Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σε μια περίοδο όπου η διεθνής αγορά πετρελαίου παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα σύνθετο πλέγμα γεωπολιτικών περιορισμών, οι εξελίξεις γύρω από τη Βενεζουέλα και το Ιράν επανέρχονται στο προσκήνιο. Για την ελληνική αγορά και ειδικότερα για τα εγχώρια διυλιστήρια, όμως, η σημασία των δύο χωρών δεν είναι ισοβαρής – κάθε άλλο.
Η περίπτωση της Βενεζουέλας έχει, στην πράξη, περιορισμένη σημασία για την Ελλάδα. Οι προμήθειες των ελληνικών διυλιστηρίων από τη λατινοαμερικανική χώρα είναι σήμερα ουσιαστικά μηδαμινές, ενώ ακόμη και στο παρελθόν περιορίζονταν σε μεμονωμένες συναλλαγές της περασμένης δεκαετίας, κυρίως όταν οι συνθήκες της αγοράς το επέτρεπαν.
Το βασικό πρόβλημα είναι ποιοτικό και τεχνικό. Το βενεζουελάνικο αργό είναι εξαιρετικά βαρύ γεγονός που το καθιστά δύσχρηστο για τα περισσότερα διυλιστήρια. Μπορεί να αξιοποιηθεί μόνο σε περιορισμένες ποσότητες και αποκλειστικά σε μείξη με ελαφρύτερα αργά, ώστε να διατηρείται η ισορροπία στη διυλιστική διεργασία. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν υπήρχε διαθεσιμότητα, η χρήση του θα είχε εκ των πραγμάτων "ταβάνι".
Πέραν των τεχνικών περιορισμών, η ίδια η παραγωγική ικανότητα της Βενεζουέλας έχει υποστεί σοβαρή διάβρωση. Χρόνια υποεπενδύσεων, θεσμικών προβλημάτων και κυρώσεων έχουν οδηγήσει την παραγωγή σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από το παρελθόν. Ως αποτέλεσμα, η χώρα δεν διαθέτει πλέον το εκτόπισμα που θα μπορούσε να επηρεάσει ουσιαστικά την παγκόσμια προσφορά και, κατ’ επέκταση, τις διεθνείς τιμές.
Αντίθετα, το Ιράν συνιστά μια εντελώς διαφορετική περίπτωση. Πριν από την επιβολή των διεθνών κυρώσεων, το ιρανικό αργό αποτελούσε βασικό πυλώνα του εφοδιασμού των ελληνικών διυλιστηρίων. Πρόκειται για αργό υψηλής ποιότητας, με χαρακτηριστικά που ταιριάζουν άριστα στις μονάδες της Μεσογείου και επιτρέπουν υψηλές αποδόσεις σε προϊόντα μεγάλης προστιθέμενης αξίας.
Εξίσου κρίσιμη ήταν και η γεωγραφική εγγύτητα. Οι μικρότερες αποστάσεις μεταφοράς μεταφράζονταν σε χαμηλότερο κόστος logistics και, συνολικά, σε πιο ανταγωνιστική τελική τιμή προμήθειας. Για τα ελληνικά διυλιστήρια, το ιρανικό αργό δεν ήταν απλώς μια ακόμη επιλογή, αλλά ένας στρατηγικός συνδυασμός ποιότητας και κόστους.
Εάν τα γεωπολιτικά δεδομένα αλλάξουν και υπάρξει ένα νέο πλαίσιο για τη χώρα ώστε οι κυρώσεις να αρθούν, ανοίγει ξανά ο δρόμος για την επανασύνδεση των ελληνικών διυλιστηρίων με μια αξιόπιστη και ποιοτική πηγή αργού. Μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε την ευελιξία στον εφοδιασμό, θα μείωνε το ρίσκο εξάρτησης από πιο μακρινές αγορές και θα βελτίωνε τη διαπραγματευτική θέση των ελληνικών εταιρειών.
Η σημασία του Ιράν δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Πριν από τις κυρώσεις, το ιρανικό αργό αποτελούσε σημαντικό τμήμα της παγκόσμιας προσφοράς. Η επιστροφή του στις διεθνείς αγορές θα σήμαινε άμεση τόνωση της διαθέσιμης ποσότητας, λειτουργώντας εξισορροπητικά σε μια αγορά που τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζεται από στενότητα.
Σε συνδυασμό με τη μειωμένη παραγωγή της Βενεζουέλας και τις αβεβαιότητες γύρω από τη ρωσική προσφορά, το σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον αφήνει, παραδόξως, περιθώρια αισιοδοξίας. Οι περισσότερες μεταβλητές που βαραίνουν την αγορά κινούνται προς την κατεύθυνση της άρσης περιορισμών και όχι της περαιτέρω κλιμάκωσης.
Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα υποδηλώνει ότι, από γεωπολιτικής άποψης, η αγορά πετρελαίου έχει περισσότερους λόγους να προσδοκά βελτίωση παρά επιδείνωση. Η Βενεζουέλα παραμένει ένας δευτερεύων παράγοντας, με περιορισμένη δυνατότητα επιρροής, ενώ το Ιράν αντιπροσωπεύει ένα "κλειδί" που, αν ξεκλειδώσει, μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τις ισορροπίες.
Για την ελληνική αγορά πετρελαίου, αυτό μεταφράζεται σε δυνητικά καλύτερες συνθήκες εφοδιασμού, αυξημένες επιλογές και –σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα– σε προοπτικές πιο ομαλής πορείας των τιμών. Σε ένα περιβάλλον έντονης μεταβλητότητας, ακόμη και αυτή η προοπτική αρκεί για να αλλάξει τον τόνο των προσδοκιών.
Λίγο μετά την στρατιωτική επιχείρηση η οποία οδήγησε στη σύλληψη του Μαδούρο ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι όλο αυτό ουσιαστικά αφορούσε το πετρέλαιο εξαρχής. "Θα κάνουμε τις πολύ μεγάλες πετρελαϊκές...
Όπως είπε, η συνάντησή της με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο πήγε πολύ καλά και ήταν "θαυμάσια".
"Όλοι γνωρίζουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος κρατάει το δάχτυλό του πάνω από το κουμπί".
Η Ματσάδο απέφυγε να διευκρινίσει εάν έδωσε στον Αμερικανό πρόεδρο το βραβείο Νόμπελ που της απονεμήθηκε τον Δεκέμβριο, όπως είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα έκανε.
Ο επικεφαλής των δικαστικών αρχών του Ιράν διεξήγαγε ο ίδιος, μπροστά στις κάμερες της κρατικής τηλεόρασης, τις ανακρίσεις των συλληφθέντων διαδηλωτών, με τους προασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων...
Μετριάστηκαν οι ανησυχίες για πιθανή στρατιωτική δράση των ΗΠΑ κατά του Ιράν και διαταραχές στις προμήθειες.
"Ανεστάλησαν 800 εκτελέσεις στο Ιράν", όπως είπε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου.
Η ίδια αρνήθηκε, όπως είπε, να σχολιάσει τις ενέργειες άλλων χωρών.
"Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν σθεναρά τον ιρανικό λαό", είπε ο Μπέσεντ.
"Η κατάσταση στη διεθνή σκηνή ολοένα και επιδεινώνεται", είπε χωρίς ρητή αναφορά στον Τραμπ ή στις ΗΠΑ.
Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.
