Ταϊβάν: Η πυριτιδαποθήκη του Ειρηνικού

Του Κώστα Ράπτη

Πόση διαφορά κάνει ένα επίθετο; Για το Πεκίνο η "ειρηνική επανένωση" με την Ταϊβάν αποτελεί απαράγραπτη επιδίωξη, η οποία υπενθυμίζεται σε κάθε δυνατή περίσταση. Μόνο που στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του για το 2026 ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ παρέλειψε την πρώτη λέξη – και αυτό δεν είναι τυχαίο.

"Οι συμπατριώτες και στις δύο πλευρές των Στενών της Ταϊβάν συνδέονται με δεσμούς αίματος πιο πυκνούς από το νερό και η ιστορική τάση προς την εθνική επανένωση δεν μπορεί να σταματήσει", δήλωσε ο Σι, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Xinhua.

Όμως για την έλευση του Νέου Έτους το Πεκίνο επεφύλασσε στην Ταϊβάν ένα μήνυμα πιο ισχυρό από την απλή διατύπωση προσδοκιών: την αιφνιδιαστική πραγματοποίηση διήμερων ασκήσεων με πραγματικά πυρά πέριξ της νήσου, η οποία αποτελεί δυνάμει την " πυριτιδαποθήκη" της Άπω Ανατολής.

Προσομοίωση αποκλεισμού

Οι ασκήσεις περιλάμβαναν εκτοξεύσεις πυραύλων, ενώ ενέπλεκαν αεροσκάφη και πολεμικά πλοία και προσομοίαζαν με αποκλεισμό των κύριων λιμένων της Ταϊβάν. Επρόκειτο για τον έκτο μεγάλο γύρο κινεζικών ελιγμών από το 2022, όταν η επίσκεψη στην Ταϊβάν της τότε προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, Νάνσι Πελόζι, εξόργισε το Πεκίνο,

Τώρα την οργή των κινεζικών αρχών πυροδότησε η προγραμματισμένη πώληση όπλων από την ΟυάσιΝγκτον στην Ταϊπέι, καθώς και τα πρόσφατα σχόλια της πρωθυπουργού της Ιαπωνίας, ότι το Τόκιο θα μπορούσε να παρέμβει σε περίπτωση κινεζικής επίθεσης στην Ταϊβάν.

Η σχεδιαζόμενη πώληση όπλων, αξίας άνω των 11 δισ. δολαρίων, είναι η μεγαλύτερη που έχουν κάνει οι ΗΠΑ μέχρι στιγμής στην Ταϊβάν. Περιλαμβάνει πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, συστήματα πυροβολικού και στρατιωτικό λογισμικό.

Η Ταϊβάν ανακοίνωσε πέρυσι έναν ειδικό προϋπολογισμό 40 δισ. δολαρίων για αγορές όπλων, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής ενός συστήματος αεράμυνας με δυνατότητες ανίχνευσης και αναχαίτισης υψηλού επιπέδου, που ονομάζεται Taiwan Dome.
Ο προϋπολογισμός θα κατανεμηθεί σε διάστημα οκτώ ετών, από το 2026 έως το 2033, και έρχεται μετά την δέσμευση του Λάι να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, στο πλαίσιο της στρατηγικής του εν μέσω των απειλών εισβολής της Κίνας.

Το ιστορικό υπόβαθρο

Άλλοτε ιαπωνική αποικία, από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Ταϊβάν κυβερνάται ανεξάρτητα από την ηπειρωτική Κίνα μετά το 1949, όταν έληξε ο πόλεμος ανάμεσα στο Εθνικιστικό Κόμμα του Τσανγκ Κάι-Σεκ και το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα του Μάο Τσετούνγκ.

Ωστόσο, και οι δύο πλευρές αρνούνται να αναγνωρίσουν την de facto απόσχιση: η μεν Λαϊκή Δημοκρατία θεωρεί την Ταϊβάν τμήμα της κινεζικής επικράτειας, το οποίο προορίζεται αναπόφευκτα να ενσωματωθεί, η δε Ταϊβάν αυτοαποκαλείται "Δημοκρατία της Κίνας" διεκδικώντας στα χαρτιά την εκπροσώπηση όλης της χώρας, μολονότι το 1971 η κινεζική έδρα στον ΟΗΕ πέρασε στα χέρια της άλλης πλευράς.

