Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 22-Σεπ-2021 16:00

    Εύσημα αλλά και συστάσεις από την Κομισιόν για τις ελληνικές τράπεζες

    Εύσημα αλλά και συστάσεις από την Κομισιόν για τις ελληνικές τράπεζες
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Ελευθερίας Κούρταλη 

    Συστάσεις αλλά και εύσημα περιέχει η έκθεση της 11ης αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας της Κομισιόν σε ό,τι αφορά τον τραπεζικό κλάδο, τονίζοντας πως η κεφαλαιακή θέση των συστημικών τραπεζών παραμένει επαρκής και επισημαίνοντας πως οι επιτυχημένες αυξήσεις κεφαλαίου από Πειραιώς και Alpha Bank σε συνδυασμό με άλλες ενέργειες ενίσχυσης κεφαλαίου στον κλάδο οδηγούν σε περαιτέρω σημαντική πρόοδο στο μέτωπο της μείωσης των NPEs.  Αν και οι εισροές νέων NPEs κινούνται σε χαμηλότερα επίπεδα από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί, η Κομισιόν ωστόσο προειδοποίει ότι ο πλήρης αντίκτυπος της πανδημίας σε αυτά μπορεί να γίνει εμφανής το επόμενο έτος. Παράλληλα, υπογραμμίζει τον κίνδυνο από την πολύ "στενή" σχέση που έχουν οι τράπεζες με το Δημόσιο, μέσω των θέσεών τους στα ελληνικά ομόλογα, των υψηλών επιπέδων DTCs στα κεφάλαια αλλά και των κρατικών εγγυήσεων στο πλαίσιο του σχεδίου "Ηρακλής". Επιπλέον, χαρακτηρίζει "ατυχές" γεγονός την περαιτέρω καθυστέρηση στην εφαρμογή του αναθεωρημένου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας που αφορά τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς και παράλληλα εκτιμά πως ο Φορέας Απόκτησης Ακινήτων θα καθυστερήσει επίσης περαιτέρω, καθώς δεν θα είναι έτοιμος πριν τα μέσα του 2022.

    Αργή πρόοδος και καθυστερήσεις 

    Πιο αναλυτικά, όπως επισημαίνει η Κομισιόν, ο αντίκτυπος της πανδημίας στον χρηματοπιστωτικό τομέα ήταν μέτριος μέχρι τώρα, χάρη στα μέτρα που έλαβαν οι ελληνικές αρχές και σε επίπεδο ευρωζώνης. Η εφαρμογή των συμφωνημένων δράσεων πολιτικής έχει ξαναρχίσει, αλλά η πρόοδος είναι συνολικά πιο αργή από την αναμενόμενη. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων το πρώτο τρίμηνο του 2021 παρέμεινε στο 30%, παρόμοιο με το τέλος του 2020, αλλά η τάση μιας συνεχούς βελτίωσης αναμένεται να ξαναρχίσει τα επόμενα τρίμηνα λόγω των περαιτέρω σημαντικών τιτλοποιήσεων υπό το σχέδιο "Ηρακλής".

    Τα αρχικά σημάδια από τη χρήση του νέου πτωχευτικού πλαισίου που εφαρμόστηκε στο πλαίσιο της 10ης έκθεσης είναι ενθαρρυντικά, αναφέρει η Κομισιόν, αλλά είναι πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου. Η διαδικασία για τη σύσταση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων έχει καθυστερήσει περαιτέρω, με την ίδρυσή του να μην αναμένεται πριν από τα μέσα του 2022, χωρίς ωστόσο να επηρεαστούν άλλα μέρη του πτωχευτικού πλαισίου.

    Η επεξεργασία των εκκρεμών υποθέσεων αφερεγγυότητας νοικοκυριών, για την οποία υπάρχει συγκεκριμένη δέσμευση για το τέλος του 2021, έχει ξαναρχίσει, αλλά είναι πιθανό να διαρκέσει περισσότερο από ό,τι αναμενόταν λόγω πολλών μηνών δικαστικών αναστολών που σχετίζονται με την πανδημία και την χαμηλής ικανότητας διεκπεραίωση υποθέσεων σε έναν αριθμό δικαστηρίων, όπως προσθέτει. 

