Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 07-Μαϊ-2020 00:32

    Μ. Χουρδάκης (EY): Απαιτείται αναστολή των υποχρεώσεων εταιρειών που είναι υπό εξυγίανση

    Μ. Χουρδάκης (EY): Απαιτείται αναστολή των υποχρεώσεων εταιρειών που είναι υπό εξυγίανση
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Συνέντευξη στην Αλεξάνδρα Γκίτση

    Η βίαιη ανατροπή της οικονομικής κανονικότητας, λόγω της πανδημίας, -η οποία νομικά μπορεί να μεταφραστεί και ως "λόγος ανωτέρας βίας"-, απειλεί τη βιωσιμότητά επιχειρήσεων που έχουν αναδιαρθρωθεί ή βρίσκονται σε φάση αναδιάρθρωσης, σημειώνει ο Μιχάλης Χουρδάκης, Restructuring Services Partner της EY Ελλάδος, μιλώντας στο Capital.gr. Για να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη, όπως αναφέρει, θα πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος στήριξης των επιχειρήσεων μέσω της αναστολής πληρωμών των ρυθμισμένων υποχρεώσεων τους για περίοδο 9 με 12 μηνών. Για την Creta Farms, υπόθεση την οποία χειρίζεται, σημειώνει πως η στρατηγική που ακολουθείται για το restart της αλλαντοβιομηχανίας έχει αποδώσει, τόσο σε επίπεδο μεριδίων, όσο και σε επίπεδο χρηματικών διαθέσιμων και κερδοφορίας.

    Ακόμη όμως και όσες επιχειρήσεις δεν βρίσκονται σε αυτή την πλευρά της όχθης, δηλαδή παρέμεναν υγιείς στην προ πανδημίας εποχή, θα βρεθούν ενώπιος ενωπίω με την νέα τάξη πραγμάτων. Όπως λέει ο ίδιος οι εξαγορές, οι συγχωνεύσεις και ο μεγαλύτερος βαθμός συγκέντρωσης στους περισσότερους κλάδους, αποτελεί μονόδρομο. Για την ελληνική οικονομία λέει ότι θα χρειαστεί κάποια μορφής αλληλεγγύη από τους ισχυρότερους εταίρους ενώ αποκλείει το ενδεχόμενο νέας προσφυγής της χώρας στο ΔΝΤ.

    Μιλάει για τις ομολογιακές εκδόσεις των εταιρειών, όπως αυτή της ΓΕΚ Τέρνα, για την μετά κορονοϊού ημέρα της οικονομίας. Για τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται αυτή τη στιγμή και για τα διεθνή επενδυτικά κεφάλαια που έχουν να διαλέξουν πλέον από πληθώρα ευκαιριών σε περισσότερες χώρες, κάτι που θα πιέσει τις αποτιμήσεις των εταιρειών, όπως αναφέρει.
     
    - Το ΔΝΤ, εκτιμά πως η ύφεση στην Ελλάδα, θα αγγίξει εφέτος το 10%. Ασπάζεστε αυτήν την άποψη;

    Έχουν διατυπωθεί πολλές εκτιμήσεις για το μέγεθος της ύφεσης στην Ελλάδα, και νομίζω ότι αυτή του ΔΝΤ είναι από τις πλέον απαισιόδοξες. Πράγματι, η Ελλάδα είναι πιο εκτεθειμένη στις αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας, εξαιτίας της μεγάλης της εξάρτησης από τον τουρισμό. Από την άλλη πλευρά, η χώρα μας φαίνεται να αντιμετωπίζει την απειλή της εξάπλωσης του ιού πιο αποτελεσματικά από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, πράγμα που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει. Συνεπώς, κάθε πρόβλεψη σε αυτό το πρωτόγνωρο περιβάλλον είναι παρακινδυνευμένη. Προσωπικά, εκτιμώ ότι η ύφεση θα είναι πράγματι βαθιά, αλλά, αν βοηθήσει και η γενικότερη συγκυρία, μπορεί να μην έχει μεγάλη διάρκεια.   
     