Το "δόγμα της Μίας Κίνας" πάντως συγκεντρώνει τη διεθνή συναίνεση και τυχόν ανατροπή του (λ.χ. με μια πράξη τυπικής ανεξαρτητοποίησης της Ταϊβάν) συνιστά για το Πεκίνο αιτία πολέμου. Για τις ΗΠΑ, πάλι, μολονότι το "δόγμα της Μίας Κίνας" δεν αμφισβητείται ρητά, η υπεράσπιση της Ταϊβάν αποτελεί πυλώνα της αμερικανικής "αξιοπιστίας".

Ο αγέρωχος Λάι

"Ενώπιον των αυξανόμενων επεκτατικών φιλοδοξιών της Κίνας, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί αν ο λαός της Ταϊβάν έχει την αποφασιστικότητα να υπερασπιστεί τον εαυτό του", δήλωσε στη δική του πρωτοχρονιάτικη ομιλία ο πρόεδρος της Ταϊβάν, Λάι Τσινγκ-τε, θιασώτης της εν καιρώ τυπικής απόσχισης της νήσου με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της. " Ως πρόεδρος, είχα πάντα σαφή θέση: να διαφυλάξω σταθερά την εθνική κυριαρχία, να ενισχύσω την εθνική άμυνα και την ανθεκτικότητα ολόκληρης της κοινωνίας και να δημιουργήσω συνολικά έναν αποτελεσματικό μηχανισμό αποτροπής και δημοκρατικής άμυνας", πρόσθεσε.

Η ομιλία του Λάι έγινε δεκτή με οργή στο Πεκίνο, όπου ο εκπρόσωπος του Γραφείου Υποθέσεων Ταϊβάν του Κρατικού Συμβουλίου, Τσεν Μπινχούα, αποκάλεσε τον πρόεδρο "σαμποτέρ της ειρήνης, ταραχοποιό και πολεμοκάπηλο", σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Xinhua. " Ό,τι και να λένε ή να κάνουν ο Λάι και οι αρχές του Δημοκρατικού Προοδευτικού Κόμματος, δεν μπορούν να αλλάξουν το γεγονός ότι η Ταϊβάν είναι μέρος της Κίνας", υπογράμμισε.

Σημειώνεται ότι σε διαφορετικό μήκος κύματος από το κυβερνών κόμμα της Ταϊβάν κινείται το αντιπολιτευόμενο Κουόμιντανγκ, η ηγέτιδα του οποίου, Τσενγκ Λι-βουν, αποκάλυψε ότι βρίσκεται σε επαφή με το Πεκίνο, το οποίο και ελπίζει εν καιρώ να επισκεφθεί.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ "μάζεψε" τον Τραμπ

"Οι στρατιωτικές δραστηριότητες και η ρητορική της Κίνας προς την Ταϊβάν και άλλους στην περιοχή αυξάνουν τις εντάσεις άσκοπα. Καλούμε το Πεκίνο να επιδείξει αυτοσυγκράτηση, να σταματήσει τη στρατιωτική του πίεση κατά της Ταϊβάν και αντ' αυτού να συμμετάσχει σε ουσιαστικό διάλογο", τόνισε ο εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, Τόμι Πίγκοτ, σε ανακοίνωσή του την Πρωτοχρονιά. Και πρόσθεσε: " Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν την ειρήνη και τη σταθερότητα σε όλο το Στενό της Ταϊβάν και αντιτίθενται σε μονομερείς αλλαγές στο status quo, συμπεριλαμβανομένης της βίας ή του εξαναγκασμού.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε δηλώσει τη Δευτέρα ότι δεν ανησυχεί για τις ασκήσεις με πραγματικά πυρά της Κίνας, εμφανιζόμενος να απορρίπτει την πιθανότητα ο ομόλογός του, Σι Τζινπίνγκ, να διατάξει εισβολή. "Έχω μια εξαιρετική σχέση με τον πρόεδρο Σι. Και δεν μου έχει πει τίποτα για αυτό (...). Κάνουν ναυτικές ασκήσεις εδώ και 20 χρόνια σε αυτή την περιοχή. Τώρα ο κόσμος το αντιμετωπίζει λίγο διαφορετικά", ήταν το χαρακτηριστικό σχόλιό του.

Το πραγματικό ερώτημα, συνεπώς, είναι κατά πόσον το Πεκίνο θα θεωρήσει ότι ο Τραμπ παίζει διπλό παιχνίδι, εν μέσω των χειρονομιών διαλόγου με τις οποίες έκλεισε το 2025 έπειτα από πολύμηνο σινο-αμερικανικό εμπορικό πόλεμο.

* Αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Κεφάλαιο