Είκοσι πέντε χρόνια διαπραγματεύσεων είναι ένα διάστημα που στην πολιτική ισοδυναμεί με μια ολόκληρη ιστορική εποχή. Το γεγονός ότι ακόμα συζητάμε τα αυτονόητα για τη συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur (Mercado Común del Sur) δείχνει το μέγεθος της υποκρισίας που επικρατεί στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Για να είμαστε όμως σοβαροί, πρέπει να δούμε συνολικά το ταμείο της υπόθεσης με τη ματιά εκείνου που καταλαβαίνει πού πάει ο κόσμος και όχι εκείνου που παρακολουθεί τις εξελίξεις ως αδιάφορος τρίτος.
Αν κοιτάξει κανείς τα πραγματικά δεδομένα, η συμφωνία είναι μια τεράστια νίκη για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Μιλάμε για την κατάργηση δασμών που σήμερα κοστίζουν στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πάνω από 4 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Είναι να απορεί κανείς πώς ορισμένοι βαφτίζουν "απειλή" μια συμφωνία που μηδενίζει τον δασμό 35% στα αυτοκίνητα, το 14% έως 18% στα ανταλλακτικά, το 14% έως 20% στα μηχανήματα, αλλά και το 18% στα χημικά προϊόντα και το 20% στα φαρμακευτικά. Για μια Ευρώπη που βλέπει τη βιομηχανική της βάση να κλονίζεται, η πρόσβαση σε μια αγορά 270 εκατομμυρίων καταναλωτών με αυτούς τους όρους δεν είναι επιλογή, είναι οξυγόνο.
Το επιχείρημα περί "παραγωγικής αυτοκτονίας" λόγω των αγροτικών εισαγωγών είναι το απόλυτο παραμύθι, που καταρρέει μπροστά στην αμείλικτη γλώσσα των αριθμών, καθώς οι 99.000 τόνοι βοείου κρέατος αντιστοιχούν μόλις στο 1,2% της ευρωπαϊκής κατανάλωσης. Ειδικά για την Ελλάδα, η συμφωνία αποτελεί ένα ανέλπιστο δώρο θωράκισης του εθνικού μας πλούτου, αφού με την κατοχύρωση 355 γεωγραφικών ενδείξεων ΠΟΠ —εκ των οποίων οι 21 είναι οι πλέον εμβληματικές ελληνικές— μπαίνει οριστικό τέλος στο νταραβέρι των Λατινοαμερικάνων που καπηλεύονταν τα ονόματα της Φέτας, της Ελιάς Καλαμάτας, και της Μαστίχας Χίου. Το κέρδος όμως στο ταμείο δεν σταματά εκεί· ο μηδενισμός των δασμών στο κρασί, που σήμερα αγγίζουν το 27%, και η μείωση στο ελαιόλαδο και τα κονσερβοποιημένα ροδάκινα, ανοίγουν διάπλατα μια αγορά 270 εκατομμυρίων καταναλωτών για τους Έλληνες παραγωγούς. Παράλληλα, ο έντονα εξαγωγικός φαρμακευτικός μας κλάδος απαλλάσσεται από δασμούς 20%, ενώ η ελληνική ναυτιλία, ως η μεγαλύτερη δύναμη του κόσμου, ετοιμάζεται να εισπράξει το "κρυφό χαρτί" των αυξημένων ναύλων από τη διευκόλυνση του εμπορίου μεταξύ των δύο ηπείρων. Είναι μια μάχη που κερδήθηκε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και εξασφαλίζει το μέλλον των εθνικών μας προϊόντων και υπηρεσιών, μακριά από ιδεοληπτικές εμμονές και ηττοπαθή σύνδρομα.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο όμως, ο πραγματικός στρατηγικός στόχος, είναι η πρόσβαση στις κρίσιμες πρώτες ύλες, εκεί όπου η Αργεντινή και η Βολιβία (πλήρες μέλος από τον Ιούλιο 2024, με μεταβατική περίοδο έως το 2028) κατέχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Δεν είναι απλώς ένας εμπορικός εταίρος, είναι η πηγή του λιθίου που χρειάζεται η ευρωπαϊκή βιομηχανία τεχνολογίας για να εξακολουθήσει να υπάρχει. Η Αργεντινή κατέχει 22 εκατομμύρια τόνους σε πόρους λιθίου, δηλαδή το δεύτερο μεγαλύτερο απόθεμα στον κόσμο και η Βολιβία 23 εκατομμύρια (Νο1 αλλά με σαφώς δυσκολότερες συνθήκες εξόρυξης, αποτελώντας μαζί με την Χιλή (συνδεδεμένο μέλος Mercosur) το περιβόητο "Τρίγωνο του Λιθίου" (U.S. Geological Survey, Mineral Commodity Summaries 2024, σελ. 109) στο οποίο υπάρχει πάνω από το 56% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Η άρνηση στη συμφωνία με την Mercosur την ώρα που η παγκόσμια οικονομία στρέφεται στην ηλεκτροκίνηση και την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας γενικότερα, είναι σαν να αρνείσαι να αγοράσεις το οικόπεδο που έχει πετρέλαιο επειδή σε ενοχλούν οι κότες του γείτονα. Αν η Ευρώπη δεν υπογράψει τώρα, παραδίδει οριστικά τα κλειδιά της περιοχής στην Κίνα, η οποία ήδη στήνει υποδομές και υπογράφει συμβόλαια χωρίς να ρωτάει κανέναν για τον Αμαζόνιο.
Για να καταλαβαίνουμε και την πραγματική αιτία που ορισμένοι φωνάζουν για αδικημένους αγρότες…
Συνεπώς, το ερώτημα δεν είναι αν η συμφωνία είναι επωφελής, γιατί οι αριθμοί αποδεικνύουν πέρα από κάθε αμφιβολία ότι είναι. Το ερώτημα είναι αν θα συνεχίσουμε να περπατάμε στα σύννεφα, πιστεύοντας ότι ο κόσμος θα σταματήσει να γυρίζει επειδή εμείς φοβόμαστε να ανταγωνιστούμε ή αν θα κινηθούμε για να εξασφαλίσουμε τα συμφέροντά μας. Και σαν χώρα και σαν Ένωση.
Τα δεδομένα είναι εδώ και είναι αδιαμφισβήτητα: €4 δις δασμών λιγότερα για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές, ευνοϊκή πρόσβαση στο 41% των παγκόσμιων πόρων λιθίου (αν όχι του 56% όλου του Τριγώνου) και πλήρη προστασία των ΠΟΠ. Τα υπόλοιπα είναι αέρας κοπανιστός για όσους αρκούνται στις θεωρίες και δεν μπαίνουν στον κόπο να διαβάσουν πίσω από τις γραμμές. Στο τέλος της ημέρας, ο λογαριασμός θα έρθει και θα φανεί ποιος είχε τη διορατικότητα να στηρίξει μια συμφωνία που θωρακίζει το μέλλον της Ευρώπης και ποιος απλά λαΐκιζε για να κερδίσει ψήφους, χρήματα ή οτιδήποτε άλλο.
Τότε θα είναι αργά, αλλά δεν πειράζει. Ως γνωστόν, ο κόσμος θα σταματήσει να γυρίζει επειδή εμείς αποφασίσαμε για μία ακόμη φορά, να "είμαστε με τον άνθρωπο", καταδικάζοντας στην πείνα εκατομμύρια… ανθρώπους!
Πέτρος Λάζος
petros.lazos@capital.gr