    - Η ύφεση και εν συνεχεία η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, θα ακολουθήσει πορεία τύπου V, U ή L;
     
    Εάν οι οικονομίες μπορέσουν να βγουν από το lockdown πριν το καλοκαίρι, και αν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα, τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε επίπεδο Ε.Ε., υπάρχει η προοπτική, η ύφεση αυτή να μην έχει μεγάλη διάρκεια. Στην περίπτωση της χώρας μας, αυτό σημαίνει να έχουμε το δημοσιονομικό περιθώριο για να συνεχιστούν τα μέτρα στήριξης της οικονομίας, για όσο διάστημα χρειαστεί. Αυτό σημαίνει, επίσης, δυνατότητα προσφυγής στις αγορές, που μέχρι στιγμής φαίνεται να την έχουμε, και χαλάρωση των αυστηρών όρων από πλευράς των δανειστών. Στο τέλος της ημέρας, όμως, είναι σαφές ότι οι πιο αδύναμες οικονομίες, όπως η ελληνική, θα χρειαστούν και κάποιας μορφής αλληλεγγύη από τους ισχυρότερους εταίρους.    
     
    - Στους εταίρους συμπεριλαμβάνεται το ΔΝΤ και νέα προσφυγή της χώρας σε αυτό;
     
    Θέλω να είμαι κατηγορηματικός: αυτό το σενάριο δεν είναι καθόλου πιθανό. Το ξεκαθάρισε, άλλωστε, και ο Πρωθυπουργός, σε πρόσφατη συνέντευξή του. Αν υπάρξουν στην Ευρώπη οι προϋποθέσεις που θα υποχρέωναν χώρες σαν την Ελλάδα – και δεν θα ήταν η μοναδική σε μια τέτοια περίπτωση – να προσφύγουν στο ΔΝΤ, εξαιτίας μιας κρίσης όπως η συγκεκριμένη, αυτό θα σήμαινε το τέλος της Ευρώπης όπως την ξέρουμε. Δεν είναι προς το συμφέρον κανενός μια παρόμοια εξέλιξη.  

    Ο ρόλος των Τραπεζών στη νέα τάξη πραγμάτων

    - Βασικό ρόλο στην επανεκκίνηση της οικονομίας, καλείται να διαδραματίσει το εγχώριο τραπεζικό σύστημα. Είναι σε θέση να διαχειριστεί αυτή τη νέα κρίση;
     
    Το 2019 ήταν η χρονιά της μεγάλης επιστροφής για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, με σταδιακή επιστροφή των καταθέσεων και βελτίωση της ρευστότητας και της κεφαλαιακής επάρκειας, πράγμα που αντικατοπτρίσθηκε και στην πορεία των τραπεζικών μετοχών. Ωστόσο, η νέα αυτή κρίση εκδηλώθηκε την ώρα που η προσπάθεια μείωσης των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ) έμπαινε σε μια κρίσιμη φάση, και κινδυνεύει να απειλήσει αυτήν την πορεία. Είναι βέβαιο ότι τα κόκκινα δάνεια θα αυξηθούν εκ νέου, λόγω των προβλημάτων ρευστότητας που θα αντιμετωπίσουν πολλές επιχειρήσεις, αλλά και νοικοκυριά. Πιστεύω, όμως, ότι το εγχώριο τραπεζικό σύστημα έχει δοκιμαστεί τα τελευταία χρόνια και είναι πιο προετοιμασμένο να αντιμετωπίσει την κατάσταση, σε σχέση με το παρελθόν. Επιπλέον, και η Ευρώπη (ΕΚΤ και SSM) αντιμετωπίζει την κατάσταση με πολύ μεγαλύτερο ρεαλισμό απ’ ό,τι το 2010.    
     
    - Τι γίνεται όμως με όλες αυτές τις επιχειρήσεις που έχουν "κλειδώσει" συμφωνίες αναδιάρθρωσης. Εκτιμάτε ότι θα απαιτηθεί νέος γύρος διαπραγματεύσεων και υπό ποιους όρους; Υπάρχει χρόνος;
     
    Αυτό είναι μια μεγάλη κουβέντα. Ειδικά για τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις, όπου η αναδιάρθρωση των οφειλών τους και οι δόσεις που καλούνται να πληρώνουν προς τους πιστωτές τους σε μηνιαία ή άλλη βάση, έχει δομηθεί πάνω σε ένα μακροπρόθεσμο (συνήθως 10ετές) επιχειρηματικό πλάνο και στις παραδοχές ότι, αφενός τελούν σε λειτουργία και, αφετέρου, ασκούν κανονικά και εύρυθμα την εμπορική τους δραστηριότητα, καθίσταται σαφές ότι η βίαιη αυτή ανατροπή της οικονομικής κανονικότητας, λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του COVID-19 (η οποία νομικά μπορεί να μεταφραστεί και ως "λόγος ανωτέρας βίας"), κλυδωνίζει και απειλεί ουσιωδώς το επιχειρηματικό τους πλάνο και τη βιωσιμότητά τους.