    Όσον αφορά τη διεξαγωγή ηλεκτρονικών πλειστηριασμών και άλλων εκτελεστικών διαδικασιών, τα ευπρόσδεκτα και σημαντικά βήματα που περιλαμβάνονται στο αναθεωρημένο (προσχέδιο) του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας θα τεθούν σε ισχύ αργότερα από το αναμενόμενο, την 1η Ιανουαρίου 2022, κάτι που είναι ατυχές, λαμβάνοντας υπόψη τις προηγούμενες διαβεβαιώσεις ότι ο κώδικας θα τεθεί σε ισχύ έως τα μέσα Σεπτεμβρίου 2021.

    Οι αρχές έχουν ξεκινήσει πρόσθετα βήματα για να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα ορισμένων διαδικαστικών πτυχών των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών το 2022. Οι καθυστερήσεις στην εκκαθάριση των κρατικών εγγυήσεων συνεχίστηκαν το δεύτερο τρίμηνο του 2021, οδηγώντας σε καθοδική αναθεώρηση του στόχου του 2021. Ενώ τα πρόσφατα δεδομένα παρείχαν ενθαρρυντικά σημάδια επιτάχυνσης, η επίτευξη των αναθεωρημένων στόχων παραμένει δύσκολη, όπως επισημαίνεται στην έκθεση. 

    Παράλληλα σημειώνεται πως τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα χαιρέτισαν τη θέσπιση της αναγκαίας δευτερεύουσας νομοθεσίας για να διασφαλιστεί η πλήρης λειτουργία του πλαισίου αναβαλλόμενων φορολογικών πιστώσεων τον Ιούλιο, ώστε να καταστεί δυνατή η χρήση των DTCs σε περίπτωση ζημιών των τραπεζών, με τον σχετικό νόμο να τροποποιείται σύντομα διευκολύνοντας περαιτέρω τις τιτλοποιήσεις και τις πωλήσεις NPEs.

    Οι τρεις παράγοντες που θα καθορίσουν την πορεία της κερδοφορίας

    Οι ανάγκες προβλέψεων που συνδέονται με τις συναλλαγές τιτλοποίησης μη εξυπηρετούμενων δανείων μείωσαν την κερδοφορία των τραπεζών, σημειώνει η Επιτροπή. Ως αποτέλεσμα, οι τράπεζες συνέχισαν να καταγράφουν ζημίες το πρώτο τρίμηνο του 2021. Στα θετικά, τα καθαρά έσοδα αυξήθηκαν, προσθέτει. Συγκεκριμένα, τα εφάπαξ έσοδα από συναλλαγές που συνδέονται με το χαρτοφυλάκιο κρατικών ομολόγων βοήθησαν, ενώ τα καθαρά έσοδα από τόκους ήταν ανθεκτικά ως αποτέλεσμα του χαμηλότερου κόστους χρηματοδότησης λόγω της άφθονης ρευστότητας λόγω των αυξανόμενων καταθέσεων και της μεγάλης χρηματοδότησης του Ευρωσυστήματος. 

    Στην περίπτωση δύο συστημικών τραπεζών, όπως αναφέρει η Κομισιόν, τα αποτελέσματα ενισχύθηκαν επίσης από το χαμηλότερο κόστος κινδύνου, καθώς άρχισαν να αποκομίζουν τα οφέλη της απομόχλευσης των NPEs. Ταυτόχρονα, το λειτουργικό κόστος αυξήθηκε λόγω του μη επαναλαμβανόμενου κόστους αναδιάρθρωσης. 

    Εξαιρουμένων αυτών, το λειτουργικό κόστος μειώθηκε, αντικατοπτρίζοντας τις προσπάθειες των τραπεζών να μειώσουν το προσωπικό και τα υποκαταστήματά τους. Τα καθαρά επιτοκιακά περιθώρια αναμένεται να παραμείνουν υπό πίεση από τα χαμηλά επιτόκια και την εκκαθάριση των ισολογισμών. 

    Όπως τονίζει η Κομισιόν, οι προοπτικές κερδοφορίας για το δεύτερο εξάμηνο του 2021 θα επηρεαστούν επομένως από την (i) ικανότητα των τραπεζών να μειώσουν περαιτέρω τις ανάγκες τους για προβλέψεις, (ii) την οικονομική δραστηριότητα, η οποία θα επηρεάσει τη ζήτηση για νέα δάνεια και (iii) την ικανότητα των τραπεζών να βρουν εναλλακτικές πηγές εισοδήματος. Η περαιτέρω μείωση του κόστους και η αξιοποίηση της ψηφιακής μετάβασης θα είναι άλλες βασικές προκλήσεις στο άμεσο μέλλον.

