Οι γείτονες του Ιράν δεν επιθυμούν στρατιωτικές περιπέτειες

Του Κώστα Ράπτη

Μοιάζει με κίνηση εκκρεμούς ή με μάδημα της μαργαρίτας: θα εξαπολύσει ή δεν θα εξαπολύσει ο Ντόναλντ Τραμπ στρατιωτικό πλήγμα εναντίον του Ιράν; Το κλείσιμο του ιρανικού εναέριου χώρου περί τα μεσάνυχτα έδειχνε ότι η στιγμή της ανάφλεξης είχε πιθανότατα φθάσει, όμως η επανέναρξη της εναέριας κυκλοφορίας μετά από πέντε ώρες έδωσε σήμα εκτόνωσης.

Συναφές είναι και το ζήτημα ενδεχόμενων απαγχονισμών συλληφθέντων Ιρανών διαδηλωτών, το οποίο ο ίδιος ο Τραμπ είχε αναδείξει σε καθοριστικό για τις επόμενες κινήσεις του. Όμως ο ένοικος του Λευκού Οίκου διαπίστωσε χθες, επικαλούμενος "αξιόπιστη πηγή", πως δεν υπάρχει "σχέδιο για εκτελέσεις" στο Ιράν. Προς επίρρωσιν, ο υπουργός Εξωτερικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αμπάς Αραγτσί, στον οποίο παραχωρήθηκε χρόνος για συνέντευξη στο Fox News, ανέφερε ότι δεν είναι προγραμματισμένες θανατικές εκτελέσεις (που άλλωστε στο Ιράν δεν πραγματοποιούνται εν κρυπτώ).

Όλα αυτά παραπέμπουν σε κάποιου είδους ανταλλαγή μηνυμάτων, προκειμένου να ελεγχθεί η κατάσταση. Άλλωστε, σημαντικός παράγοντας, στον οποίο δεν έχει δοθεί η απαιτούμενη προσοχή, είναι η στάση των περιφερειακών δυνάμεων, πολλές εκ των οποίων βρίσκονται αρκετά κοντά στον Τραμπ.

Πρώτη η Τουρκία, χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, φέρεται να μεσολαβεί για την εκτόνωση των εντάσεων. Οι φόβοι της για τον κουρδικό αυτονομισμό, αλλά και για το ενδεχομένως τεράστιο προσφυγικό κύμα που θα δεχόταν σε περίπτωση αποσταθεροποίησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, εξηγούν τη στάση της.

Το Κατάρ, που φιλοξενεί τη μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή, δεν επιθυμεί να βρεθεί στο επίκεντρο τυχόν ιρανικών αντιποίνων, ενώ διατηρεί καλές σχέσεις με το Ιράν, ιδίως από την κρίση του 2017, όταν οι λοιποί γείτονές του έθεσαν υπό αποκλεισμό το εμιράτο.

Η Σαουδική Αραβία, ως το σημαντικότερο κράτος της περιοχής, φρόντισε να ειδοποιήσει την Τεχεράνη ότι δεν θα διαθέσει την επικράτεια και τον εναέριο χώρο της για την εξαπόλυση επίθεσης κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Άλλωστε, οι δύο χώρες, παρά τον μακρόχρονο ανταγωνισμό τους, προχώρησαν σε αποκατάσταση των σχέσεών τους το 2023 κατόπιν κινεζικής μεσολαβήσεως. Ο de facto κυβερνήτης του βασιλείου, πρίγκιπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο οποίος έχει ισχυρή προσωπική σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ, έχει για τους δικούς του λόγους υιοθετήσει τελευταία σκληρότερη στάση έναντι του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, που αποτελούν τους κυριότερους θιασώτες μιας "αλλαγής καθεστώτος" στο Ιράν.

Αλλά και τα ίδια τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υποχρεώνονται να ρίξουν τους τόνους, όχι μόνο για τον φόβο των αντιποίνων, αλλά και για να υπερασπισθούν τις ογκώδεις επενδύσεις των Ιρανών Φρουρών της Επανάστασης στο έδαφός τους.

Το μικρό Μπαχρέιν, που ακολουθεί γενικά τη Σαουδική Αραβία, έχει λόγους να αποφεύγει ό,τι θα μπορούσε να ερεθίσει τον κατά πλειοψηφία σιιτικό πληθυσμό του, ενώ το Κουβέιτ και το Ομάν ακολουθούν παγίως στάση ουδετερότητας και ανοικτών διαύλων με όλες τις πλευρές.

Το Πακιστάν, στα ανατολικά του Ιράν, αντιμετωπίζει, όπως και αυτό, το αποσχιστικό κίνημα των Βελούχων, ενώ εσχάτως έχει συγκροτήσει στρατηγικό άξονα με τη Σαουδική Αραβία, προς τον οποίο έλκεται και η Τουρκία.

Μένει το Αζερμπαϊτζάν, στενότερος σύμμαχος του Ισραήλ στην περιοχή, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως "βατήρας" μιας επέμβασης κατά του Ιράν (ιδίως εάν οι αραβικές μοναρχίες δεν διαθέσουν τον εναέριο χώρο τους), αλλά και να προβάλει αλυτρωτικές διεκδικήσεις στις αζερόφωνες επαρχίες της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Όμως το "όπλο" αυτό είναι δίστομο και μια ευρύτερη αποσταθεροποίηση θα μπορούσε να "καταπιεί" τη μετασοβιετική αυτή χώρα.

Προς το παρόν, λοιπόν, η περιφερειακή "συναστρία" δεν δείχνει να ευνοεί στρατιωτικές επιλογές από πλευράς του Τραμπ.