    Θα πρέπει, λοιπόν, να βρεθεί ένας τρόπος στήριξης των επιχειρήσεων αυτών, μέσω νομοθετικών παρεμβάσεων, οι οποίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν πιθανή αναστολή πληρωμών των ρυθμισμένων υποχρεώσεων των επιχειρήσεων που έχουν ενταχθεί σε εξυγιαντική διαδικασία (συμπεριλαμβανομένων και αυτών για τις οποίες εκκρεμεί ακόμα δικαστική απόφαση ένταξης σε μια τέτοια διαδικασία), για μια περίοδο 9 με 12 μηνών. Εάν κάτι τέτοιο δεν πραγματοποιηθεί, είναι πολύ πιθανό οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις, είτε να προσπαθήσουν - με όποια ένδικα μέσα διαθέτουν - να αιτηθούν κάποιου είδους προστασία, εμπλεκόμενες, με αυτόν τον τρόπο, σε χρονοβόρες και κοστοβόρες νομικές διαδικασίες (οι οποίες περιπλέκονται ακόμα περισσότερο, αν λάβει κάποιος υπόψη την τωρινή κατάσταση των δικαστηρίων της χώρας, αλλά και της τυχόν νομολογίας που θα παραχθεί στο μέλλον, όταν θα είναι όμως πια αργά), είτε να βρεθούν "απροστάτευτες" μεταξύ άλλων επιχειρήσεων που εμπίπτουν στα μέτρα στήριξης, και να καταρρεύσουν τα (μακροπρόθεσμα) επιχειρηματικά τους πλάνα, οδηγώντας τους στην πτώχευση.
     
    - Με την Creta Farms, την αναδιάρθρωση της οποίας χειρίζεστε, τι συμβαίνει;
     
    Η Creta Farms - την υπόθεση της οποίας γνωρίζω από πρώτο χέρι - στάθηκε τυχερή μέσα στην ατυχία της. Η εταιρεία έκλεισε τον Δεκέμβριο του 2019 με μερίδια αγοράς κοντά στο 4%, όταν ιστορικά ήταν στο 25%. Αυτό σημαίνει ότι είχε απωλέσει σχεδόν όλες τις θέσεις της στο ράφι των λιανεμπόρων, αλλά και όλους τους πελάτες HORECA. Με το restart, το οποίο ξεκίνησε στις αρχές του Ιανουαρίου 2020, το κύριο μέλημα της εταιρείας ήταν - με τους λίγους πόρους που είχε - να περιορίσει το κόστος, αλλά και να ξαναμπεί στο ράφι - πράγμα το οποίο και κατάφερε, όπως οι καταναλωτές μπορούν να διαπιστώσουν πια. Η στρατηγική ήταν - και είναι - να επεκταθεί το κωδικολόγιο της εταιρείας σε όλα αυτά τα σημεία του λανεμπορίου που έχασε το 2019, αλλά και να αυξήσει γενικά τους κωδικούς της, με την παραγωγή όλης της γκάμας των κωδικών που διέθετε, αλλά και με το λανσάρισμα νέων. Εδώ να σημειώσω ότι, σε κάποιους κωδικούς η ζήτηση είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που είχε αρχικά υπολογιστεί, σε βαθμό που η εταιρεία δεν προλαβαίνει να παράξει. Η αγορά του HORECA ήταν μια αγορά που η εταιρεία δεν θα την έβλεπε, παρά μόνο για λίγους πελάτες, και όταν εδραιωνόταν ξανά στην αγορά του retail. Η στρατηγική αυτή, φαίνεται ότι έχει αποδώσει, τόσο σε επίπεδο μεριδίων, τα οποία πλησιάζουν το 15%, αλλά και σε επίπεδο χρηματικών διαθέσιμων και κερδοφορίας. Επειδή η εταιρεία είναι εισηγμένη, δεν μπορώ να αναφέρω κάτι περισσότερο, όσον αφορά τα δυο τελευταία.