    Επαρκή τα κεφάλαια

    Η κεφαλαιακή θέση των ελληνικών τραπεζών στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2021 παρέμεινε σε γενικές γραμμές επαρκής παρά τις απώλειες που καταγράφηκαν λόγω της πανδημίας και τον καθαρισμό των ισολογισμών, επσιημαίνεται στην έκθεση. Οι μέσοι δείκτες CET1 και οι δείκτες συνολικού κεφαλαίου διαμορφώθηκαν, σε ενοποιημένη βάση, στο 13,6% και στο 15,6% των σταθμισμένων περιουσιακών στοιχείων, αντίστοιχα. Αυτό συνεπάγεται μείωση σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και σε σύγκριση με το τέλος του 2019 (16,2% και 17,3% αντίστοιχα), λόγω της εμπροσθοβαρούς κίνησης στις προβλέψεις.

    Η σταδιακή κατάργηση των μεταβατικών προληπτικών προσαρμογών και η ετήσια απόσβεση των ως επί το πλείστον εγγυημένων αναβαλλόμενων φορολογικών περιουσιακών στοιχείων, άσκησε επίσης προσωρινή πίεση στον συνολικό δείκτη κεφαλαίου των τραπεζών το πρώτο τρίμηνο του 2021. Ωστόσο, η πρόσφατη, επιτυχημένη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου από δύο συστημικές τράπεζες το δεύτερο τρίμηνο του 2021, σε συνδυασμό με άλλες ενέργειες ενίσχυσης κεφαλαίου, επιτρέπουν στις ελληνικές συστημικές τράπεζες να προχωρήσουν με τις φιλόδοξες στρατηγικές μείωσης μη εξυπηρετούμενων δανείων. 

    Ταυτόχρονα, η κεφαλαιακή θέση ορισμένων λιγότερο συστημικά σημαντικών τραπεζών, όπως προειδοποιεί η Κομισιόν, ενδέχεται να απαιτεί στενή παρακολούθηση στο άμεσο μέλλον, καθώς αντιμετωπίζουν επίσης υψηλό επίπεδο μη εξυπηρετούμενων δανείων τους. Όσον αφορά την ελάχιστη απαίτηση για ίδια κεφάλαια και επιλέξιμες υποχρεώσεις (MREL), οι τέσσερις συστημικές τράπεζες έχουν προσαρμόσει την πολιτική έκδοσής τους έτσι ώστε να επιτύχουν τον δεσμευτικό ενδιάμεσο στόχο που είχε τεθεί για την 1η Ιανουαρίου 2022, όπως αποδεικνύεται από τις επιτυχημένες εκδόσεις το πρώτο εξάμηνο του 2021.

    Καμπανάκι για τη σύνδεση τραπεζών-Δημοσίου

    Όπως πολλοί διεθνείς οίκοι, και η Κομισιόν υπογραμμίζει τους κινδύνους από την υψηλή σύνδεση μεταξύ των τραπεζών και του Δημοσίου, η οποία και έχει γίνει ισχυρότερη τον τελευταίο χρόνο και θα απαιτήσει προσεκτική παρακολούθηση στο μέλλον. Όπως αναφέρει, το ήδη υψηλό μερίδιο των αναβαλλόμενων φορολογικών πιστώσεων στο κεφάλαιο των τραπεζών βρίσκεται σε ανοδική τάση, φτάνοντας το 65% του κεφαλαίου το πρώτο τρίμηνο του 2021, καθώς οι κεφαλαιακές θέσεις των τραπεζών δέχονται πιέσεις από το κόστος των τιτλοποιήσεων και τα υποτονικά επίπεδα κερδοφορίας. 

    Επιπλέον, οι ελληνικές συστημικές τράπεζες αύξησαν σταδιακά την έκθεσή τους στα κρατικά ομόλογα, από 6,4% του συνολικού ενεργητικού τους στο τέλος του 2018 σε 10,1% μέχρι το τέλος του 2020, αν και ο σχετικός κίνδυνος παραμένει προς το παρόν περιορισμένος.

