Τέλος 3 ευρώ ανά δέμα από Κίνα: Οι πρώτες εκτιμήσεις για την αγορά

Του Στάθη Βασιλόπουλου

Η επιβολή τέλους 3 ευρώ στα δέματα από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ισχύσει από αυτό το καλοκαίρι και για τους Έλληνες καταναλωτές, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια στρέφονται μαζικά για τις παραγγελίες τους σε ασιατικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Από την 1η Ιουλίου 2026, όλες οι παραγγελίες αξίας κάτω των 150 ευρώ που φτάνουν και στην Ελλάδα από χώρες εκτός ΕΕ – κυρίως από την Κίνα μέσω δημοφιλών πλατφορμών όπως το Temu και το Shein – θα επιβαρύνονται με σταθερό τέλος 3 ευρώ, το οποίο θα καταβάλλεται από τον ίδιο τον καταναλωτή.

Η απόφαση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των ευρωπαϊκών ενεργειών για τον περιορισμό της ανεξέλεγκτης εισροής φθηνών κινεζικών προϊόντων ηλεκτρονικού εμπορίου. Το μέτρο θα έχει μεταβατικό χαρακτήρα και θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου καταργηθεί πλήρως το καθεστώς απαλλαγής από δασμούς ("de minimis”) για αγορές κάτω των 150 ευρώ, το οποίο αρχικά προβλεπόταν να καταργηθεί το 2028, αλλά επισπεύδεται λόγω της αυξανόμενης πίεσης και των καταγγελιών για πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού.

Σήμερα εκτιμάται ότι περισσότερα από 4,6 δισ. μικροδέματα αποστέλλονται ετησίως από την Κίνα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Εμπορίου και Υπηρεσιών της ΕΣΕΕ, πάνω από το 91% των δεμάτων αξίας κάτω των 150 ευρώ που εισάγονται στην ΕΕ προέρχονται από την Κίνα. Στην Ελλάδα, οι ημερήσιες αφίξεις παραγγελιών εκτιμώνται έως και σε 50.000 δέματα, γεγονός που αποτυπώνει τη δυναμική αλλά και τις πιέσεις που δημιουργούνται στην αγορά.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του τέλους των 3 ευρώ αμφισβητείται έντονα. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι δύσκολα θα λειτουργήσει αποτρεπτικά, καθώς οι ασιατικές πλατφόρμες διαθέτουν σημαντικά περιθώρια κέρδους και τη δυνατότητα να απορροφήσουν το κόστος μέσω εκπτώσεων ή μικρών αυξήσεων τιμών. Η μεγάλη διαφορά κόστους σε σχέση με τα ευρωπαϊκά προϊόντα παραμένει, με αποτέλεσμα το μέτρο να θεωρείται περισσότερο μια πρώτη παρέμβαση παρά ουσιαστική λύση.

Παράλληλα, το μέτρο δέχεται κριτική καθώς δεν αντιμετωπίζει πλήρως τα προβλήματα που δημιουργούν τα αδασμολόγητα μικροδέματα: αθέμιτο ανταγωνισμό, κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών καθώς και υψηλά επίπεδα απάτης.

Την ίδια στιγμή, η "έκρηξη" των φθηνών εισαγωγών έχει αναδιαμορφώσει το τοπίο των ταχυμεταφορών στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, περίπου 150 εκατ. ταχυδρομικά αντικείμενα διακινήθηκαν το 2024, αυξημένα κατά 12% σε σχέση με το 2023, με τα δέματα και τα μικροδέματα να αντιστοιχούν στο 69% του όγκου και στο 81% των εσόδων του κλάδου. Έξι μόλις επιχειρήσεις συγκεντρώνουν το 62% του συνολικού όγκου και το 70% των εσόδων, ενώ η δραστηριότητα επικεντρώνεται κυρίως στην Αττική και τη Μακεδονία.

Η μεγάλη δημοφιλία των ασιατικών πλατφορμών έχει ενισχύσει τη δραστηριότητα των εγχώριων εταιρειών courier, με πολλές από αυτές να έχουν πλέον εδραιώσει μόνιμες συνεργασίες. Παρά τη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από την επιβολή του τέλους των 3 ευρώ, στους κόλπους των ταχυμεταφορών δεν καταγράφεται, προς το παρόν, έντονη ανησυχία για άμεσες επιπτώσεις στη δραστηριότητα του κλάδου. Εκτιμάται ότι το πρόσθετο κόστος δύσκολα θα μεταβάλει βραχυπρόθεσμα τον όγκο των διακινήσεων, ενώ ακόμη και σε ένα σενάριο περιορισμού των αποστολών από την Κίνα, ενδέχεται να υπάρξει εξισορρόπηση μέσω της ενίσχυσης των εγχώριων ηλεκτρονικών παραγγελιών. Σε αυτή την περίπτωση, οι πιθανές απώλειες από το διασυνοριακό εμπόριο θα μπορούσαν να καλυφθούν εν μέρει από αυξημένη ζήτηση στην εσωτερική αγορά.

Σαρώνουν οι πλατφόρμες από την Ασία

Τα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας της NielsenIQ για λογαριασμό του ΣΕΛΠΕ αποτυπώνουν τη σαρωτική διείσδυση των ασιατικών πλατφορμών στους Έλληνες καταναλωτές. Το 94% πραγματοποίησε online αγορές το τελευταίο 12μηνο και περίπου 8 στους 10 έχουν αγοράσει από πλατφόρμα εκτός ΕΕ, κυρίως από Temu και Shein. Περίπου 3 στους 10 χρήστες πραγματοποιούν αγορές τουλάχιστον μία φορά τον μήνα, με τη χαμηλή τιμή να αποτελεί το κυρίαρχο κριτήριο. Είναι ενδεικτικό ότι 1 στα 5 ευρώ των online αγορών των Ελλήνων καταλήγει στην Κίνα, με τον ετήσιο τζίρο να εκτιμάται μεταξύ 529 και 627 εκατ. ευρώ.