβη στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ. Άραγε η Ρωσία του Πούτιν τρολάρει ξανά τις ΗΠΑ; Δεν θα το μάθουμε ποτέ: δεν υπάρχει τρόπος να ανασυγκροτηθεί και να ελεγχθεί η εκλογική δραστηριότητα η οποία οδήγησε στα ανακοινωθέντα αποτελέσματα.

    Ένα καλό σύστημα ψηφοφορίας γι' αυτές τις ταραγμένες εποχές, όταν τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών αμφισβητούνται σε δημοκρατίες οι οποίες θεωρούνται από καιρό σταθερές και όχι μόνο σε αυταρχικά καθεστώτα όπως εκείνο της σημερινής Ρωσίας, απαιτεί κάτι περισσότερο από κορυφαίους μηχανικούς για να χτιστεί.

    Για να γίνει αποδεκτή από τους ψηφοφόρους, κάθε μέθοδος ψηφοφορίας πρέπει να είναι διαφανής σε κάθε στάδιο. Αυτό πιθανότατα σημαίνει πραγματικά, αποκεντρωμένα blockchains και όχι κεντρικά που να ελέγχονται από εκλογικούς αξιωματούχους. Θα πρέπει να είναι εύκολο για τους ψηφοφόρους να βλέπουν πώς έχει καταμετρηθεί η επιλογή τους και για τους παρατηρητές να ελέγχουν τις ψήφους τυχαία και ανώνυμα.

    Το εάν κάποια χώρα στον κόσμο μπορεί να αναλάβει το έργο της οικοδόμησης ενός συστήματος το οποίο θα αφαιρούσε πλήρως τον παράγοντα της απουσίας εμπιστοσύνης από την εξίσωση είναι ασαφές, ωστόσο η ρωσική εμπειρία αναδεικνύει τους αδύναμους κρίκους σε κάθε προσπάθεια ανάπτυξης ενός τέτοιου μοντέλου. Μεγάλο μέρος της συζήτησης για την ηλεκτρονική ψηφοφορία επικεντρώνεται στην ασφάλεια. Η διαφάνεια μπορεί να είναι ακόμη πιο σημαντική.

    Η Ρωσία αποτελεί παράδοξο: ένα σύγχρονο, τεχνολογικά προηγμένο έθνος στη μέγγενη ενός οπισθοδρομικού καθεστώτος ενός "σκληρού άνδρα". Πρόκειται βέβαια για μια κάπως πιο ελεύθερη χώρα σε σχέση με την Κίνα, οπότε οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ πτυχών του 21ου και του 20ού αιώνα στο εσωτερικό της γίνονται σε σχετικά κοινή θέα.

    Ο υπόλοιπος κόσμος δεν είναι ωστόσο εξασφαλισμένος έναντι ανάλογων υποτροπών του περασμένου αιώνα. Θα πρέπει να λάβει υπ’ όψιν του τις αποτυχίες και τις ήττες της νεωτερικότητας στη Ρωσία - κάποια στιγμή, θα μπορούσαν να γίνουν πραγματικότητα και στη Δύση.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