    Επίσης, όπως τονίζει η Κομισιόν, η έκθεση των ελληνικών τραπεζών στο Δημόσιο αυξάνεται περαιτέρω μέσω των κρατικών εγγυήσεων που παρέχονται στο πλαίσιο του σχεδίου "Ηρακλής" και των κρατικών μέτρων στήριξης λόγω της Covid-19, ενώ το κράτος διατηρεί επίσης μετοχές στον κλάδο λόγω της συμμετοχής του σε προηγούμενες ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών.

    Προς πτώση ο δείκτης NPEs

    Η οριακή επιδείνωση του δείκτη μη εξυπηρετούμενων δανείων το πρώτο τρίμηνο του 2021 αναμένεται να αντιστραφεί τα επόμενα τρίμηνα λόγω των περαιτέρω τιτλοποιήσεων στο πλαίσιο του σχεδίου "Ηρακλής", όπως τονίζει η Κομισιόν. Μετά από μια συνεχή βελτίωση το 2020, ο δείκτης NPE αυξήθηκε τον Μάρτιο του 2021, στο 30,3% σε ατομική βάση και παραμένει ο υψηλότερος στην ευρωζώνη, σημειώνει. Ο λόγος για αυτήν τη μικρή αύξηση είναι η αύξηση των νέων defaults κατά το α’ τρίμηνο του έτους, ειδικά στο χαρτοφυλάκιο εταιρικών και καταναλωτικών δανείων, με τρεις από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες να καταγράφουν καθαρές εισροές μη εξυπηρετούμενων δανείων το τρίμηνο. 

    Ωστόσο, η μείωση του αποθέματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων αναμένεται να συνεχιστεί από το β’ τρίμηνο του έτους και μετά, καθώς τρεις ακόμη συναλλαγές ολοκληρώθηκαν επίσημα μέχρι το τέλος Ιουνίου 2021.

    Οι τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες σχεδιάζουν να διαθέσουν επιπλέον 24 δισ. ευρώ μη εξυπηρετούμενων δανείων έως το τέλος του 2021, αξιοποιώντας την πρόσφατη επέκταση του "Ηρακλή". Στόχος τους είναι να επιτευχθούν μονοψήφιοι δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων το αργότερο το 2022. Η επιτυχία αυτών των φιλόδοξων σχεδίων μείωσης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η κλίμακα των νέων εισροών μη εξυπηρετούμενων δανείων, η μελλοντική οικονομική ανάπτυξη και οι γενικές συνθήκες της αγοράς. 

    Ο κίνδυνος για το 2022

    Μετά τη λήξη του μορατόριουμ, μια αρχική εκτίμηση δείχνει μια μέτρια αρνητική επίπτωση στην ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με τις προσδοκίες των τραπεζών, αλλά παραμένουν αρνητικοί κίνδυνοι, όπως υπογραμμίζεται.

    Η συντριπτική πλειοψηφία τους έληξε στο τέλος του 2020, με ορισμένες εξαιρέσεις, ιδιαίτερα συνδεδεμένες με τον κλάδο της φιλοξενίας. Τα αρχικά αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι ο αριθμός των πιθανών αθετήσεων είναι απίθανο να υπερβεί την αρχική εκτίμηση που ενσωματώθηκε στα επιχειρηματικά σχέδια των τραπεζών για το 2021. Επί του παρόντος, περίπου οι μισοί από τους δανειολήπτες που εξέρχονται από τα μορατόρια έχουν επιστρέψει σε κανονικό σχήμα πληρωμών, ενώ η ομαλή μετάβαση των υπολοίπων σε κανονικό σχήμα πληρωμής υποστηρίζονται από μέτρα "στήριξης" τόσο των τραπεζών όσο και της κυβέρνησης ( πχ. Γέφυρα). 

