Έτος γεώτρησης το 2026 για την Ελλάδα

Του Χάρη Φλουδόπουλου

Το 2026 διαμορφώνεται σε χρονιά-ορόσημο για το ελληνικό πρόγραμμα υδρογονανθράκων, καθώς για πρώτη φορά έπειτα από περίπου τέσσερις δεκαετίες η χώρα μπαίνει σε τροχιά πραγματικής υπεράκτιας ερευνητικής γεώτρησης. Στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, στο λεγόμενο "μπλοκ 2", η κοινοπραξία με επικεφαλής την Energean και τη συμμετοχή της ExxonMobil και της Helleniq Energy εμφανίζεται αποφασισμένη να επιταχύνει τα χρονοδιαγράμματα και να φέρει την πρώτη ερευνητική γεώτρηση ακόμα και προς το τέλος του 2026, εφόσον βεβαίως ευθυγραμμιστούν όλες οι κρίσιμες παράμετροι.

Την ίδια ώρα, νοτίως της Κρήτης ανοίγει ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό κεφάλαιο. Εκεί, η κοινοπραξία Chevron - Helleniq Energy σχεδιάζει να περάσει στην επόμενη φάση των ερευνών, ξεκινώντας εκτεταμένες σεισμικές εργασίες στα οικόπεδα "Νότια της Κρήτης Ι" και "Νότια της Κρήτης ΙΙ". Αν όλα κυλήσουν βάσει προγραμματισμού, τα ερευνητικά σκάφη της αμερικανικής πολυεθνικής θα συλλέγουν δεδομένα ήδη από το τέλος του 2026, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για κρίσιμες αποφάσεις τα επόμενα χρόνια.

Επιτάχυνση στο Ιόνιο και "παράθυρο" για το 2026

Η επιτάχυνση στο Β.Δ. Ιόνιο δεν είναι τυχαία. Αντανακλά ένα ευρύτερο θετικό momentum για τους ελληνικούς υδρογονάνθρακες, που συνδέεται τόσο με τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και με την αυξημένη ανάγκη της Ευρώπης για διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων φυσικού αερίου. Στο αισιόδοξο σενάριο, μέσα σε περίπου δώδεκα μήνες από σήμερα η Ελλάδα θα καταγράφει σημαντική πρόοδο ταυτόχρονα σε δύο μέτωπα: τη γεώτρηση στο Ιόνιο και τις σεισμικές έρευνες νοτίως της Κρήτης.

Η Energean, ως operator στο "μπλοκ 2" κατά την ερευνητική περίοδο, δηλώνει έτοιμη να ολοκληρώσει την πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση ακόμα και στο τελευταίο τρίμηνο του 2026 ή, το αργότερο, στο πρώτο τρίμηνο του 2027. Το έργο θεωρείται επιχειρηματικά βιώσιμο, ενώ και η επιλογή της χειμερινής περιόδου για τη γεώτρηση δεν είναι τυχαία: μειωμένη ναυσιπλοΐα, πιο σταθερά επιχειρησιακά παράθυρα και χαμηλότερη όχληση σε άλλες δραστηριότητες.

Το γεωτρύπανο, ο "Ασωπός 1" και ο ρόλος της ExxonMobil

Κομβικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί το γεωτρύπανο που έχει μισθώσει η Energean από τη Saipem στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προγράμματος "2+2" γεωτρήσεων. Οι δύο πρώτες πραγματοποιούνται στο κοίτασμα φυσικού αερίου Katlan στο Ισραήλ ("Αθηνά" και "Δίας"), ενώ μία από τις επόμενες προορίζεται για το Β.Δ. Ιόνιο, με στόχο τη διάτρηση της δομής "Ασωπός 1".

Πρόκειται για έναν από τους πλέον ελπιδοφόρους γεωλογικούς σχηματισμούς που έχουν εντοπιστεί έως σήμερα στον ελληνικό θαλάσσιο χώρο. Οι γεωλογικές ενδείξεις παραπέμπουν σε ταμιευτήρα ανθρακικών πετρωμάτων, με δυνητικό μέγεθος που προσεγγίζει τα 200 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Σε περίπτωση επιτυχούς και εμπορικά αξιοποιήσιμης ανακάλυψης, η ExxonMobil θα αναλάβει ρόλο Διαχειριστή, έχοντας ήδη συμφωνήσει να χρηματοδοτήσει την ερευνητική γεώτρηση, με επένδυση που εκτιμάται μεταξύ 50 και 100 εκατ. δολαρίων, ως αντάλλαγμα για την είσοδό της στην παραχώρηση.