    Η τάν ή επί τάς

    - Η τάν ή επι τάς για συμφωνίες, εξαγορές και συγχωνεύσεις;
     
    Πιστεύω ότι θα συμβούν και τα δυο. Σίγουρα, ορισμένες συμφωνίες δεν θα μπορέσουν να προχωρήσουν υπό τις παρούσες συνθήκες. Παράλληλα, όμως, θα οδηγηθούμε αναπόφευκτα σε εξαγορές, συγχωνεύσεις και διασώσεις επιχειρήσεων που θα κινδυνεύσουν, με αποτέλεσμα να καταλήξουμε, την επόμενη μέρα, σε μεγαλύτερους βαθμούς συγκέντρωσης στους περισσότερους κλάδους.   
     
    - Ποιος ή ποιοι κλάδοι, εκτιμάτε ότι, θα πληρώσουν το "μάρμαρο";
     
    Ο τουρισμός είναι πιο εκτεθειμένος στις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας. Όμως, μια σειρά από άλλους κλάδους, εξαρτώνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον  τουρισμό. Για παράδειγμα, στο εμπόριο ή τα τρόφιμα, υπάρχουν αρκετές μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν θα αντέξουν, εάν οι μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες αναστείλουν τις πληρωμές. Προφανώς, επιχειρήσεις που αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα και πριν την εκδήλωση της κρίσης, είναι πιο εκτεθειμένες. Από εκεί και πέρα, το ποιες εταιρείες θα αντέξουν, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και από τις τράπεζες και τον βαθμό στον οποίο θα παραμείνουν ανοιχτές οι γραμμές χρηματοδότησης. Γι’ αυτό και βλέπουμε αυτή την πρωτοφανή προσπάθεια από πλευράς κεντρικών τραπεζών, να στηρίξουν τις τράπεζες με κάθε τρόπο. 

    Επίσης ο κλάδος του HORECA και όλες οι δραστηριότητες που, άμεσα ή έμμεσα, εξαρτώνται από αυτόν, θα πληγούν πιο βαριά. Αν συμπεριλάβουμε και τις μεταφορές και το εμπόριο που, στη χώρα μας, επηρεάζεται σημαντικά από τον τουρισμό, μιλούμε για έναν τομέα που απασχολεί περίπου έναν στους τρεις εργαζόμενους, παράγει πάνω από το 20% του ΑΕΠ και αντιστοιχεί σε ένα μεγάλο μέρος των ανοιγμάτων των τραπεζών, με ένα σημαντικό μερίδιο να βρίσκεται σε καθυστέρηση. Αναμφίβολα, και η ναυτιλία θα πληγεί από την κάμψη του διεθνούς εμπορίου, όμως, πιστεύω ότι έχει μικρότερη έκθεση ως προς τον δανεισμό. Ένα μεγάλο στοίχημα είναι ο τομέας των κατασκευών και του real estate. Είναι βέβαιο ότι, βραχυπρόθεσμα, θα υποστεί πλήγμα, την ώρα ακριβώς που έμπαινε σε μια πορεία ανάκαμψης. Μακροπρόθεσμα, λογικά θα δούμε μείωση στη ζήτηση χώρων γραφείων, λόγω της εξάπλωσης της τηλεργασίας, αλλά και αύξηση της ζήτησης υποδομών logistics, εξαιτίας της αύξησης του ηλεκτρονικού εμπορίου. Ειδικά για τον χώρο των γραφείων, θα δούμε σημαντικές μειώσεις στο κόστος ενοικίασης ανά τετραγωνικό στην αγορά. Για να τονωθεί ο κατασκευαστικός κλάδος – και όχι μόνο - είναι απαραίτητο να προχωρήσουν κατά προτεραιότητα, έργα όπως το Ελληνικό, ο Βοτανικός, καθώς και μία σειρά δημοσίων κατασκευαστικών έργων. 

    Ο πονοκέφαλος των επιταγών

    - Αρκετοί έχουν ασκήσει κριτική στην Κυβέρνηση για σειρά μέτρων που έλαβε, όπως π.χ. με τις επιταγές. Εκτιμάτε ότι μέτρα της Κυβέρνησης ήταν στοχευμένα ή "κάηκαν" χρήματα;
     
    Το θέμα των επιταγών έχει δημιουργήσει ένα σημαντικό θέμα ρευστότητας στην αγορά. Αυτό δημιουργείται γιατί, όπως γνωρίζουμε, οι επιταγές πελατείας χρησιμοποιούνται και ως εξόφληση οφειλών σε προμηθευτές. Οι επιταγές έκδοσης, λοιπόν, των εταιρειών αυτών που έχουν ζητήσει να μπουν σε προστασία αυτή τη στιγμή, δεν μπορούν να οπισθογραφηθούν και να εξοφλήσουν οφειλές προμηθευτών. Πολλοί προμηθευτές, συνεπώς, για να περιορίσουν το ρίσκο τους, ζητάνε νέες επιταγές πελατείας ή δεν δίνουν πίστωση είτε δεν τροφοδοτούν. Δυστυχώς, αυτό το μέτρο είναι ένας μεγάλος πονοκέφαλος για την αγορά.

    Παρ' όλα αυτά, είναι κατανοητό ότι τα μέτρα για την προστασία της αγοράς έπρεπε να είναι άμεσα και μεγάλης έκτασης. Δεν υπήρχε, συνεπώς, ο χρόνος και η πολυτέλεια να εξειδικευθούν επαρκώς. Χρειαζόμασταν ένα "μπαζούκας" - ας μου επιτραπεί η λέξη - όχι μια χειρουργική επέμβαση. Κατά συνέπεια, έγιναν και αδικίες και σίγουρα θα βρεθούν και ωφελημένες επιχειρήσεις, που θα καρπωθούν τα όποια οφέλη, χωρίς να έχουν πληγεί σημαντικά από την κρίση. Στον βαθμό που η κρίση θα παραταθεί και θα υπάρξει ανάγκη – και δυνατότητα – νέων μέτρων, θα πρέπει αυτά να είναι πιο στοχευμένα. 

    Το στοίχημα της επόμενης ημέρας και η παγκοσμιοποίηση

    - Κάποιοι λένε, το λέγανε και το 2010, ότι η κρίση δημιουργεί ευκαιρίες. Πιστεύετε ότι αυτή η κρίση θα οδηγήσει σε αναδιάρθρωση του οικονομικού – παραγωγικού μοντέλου της χώρας;
     
    Μια κρίση πάντα δημιουργεί ευκαιρίες. Το δυστύχημα είναι ότι δεν μπορούμε πάντα να τις εκμεταλλευτούμε. Μέχρι στιγμής, πάντως, βλέπουμε να αλλάζουν πράγματα που - υπό κανονικές συνθήκες - θα έπαιρναν χρόνια. Δείτε για παράδειγμα την ψηφιοποίηση διαδικασιών στον δημόσιο, αλλά και στον ιδιωτικό τομέα. Γιατί ξαφνικά μπορούμε να αποκτήσουμε e-banking, χωρίς να χρειάζεται να πάμε στο κατάστημα; Δείτε, επίσης, την εξάπλωση της τηλεργασίας σε επιχειρήσεις όπου μέχρι πριν λίγο καιρό ήταν αδιανόητη και πρακτικά δύσκολη. Από εκεί και πέρα, όμως, η αναδιάρθρωση του παραγωγικού μοντέλου προϋποθέτει δραστικότερες αλλαγές που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν εν μία νυκτί, έστω και με καταλύτη μια τόσο βαθιά κρίση. Θα ήταν, πάντως, κρίμα, να μην μπορέσουμε και σαν χώρα, αλλά και σαν κοινωνία, να αδράξουμε τις ευκαιρίες που πιθανόν παρουσιάζονται αυτή τη στιγμή.     
     
