Ο Τραμπ φέρνει τη μάχη για τη Γροιλανδία στο Νταβός και είναι έτοιμος να δοκιμάσει την μπλόφα της Ευρώπης

Ο Ντόναλντ Τραμπ θα βρίσκεται την Τετάρτη στο Νταβός στις ελβετικές Άλπεις, επιστρέφοντας στο πολυτελές χιονοδρομικό κέντρο για πρώτη φορά από το 2020, τον τελευταίο του χρόνο στην πρώτη -πολύ πιο συγκρατημένη- προεδρική του θητεία. Αυτή τη φορά είναι ένας πολύ διαφορετικός Τραμπ, με λίγους, αν όχι καθόλου, περιορισμούς πέρα από την "δική του ηθική", όπως το έθεσε πρόσφατα. Όλα δείχνουν ότι θα πάει στο Νταβός χωρίς διάθεση να κάνει παραχωρήσεις, απλώς θα υπαγορεύσει πώς σχεδιάζει να θέσει υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ τη Γροιλανδία και τον ορυκτό πλούτο που είναι θαμμένος κάτω από τα βράχια και τους πάγους της, σημειώνει σε ανάλυση του το Bloomberg. 

Ας μην ασχοληθούμε με την Ουκρανία, της οποίας η μοίρα έχει περάσει στο διπλωματικό περιθώριο. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι επέλεξε να μην παραστεί άλλωστε στο φόρουμ.

Με τον Ντόναλντ Τραμπ ως κεντρικό ομιλητή την Τετάρτη, οι συμμετέχοντες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ θα έχουν πρώτες θέσεις για να δουν πώς θα εξελιχθεί η δημόσια διαμάχη του Αμερικανού προέδρου με έναν αυξανόμενο αριθμό συμμάχων των ΗΠΑ την ίδια στιγμή που η αυξανόμενη γεωπολιτική και εμπορική αβεβαιότητα επαναφέρει το trade "Πουλήστε Αμερική" ήτοι τη μείωση της έκθεσης σε χρηματοοικονομικά στοιχεία των ΗΠΑ.

Η μείωση του κινδύνου πάντα αποτελούσε μια λέξη-κλειδί σε προηγούμενα φόρουμ. Ωστόσο, αυτή τη φορά δεν αφορά την Κίνα, αλλά τις ΗΠΑ.

Το ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι εάν οι ευρωπαϊκές χώρες που κατέχουν τρισεκατομμύρια δολάρια σε αμερικανικά ομόλογα και μετοχές θα επιλέξουν να χρησιμοποιήσουν ως όπλο αυτές τις χρηματοοικονομικές θέσεις, πραγματοποιώντας μαζικές πωλήσεις, μετά τις απειλές Τραμπ για πρόσθετους δασμούς στις χώρες που αντιστέκονται στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία. 

Ήδη, ένα δανικό συνταξιοδοτικό ταμείο έδωσε μια πρώτη γεύση, επιλέγοντας να αποχωρήσει από τα αμερικανικά ομόλογα.

Ωστόσο, ο Τραμπ φαίνεται πρόθυμος να δοκιμάσει την μπλόφα των Ευρωπαίων, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας.

"Λοιπόν, δεν νομίζω ότι θα αντιδράσουν υπερβολικά [οι Ευρωπαίοι]", δήλωσε τη Δευτέρα μιλώντας σε δημοσιογράφους. "Κοιτάξτε, πρέπει να το κάνουμε. Πρέπει να το κάνουν αυτό. Δεν μπορούν να προστατεύσουν [τη Γροιλανδία]".

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ που ήδη βρίσκεται στο ελβετικό χιονοδρομικό κέντρο. Απέρριψε ως "ψευδές αφήγημα" την υπόνοια ότι η Ευρώπη θα προβεί σε βίαια αντίποινα εκποιώντας ομόλογα. "Λέω σε όλους, χαλαρώστε. Πάρτε μια βαθιά ανάσα. Μην προβείτε σε αντίποινα... Είμαι βέβαιος ότι οι ηγέτες δεν θα κλιμακώσουν και ότι αυτό θα λειτουργήσει".

Η ιστορία, άλλωστε, έχει δείξει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση τείνει να χρονοτριβεί, να περιπλέκει τις καταστάσεις και τελικά να κάνει ένα βήμα πίσω από το χείλος του γκρεμού.

Οι Δανοί δεν στέλνουν αντιπροσωπεία στο Νταβός, ενώ ο υπουργός για τις Επιχειρήσεις, ο οποίος επρόκειτο να παραστεί, επικαλέστηκε το κόστος και κάποιες δυσκολίες στο πρόγραμμα του ως λόγο για την ακύρωση της παρουσίας του. Είναι ξεκάθαρο πάντως ότι δεν θα υπήρχε κανένα θετικό στοιχείο σε μια άσχημη αντιπαράθεση με τους Αμερικανούς. 

Αυτό θα φαινόταν ένα δίκαιο συμπέρασμα και από την οργίλη αντίδραση του Τραμπ απέναντι στους ηγέτες της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν και του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ επειδή είχαν το θράσος να αντιταχθούν στην επεκτατική πολιτική του, στέλνοντας έναν συμβολικό αριθμό στρατιωτών στη Γροιλανδία σε μια ένδειξη αλληλεγγύης προς τη Δανία.

Επιδείνωσαν το λάθος τους στα μάτια του Τραμπ περιφρονώντας το "Συμβούλιο Ειρήνης" που προωθεί, χρεώνοντας τις χώρες μόνο 1 δισ. δολ. για μια μόνιμη θέση στο τραπέζι.

Η κόκκινη γραμμή

Το Bloomberg σημειώνει πάντως ότι καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν είναι σε θέση να διαταράξει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, ούτε όσον αφορά την ασφάλειά της ούτε την οικονομία της. 

Η κόκκινη γραμμή που έχει τεθεί - τουλάχιστον ανεπίσημα - είναι ότι δεν θα χρειαζόταν τίποτα λιγότερο από μια εισβολή στην αρκτική επικράτεια της Δανίας, η οποία είναι επίσης μέλος του ΝΑΤΟ. 

"Οι γεωπολιτικοί άνεμοι πνέουν εδώ και πολύ καιρό", οπότε "ο κόσμος συνήθισε", σχολίασε ο Filippo Gori, συν-επικεφαλής του Global Banking της JPMorgan μιλώντας στο Bloomberg Television σε συνέντευξή στο Νταβός. "Προφανώς μια κλιμάκωση θα μπορούσε να φέρει μια νέα [οικονομική] επιβράδυνση".

Έτσι το βλέπουν και πολλοί άλλοι παρατηρητές σε μια εποχή όπου η αυξημένη γεωπολιτική αστάθεια έχει ομαλοποιηθεί. Ακόμη και η αιφνιδιαστική επιχείρηση των ΗΠΑ για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο θεωρήθηκε κάτι μικρό στο ραντάρ των επενδυτών. 

Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος της State Street, Ron O'Hanley, δήλωσε ότι γίνονται κάποιες συζητήσεις γύρω από το trade "Πουλήστε Αμερική", αλλά αυτό "δεν φαίνεται ακόμη στους αριθμούς".

"Αν και σίγουρα, όσον αφορά τη Γροιλανδία, βλέπουμε κάτι που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ. Οι επόμενες μέρες θα είναι στην πραγματικότητα αρκετά σημαντικές", επισήμανε.

Πιθανοί πωλητές

Μακροπρόθεσμα, οι παίκτες που θα μπορούσαν να κάνουν ρευστοποιήσεις σε χρηματοοικονομικά στοιχεία των ΗΠΑ είναι τα συνταξιοδοτικά ταμεία, ειδικά τα ολλανδικά και τα δανικά. Ως κύριοι κάτοχοι αμερικανικού χρέους, υπάρχει μόχλευση εκεί για να αντιδράσει η γηραιά ήπειρος, σημειώνει το Bloomberg. 

Σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν ιδιωτικές συζητήσεις, τα δανικά και ολλανδικά συνταξιοδοτικά ταμεία είναι στη διαδικασία για τη σύγκλιση συνεδριάσεων των διοικητικών τους συμβουλίων προκειμένου να αποφασίσουν αν θα μειώσουν ή ακόμα και θα μηδενίσουν την έκθεση τους στις ΗΠΑ. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα απλό βήμα έκτακτης ανάγκης, αλλά πηγές αναφέρουν στο Bloomberg ότι αυτή είναι μια πραγματική συζήτηση.

Πράγματι, το δανικό συνταξιοδοτικό ταμείο AkademikerPension ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να αποχωρήσει από τα αμερικανικά ομόλογα μέχρι το τέλος του μήνα εν μέσω ανησυχιών ότι οι πολιτικές του Τραμπ έχουν δημιουργήσει πιστωτικούς κινδύνους πολύ μεγάλους για να αγνοηθούν, όπως δήλωσε ο επικεφαλής επενδύσεων Anders Schelde στο Bloomberg την Τρίτη. Το θέμα της Γροιλανδίας αποτελεί μέρος αυτού του προβληματισμού, αλλά ευρύτερες ανησυχίες για τη δημοσιονομική πειθαρχία δικαιολογούν επίσης την αποχώρηση, ανέφερε.

Το μέσο κατά του καταναγκασμού 

Στο μεταξύ το πολυδιαφημισμένο αλλά ακόμη αχρησιμοποίητο μέσο κατά του καταναγκασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχεδιασμένο ακριβώς για τέτοιες δραματικές στιγμές, εξακολουθεί να περιμένει την ανάπτυξή του.

Η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ συμφώνησαν σε μια εμπορική συμφωνία μόλις τον περασμένο Ιούλιο, επισήμανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε ομιλία της στο Νταβός την Τρίτη. "Στην πολιτική όπως και στις επιχειρήσεις, μια συμφωνία είναι μια συμφωνία", είπε. "Και όταν οι φίλοι δίνουν τα χέρια, αυτό πρέπει να σημαίνει κάτι".

Αυτό που οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να κατανοούν είναι ότι στον κόσμο του Τραμπ, οι επιχειρηματικές συμφωνίες μπορούν να διαλυθούν και να ξαναγίνουν.

Ένα άμεσο εμπόδιο σε μια ενωμένη ευρωπαϊκή απάντηση είναι ο γαλλο-γερμανικός άξονας που στηρίζει το μπλοκ του ευρώ. Παραδοσιακά, το Βερολίνο είναι η κατηγορία βαρέων-βαρών στην οικονομία, ενώ το Παρίσι είναι ο γενναίος της παρέας.  Στο πλαίσιο της ομιλίας του στο Νταβός την Τρίτη, ο πρόεδρος Μακρόν επέκρινε τις πολιτικές του Τραμπ, καταδικάζοντας "μια ατελείωτη συσσώρευση νέων δασμών που είναι θεμελιωδώς απαράδεκτοι".

Νωρίτερα, ήταν ο Μακρόν που δήλωσε ότι το μπλοκ, ως ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, μπορεί να απαντήσει οικονομικά στις κατηγορίες ότι οι Ευρωπαίοι είναι "αδύναμοι", χρησιμοποιώντας την "πυρηνική" επιλογή για να απαντήσει στις απειλές του Τραμπ, ήτοι το μέσο κατά του καταναγκασμού.

Αλλά αντί να τον υποστηρίξει, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς - με πολύ περισσότερες εξαγωγές εκτεθειμένες σε οποιονδήποτε εμπορικό πόλεμο - προσπάθησε να τον συγκρατήσει.

Οι Ευρωπαίοι φαίνεται να είναι διχασμένοι στο πώς θα πρέπει να προσεγγίσουν τον Τραμπ. Ορισμένοι σημειώνουν ότι η Ευρώπη φαίνεται να μην συνειδητοποιεί ακόμη ότι ο μόνος τρόπος για να σταματήσει τον Τραμπ είναι να χτυπήσει σκληρά, όπως έκαναν οι Κινέζοι με τις σπάνιες γαίες.

Ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ βαν Βέελ δήλωσε ότι ελπίζει πως ο Τραμπ μπλοφάρει και θα υποχωρήσει. "Νομίζω ότι αυτό είναι το καλύτερο αποτέλεσμα για όλους", είπε σε μια συνέντευξη. Ωστόσο, δεν ήταν πρόθυμος να υποστηρίξει την πιο ισχυρή απάντηση της ΕΕ, εκφράζοντας την ελπίδα του να μην χρειαστεί. "Αυτός δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να συνεργάζονται φίλοι και σύμμαχοι", είπε.

Ωστόσο, στην προσπάθεια να βρεθεί μια μέση λύση μεταξύ ισχύος και εμπλοκής, ο κίνδυνος είναι η Ευρώπη να μην προβάλλει κανένα από τα δύο σε μια κυβέρνηση των ΗΠΑ που έχει λίγο χρόνο για λεπτομέρειες.

Αν το 2025 σηματοδότησε την άνοδο ενός νέου είδους ισχυρού άνδρα, αυτή είναι η χρονιά που τα γεωπολιτικά ρήγματα επανασχεδιάζονται για να ταιριάζουν στις σφαίρες επιρροής των πιο δυνατών. Ο Τραμπ ξεκίνησε το 2026 με την απομάκρυνση του Μαδούρο, ενώ επιμένει στην κατάληψη της Γροιλανδίας και έχει ήδη απείλησε το Μεξικό, την Κολομβία και την Κούβα. Τα σχέδια του να χτυπήσει το Ιράν φαίνεται να έχουν "παγώσει" αλλά δεν έχουν μπει στο ράφι.