Τα τρία κρίσιμα ορόσημα

Παρά τη θετική δυναμική, τα ορόσημα που πρέπει να επιτευχθούν είναι πολλά και απαιτητικά, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου η διοικητική και δικαστική γραφειοκρατία παραμένει διαχρονική πρόκληση.

Πρώτο ορόσημο είναι η υποβολή, το αργότερο έως τον Φεβρουάριο, αιτήματος παράτασης του ερευνητικού προγράμματος στο "μπλοκ 2", το οποίο εκπνέει τον Μάρτιο του 2026. Η παράταση αναμένεται να είναι σημαντική, πιθανότατα άνω των 2,5-3 ετών, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος τόσο για την κύρια όσο και για ενδεχόμενη επιβεβαιωτική γεώτρηση.

Το δεύτερο ορόσημο αφορά την έγκριση από την ΕΔΕΥΕΠ της εισόδου της ExxonMobil στο κοινοπρακτικό σχήμα. Η απόφαση αυτή θα ανοίξει τον δρόμο για το καθοριστικό "drill or drop decision", δηλαδή αν η κοινοπραξία θα προχωρήσει στη γεώτρηση ή θα επιστρέψει το μπλοκ στο Δημόσιο.

Τρίτο και πιο κρίσιμο ορόσημο είναι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η οποία ήδη συντάσσεται. Αν υποβληθεί, για παράδειγμα, τον Απρίλιο, ακόμα και με μια σχετικά γρήγορη διαδικασία, θα μπορούσε να εγκριθεί το φθινόπωρο. Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει μέγιστο διάστημα 102 εργάσιμων ημερών από την κατάθεση έως την έγκριση, ωστόσο στην πράξη τέτοια χρονοδιαγράμματα σπανίως τηρούνται.

Η ΜΠΕ είναι κρίσιμη και για ακόμα έναν λόγο: ιστορικά, όσοι επιδιώκουν να μπλοκάρουν μια γεώτρηση μέσω προσφυγών, κινούνται άμεσα μετά την κατάθεσή της. Το προηγούμενο των παραχωρήσεων "Δυτικά Κρήτης" και "Νοτιοδυτικά Κρήτης" έδειξε ότι τέτοιες διαδικασίες μπορούν να καθυστερήσουν για χρόνια, δοκιμάζοντας την αντοχή τόσο των επενδυτών όσο και του ίδιου του θεσμικού συστήματος.

Λιμάνι υποστήριξης και επιχειρησιακές επιλογές

Παράλληλα, η Energean καλείται να επιλέξει λιμάνι υποστήριξης για τις ερευνητικές δραστηριότητες. Στο τραπέζι βρίσκονται τόσο η Πάτρα, που θεωρείται πιο ώριμη από πλευράς υποδομών, όσο και η Ηγουμενίτσα, η οποία πλεονεκτεί λόγω εγγύτητας στη δομή. Στόχος είναι να επιλεγεί λύση που θα περιορίσει τον χρόνο και το κόστος, αξιοποιώντας τα υφιστάμενα καθεστώτα χωρίς πρόσθετες καθυστερήσεις.

Συνυπολογίζοντας όλα τα παραπάνω, το ιδανικό σενάριο τοποθετεί την πρώτη γεώτρηση στα τέλη του 2026 - αρχές 2027. Ωστόσο, ακόμα και μια μικρή απόκλιση μπορεί να μεταθέσει το χρονοδιάγραμμα προς τα μέσα του 2027.

Νότια της Κρήτης: Το επόμενο μεγάλο στοίχημα

Στο νότιο μέτωπο, η κοινοπραξία Chevron - Helleniq Energy κινείται με πιο μετρημένα αλλά σταθερά βήματα. Οι σεισμικές έρευνες που προγραμματίζονται για τα τέλη του 2026 στα οικόπεδα νότια της Κρήτης αποτελούν το πρώτο ουσιαστικό τεστ για τις τεράστιες γεωλογικές προσδοκίες της περιοχής. Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν θα καθορίσουν αν και πότε η περιοχή θα περάσει στη φάση της γεώτρησης, με το βλέμμα στραμμένο σε στόχους μεγάλης κλίμακας.

Για την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο είναι σαφές: να "τρέξει" όσο το δυνατόν γρηγορότερα η επιχειρησιακή φάση των ερευνών, ιδανικά ήδη από το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Το αν αυτό θα επιτευχθεί εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις και τις προτεραιότητες των ίδιων των επενδυτών, αλλά και από την ικανότητα του κράτους να στηρίξει έμπρακτα ένα έργο με στρατηγική σημασία.