    - Τι γίνεται με τις ομολογιακές εκδόσεις των εταιρειών, όπως π.χ. της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ;
     
    Η ανασφάλεια της πανδημίας, σε συνδυασμό με την - ελπίζουμε – παροδική, αλλά σημαντική πτώση της οικονομικής δραστηριότητας, συμπίεσαν τις τιμές σχεδόν όλων των asset classes διεθνώς. Αυτό είχε σαν συνέπεια η ρευστότητα των επενδυτών να κατευθυνθεί σε ασφαλείς επενδύσεις με ικανοποιητικές - λόγω της πίεσης των τιμών - αποδόσεις. Αυτό, μοιραία περιορίζει την πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές για υποψήφιους εκδότες, τα επιχειρηματικά σχέδια των οποίων, δεν στηρίζονται σε συγκεκριμένες ροές ή δεν δραστηριοποιούνται σε αμυντικούς κλάδους. Από την άλλη, όμως, ενισχύει υποψήφιους εκδότες οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε value-driven και παραδοσιακούς κλάδους της οικονομίας (όπως ενέργεια, υποδομές, τρόφιμα). Εκείνοι θα έχουν μεγαλύτερη ζήτηση, προσελκύοντας σημαντικό μέρος από την υψηλή ρευστότητα που υπάρχει, ανεξαρτήτως των οποιονδήποτε καθυστερήσεων λόγω του COVID-19. Μια τέτοια πολυαναμενόμενη έκδοση, είναι και αυτή της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. 
     
    - Πόσο έτοιμοι, πιστεύετε ότι είναι οι επενδυτές και οι επιχειρήσεις, σε παγκόσμιο επίπεδο, να αντεπεξέλθουν στη νέα τάξη πραγμάτων;
     
    Θεωρώ ότι η παγκόσμια οικονομία όντως έχει εισέλθει σε μεγάλη ύφεση και για αυτό τον λόγο έχουν ανακοινωθεί τα πρωτοφανή πακέτα στήριξης, όπως αυτά της Βόρειας Αμερικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, υπάρχει πρωτοφανής ρευστότητα σε ιδιωτικά χέρια αυτή την εποχή, τα οποία κεφάλαια θα πρέπει να επενδυθούν, αλλά οι ευκαιρίες θα είναι περισσότερες και σε μεγαλύτερο εύρος χωρών (π.χ. αγορές προβληματικών δανείων), γεγονός που πιστεύω ότι θα πιέσει τις αποτιμήσεις προς τα κάτω. Πιστεύω ότι οι εταιρείες που έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα και θα μπορέσουν να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις προκλήσεις του νέου περιβάλλοντος, είναι εκείνες που έχουν επενδύσει τα τελευταία χρόνια στον ψηφιακό μετασχηματισμό τους και στον μετασχηματισμό, μεταξύ άλλων, της εφοδιαστικής τους αλυσίδας, την ενίσχυση των τεχνολογικών δυνατοτήτων τους και των υποδομών κυβερνοασφάλειας, καθώς και στο κατάλληλο μίγμα ανθρώπινου δυναμικού το οποίο θα είναι επαρκώς εκπαιδευμένο και θα διαθέτει τις απαραίτητες δεξιότητες.
     
    - Ασπάζεστε την άποψη, που έχει διατυπωθεί, πως η νέα ιεράρχηση στους στόχους των επιχειρήσεων και των οικονομιών θα οδηγήσει σε "αποπαγκοσμιοποίηση";
     
    Δεν το πιστεύω. Θα υπάρξουν σίγουρα επιβεβλημένες διορθωτικές κινήσεις, όπως για παράδειγμα η μείωση της εξάρτησης των ανεπτυγμένων χωρών από τις αναπτυσσόμενες σε υλικά που κρίνονται στρατηγικού χαρακτήρα, όπως τα φάρμακα. Θα πρέπει να αλλάξουν, γενικότερα, πολλά στις εφοδιαστικές αλυσίδες, για να καταστούν λιγότερο ευθύγραμμες και πιο ανθεκτικές. Ίσως, ακόμη, η κρίση αυτή να οδηγήσει σε μια προσπάθεια δικαιότερης κατανομής των ωφελημάτων της παγκοσμιοποίησης στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Όμως, μακροπρόθεσμα, τα γενικότερα οφέλη της παγκοσμιοποίησης, ιδίως για τον αναπτυσσόμενο κόσμο, είναι πολύ σημαντικά για να μπορέσει να αναστραφεί αυτή η εξέλιξη.    

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