    Παρ 'όλα αυτά, όπως προειδοποιεί η Κομισιόν, οι αρνητικοί κίνδυνοι όσον αφορά τα επίπεδα προβλέψεων των τραπεζών εξακολουθούν να υφίστανται, καθώς ο πλήρης αντίκτυπος της πανδημίας στις εισροές NPEs μπορεί να γίνει εμφανής με καθυστέρηση το 2022. Αυτό οφείλεται στη λήξη της πλειοψηφίας των μέτρων προς το τέλος του τρέχοντος έτους, καθώς και η αναμενόμενη άρση διαφόρων άλλων κρατικών προγραμμάτων στήριξης. Ως αποτέλεσμα, η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι υπάρχει ανάγκη για κατάλληλη και ομοιογενή ταξινόμηση και πρόβλεψη των δανείων σε step-up λύσεις, καθώς και περαιτέρω βελτιώσεις στην εσωτερική ικανότητα των τραπεζών να παρέχουν βιώσιμες μακροπρόθεσμες αναδιαρθρώσεις δανείων, προκειμένου να διαχειριστούν προληπτικά τέτοιους κινδύνους και να διασφαλίσει ότι θα επιτευχθούν οι φιλόδοξοι στόχοι μείωσης των NPEs.

    Τα προγράμματα πιστωτικής στήριξης συνέχισαν να ενισχύουν τη ροή πιστώσεων προς την οικονομία. Κατά την περίοδο από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο του 2021, το 28% των νέων δανείων με καθορισμένη διάρκεια σε μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες υποστηρίχθηκαν από μέσα που προσέφερε η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και το 48% στην περίπτωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Το ταμείο εγγύησης επιχειρήσεων για την Covid-19 βοήθησε στην παροχή δανείων ύψους 5,7 δισ. ευρώ από την αρχή της πανδημίας έως το τέλος Ιουνίου. Το ταμείο θα παραμείνει διαθέσιμο μέχρι το τέλος του 2021, αναμένοντας να διοχετεύσει επιπλέον δάνεια 0,8 δισ. ευρώ. Στο πλαίσιο του "Tepix II" έχουν εκταμιευθεί δάνεια 2,1 δισ. ευρώ έως το τέλος Ιουνίου.

    Οι χορηγήσεις σε μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες συνέχισαν να αυξάνονται αλλά με βραδύτερο ρυθμό, σημειώνει η Κομισιόν. Τον Ιούλιο του 2021, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της καθαρής πίστωσης σε μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες μειώθηκε στο 4,1% από 6,7% τον Απρίλιο και 10,0% τον Δεκέμβριο του 2020, με επιβράδυνση στην περίπτωση των μεγάλων εταιρειών που αντιστάθμισε πλήρως την επιτάχυνση για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς δύο μεγάλες αποπληρωμές εταιρικών δανείων τον Απρίλιο επηρέασαν τη γενική τάση. Το κόστος της πίστωσης σε μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες παρέμεινε ιστορικά χαμηλό κατά το πρώτο εξάμηνο του 2021. Επιπλέον, οι ευνοϊκές συνθήκες της αγοράς επέτρεψαν στις μεγαλύτερες ελληνικές μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες να καταφύγουν στις αγορές για να αναζητήσουν επιπλέον κεφάλαια μέσω της έκδοσης εταιρικών ομολόγων. Όσον αφορά τα νοικοκυριά, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της πίστωσης παρέμεινε αρνητικός και σε γενικές γραμμές αμετάβλητος στο -2,5% τον Ιούλιο του 2021 σε σύγκριση με το τέλος του 2020 και ήρθε με σταθερά υψηλότερο κόστος.

    Ο ρόλος του ΤΧΣ

    Το ΤΧΣ συμμετείχε στις επιτυχημένες αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου δύο συστημικών τραπεζών για να αποφευχθεί το υπερβολικό dilution του υφιστάμενου μεριδίου του σε αυτές. Ταυτόχρονα, το Ταμείο συνέχισε να υποστηρίζει τις τράπεζες στα μακροπρόθεσμα στρατηγικά τους σχέδια για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της καινοτομίας και της βιωσιμότητας. Η στατιστική αντιμετώπιση του δημοσιονομικού αντίκτυπου κεφαλαιακών ενισχύσεων θα αξιολογηθεί από τις στατιστικές αρχές το επόμενο διάστημα. Η διαδικασία υποψηφιότητας για τη θέση του Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου του Ταμείου αντιμετώπισε καθυστερήσεις, όπως επισημαίνει ενώ υπογραμμίζει ότι η διατήρηση της ανεξαρτησίας του ΤΧΣ και ο σεβασμός της διαδικασίας επιλογής όπως ορίζεται στο νόμο παραμένει ουσιαστικός.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