Δικαιώθηκαν από την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου οι δανειολήπτες του ν. Κατσέλη

Υπέρ των "κόκκινων δανειοληπτών" τάχθηκε η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου σε διάσκεψη κεκλεισμένων των θυρών υιοθετώντας την εισήγηση του αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Σωτήρη Πλαστήρα.

Η πλήρης Ολομέλεια του Ανώτατου Δικαστηρίου, μετά από διάσκεψη, αποφάσισε κατά πλειοψηφία (35–12) ότι ο ανατοκισμός στα ρυθμισμένα "κόκκινα" δάνεια πρέπει να υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής. Η θέση αυτή υιοθετήθηκε παρά τις αντίθετες αξιώσεις τραπεζών και funds, που ζητούσαν τον υπολογισμό των τόκων επί του κεφαλαίου.

Με την απόφαση αυτή απορρίπτεται η ερμηνεία που οδηγούσε σε συνεχή αναπροσαρμογή και διόγκωση των οφειλών, ενώ κλείνει οριστικά ένα ερμηνευτικό ζήτημα που είχε προκαλέσει αντικρουόμενες πρακτικές και δικαστικές κρίσεις τα προηγούμενα χρόνια.

Η υπόθεση αφορά άμεσα τη βιωσιμότητα περισσότερων από 300.000 δανειοληπτών, των οποίων η οικονομική καθημερινότητα εξαρτάται από το αν η δικαστική τους ρύθμιση θα παραμείνει λειτουργική ή αν θα μετατραπεί σε μια νέα, δυσβάσταχτη επιβάρυνση.

Το διακύβευμα που τέθηκε υπό το πρίσμα της Ολομέλειας, κατόπιν προδικαστικού ερωτήματος του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων, άγγιζε τον πυρήνα της φιλοσοφίας του "νόμου Κατσέλη". Η διαφορά στην πράξη είναι χαοτική καθώς ο εκτοκισμός επί του συνόλου του κεφαλαίου σε βάθος χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε σωρευτικές επιβαρύνσεις που ακυρώνουν το ευεργέτημα της προστασίας.

Η έκδοση της απόφασης αναμένεται μέσα στο επόμενο διάστημα.

Οι αριθμοί είναι ενδεικτικοί του μεγέθους της διαφοράς. Για δάνειο 100.000 ευρώ με επιτόκιο 4,5%, οι ετήσιοι τόκοι ανέρχονται σε 4.500 ευρώ ή 375 ευρώ μηνιαίως, όταν υπολογίζονται επί του κεφαλαίου. Αν όμως ο υπολογισμός γίνει επί της μηνιαίας δόσης, για παράδειγμα 500 ευρώ, ο τόκος περιορίζεται σε μόλις 22,5 ευρώ τον μήνα ή 270 ευρώ ετησίως.

Αντίστοιχα, σε δάνειο 150.000 ευρώ με επιτόκιο 3,5%, οι ετήσιοι τόκοι φτάνουν τα 5.250 ευρώ. Με υπολογισμό όμως επί μηνιαίας δόσης 650 ευρώ, ο τόκος μειώνεται στα 22,75 ευρώ τον μήνα, δηλαδή περίπου 273 ευρώ τον χρόνο.

Ακόμη και σε δάνειο 80.000 ευρώ με επιτόκιο 5%, οι τόκοι των 4.000 ευρώ ετησίως μετατρέπονται σε μόλις 270 ευρώ τον χρόνο, εφόσον εφαρμοστεί ο υπολογισμός επί της δόσης.

Με απλά λόγια, το δάνειο προσεγγίζει τα χαρακτηριστικά ενός σχεδόν άτοκου προϊόντος. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο που προκαλεί έντονη ανησυχία σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Παράλληλα, ο χρηματοπιστωτικός τομέας υποστηρίζει ότι ο ίδιος ο νόμος Κατσέλη (άρθρο 9, παρ. 2) προβλέπει ρητά τοκοχρεολυτική αποπληρωμή, με βάση το συνολικό ύψος της οφειλής και τις πραγματικές δυνατότητες του οφειλέτη. 

Σημειώνεται ότι τα συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια έχουν ενταχθεί στις τιτλοποιήσεις του προγράμματος "Ηρακλής", με τα επιχειρηματικά σχέδια να βασίζονται στην παραδοχή της τοκοχρεολυτικής αποπληρωμής. Αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των τόκων θα μπορούσε, σύμφωνα με εκτιμήσεις, να προκαλέσει άμεση ζημιά άνω του 1 δισ. ευρώ, με πιθανή μετακύλιση του κόστους στο Δημόσιο.

Παράλληλα, η σημερινή απόφαση υπέρ των δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο και για άλλες κατηγορίες οφειλετών –όσους ρύθμισαν μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού ή διμερών συμφωνιών– διεκδικώντας ανάλογη μεταχείριση.

Τραπεζικές πηγές προειδοποιούν και για μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου κρίσιμη συνέπεια: την υπονόμευση της κουλτούρας πληρωμών. Η προοπτική σχεδόν άτοκων ρυθμίσεων ενδέχεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τους συνεπείς δανειολήπτες, ιδίως σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων.