Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 29-Ιουν-2021 07:44

    Κρίσιμη συνάντηση σήμερα ΥΠΟΙΚ-τραπεζών - Τι θα συζητηθεί

    Κρίσιμη συνάντηση σήμερα ΥΠΟΙΚ-τραπεζών - Τι θα συζητηθεί
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Λεωνίδα Στεργίου

    Περισσότερα δάνεια από τις τράπεζες και βιώσιμα σχήματα από τις επιχειρήσεις θα ζητήσει ο υπουργός Οικονομικών κ. Χρήστος Σταϊκούρας σήμερα στις 13.30 μ.μ. κατά την τηλεδιάσκεψη με τις τέσσερις συστημικές τράπεζες, την Ελληνική Ένωση Τραπεζών και φορείς και επιμελητήρια. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο κ. Σταϊκούρας θα στείλει ξεκάθαρο μήνυμα ότι η ενίσχυση της ρευστότητας αποτελεί βασικό άξονα της κυβερνητικής πολιτικής για την επίτευξη ισχυρής και διατηρήσιμης ανάπτυξης.

    Στο πλαίσιο αυτό θα ζητήσει από τις τράπεζες να υποστηρίξουν την αναπτυξιακή προσπάθεια και το μετασχηματισμό του παραγωγικού και εταιρικού μοντέλου της ελληνικής οικονομίας, με την αξιοποίηση της μεγάλης ευκαιρίας των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Από τους φορείς της αγοράς και τις επιχειρήσεις θα ζητήσει τη έμπρακτη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα σε αυτή την προσπάθεια, με βιώσιμα και ανταγωνιστικά επενδυτικά πλάνα που εμπίπτουν στα κριτήρια του Ταμείου Ανάκαμψης.

    Από τις τακτικές συναντήσεις κάθε Τρίτη στο υπ. Οικονομικών με τις τράπεζες (Συμβούλιο Ρευστότητας), οι τράπεζες θα επιβεβαιώσουν τη στρατηγική τους απόφαση να επενδύσουν και να χρηματοδοτήσουν την ελληνική οικονομία με τη σωστή αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης. Εξάλλου, προς αυτή την κατεύθυνση κινούνται τα επικαιροποιημένα στρατηγικά σχέδια, οι νέοι στόχοι για εκταμιεύσεις δανείων, οι μονάδες αξιολόγησης επενδυτικών σχεδίων που έχουν δημιουργήσει, οι αυξήσεις κεφαλαίου και οι αντλήσεις κεφαλαίων με ομόλογα, η εντατικοποίηση της εκκαθάρισης από κόκκινα δάνεια και δημιουργίας εσωτερικών κεφαλαίων, κλπ. Από την άλλη πλευρά, οι τράπεζες είναι υποχρεωμένες να δανείζουν με τραπεζικά κριτήρια καθώς ελέγχονται από αυστηρούς κανόνες της εποπτείας.

    Από την πλευρά τους οι επιχειρήσεις θα πρέπει ταχύτατα να προχωρήσουν στο νέο παραγωγικό μοντέλο, να υιοθετήσουν κριτήρια ESG, να προχωρήσουν σε κινήσεις μεγέθυνσης, καινοτομίας, ανταγωνιστικότητας και διαφάνειας, αλλά κυρίως να καταρτίσουν βιώσιμα επενδυτικά σχέδια προς χρηματοδότηση.

    Εξάλλου, όπως έχει δηλώσει και δημόσια ο αρμόδιος υφυπουργός Οικονομικών κ. Γιώργος Ζαββός, "αυτό που ζητάμε από επιχειρήσεις και τράπεζες είναι να λάβουν υπόψη τους και την κοινωνική ευθύνη και τα κριτήρια ESG”.

    Προς τις τράπεζες

    Το βασικό μήνυμα προς τις τράπεζες θα συνοψίζεται στο οι τράπεζες θα πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερα ρίσκα, στο πλαίσιο των εποπτικών κανόνων, αξιολογώντας αποτελεσματικότερα και ταχύτερα βιώσιμα επιχειρηματικά και επενδυτικά σχέδια, και όχι μόνο στηριζόμενες σε αυστηρά τραπεζικά κριτήρια και σε εγγυήσεις. Η τραπεζική, όπως και οι επιχειρήσεις, έχουν περάσει στην εποχή κατά την οποία πέραν από την ευθύνη στους μετόχους, την εποπτεία και τους καταθέτες, υπάρχει κοινωνική ευθύνη, περιβαλλοντική ευθύνη, με κανόνες διακυβέρνησης. Δηλαδή, τράπεζες, επιχειρήσεις και κράτος έχουν περάσει στην εποχή των αρχών του ESG (environmental, social, government), δηλαδή των βιώσιμων επενδύσεων, με περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτύπωμα, με προώθηση του οικονομικού και εταιρικού μετασχηματισμού, της ψηφιοποίησης, της διαφάνειας και της λογοδοσίας.

    Συνεπώς, τα κριτήρια αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου θα πρέπει να εκσυγχρονιστούν και ταυτόχρονα οι τράπεζες θα πρέπει να λαμβάνουν προβλέψεις για κινδύνους. Ο κ. Σταϊκούρας αναμένεται να ξεκαθαρίσει ότι η στήριξη της ανάπτυξης και της ρευστότητας αποτελεί κυβερνητική στρατηγική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι τράπεζες θα πρέπει να δίνουν παντού χρήματα. Η σύσταση είναι ότι οι τράπεζες σήμερα έχουν και κοινωνική υποχρέωση να αξιολογούν σωστά βιώσιμα επιχειρηματικά σχέδια και όχι να αρκούνται στη σιγουριά των μεγάλων επιχειρήσεων και των εγγυήσεων.

    Και για τη λήψη λελογισμένων και εντός εποπτικών κανόνων κινδύνων, έχουν αναπτυχθεί μοντέλα πιστωτικού κινδύνου ενώ κράτος, Κομισιόν και ΕΚΤ δημιούργησαν τις συνθήκες ρευστότητας και την πρόσβαση στις αγορές για άντληση φθηνών κεφαλαίων. Συνεπώς, θα ζητηθεί ταχύτητα, ευελιξία και αποτελεσματικότητα στην αξιολόγηση άνω των 1000 επενδυτικών σχεδίων στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και στήριξη βιώσιμων επιχειρήσεων κατά τη μεταβατική περίοδο από τη σταδιακή απόσυρση των μέτρων μέχρι την κανονικότητα και την απορρόφηση των κονδυλίων.

    Ενδεικτικά, αναφέρονται το πρόγραμμα Ηρακλής (εκκαθάριση κόκκινων δανείων 64 δισ. με κρατικές εγγυήσεις 24 δισ.), αναστολές δανείων ή μορατόρια (27 δισ.), επιδοτήσεις δόσεων δανείων "Γέφυρα 1” και "Γέφυρα 2” (600 εκατ. ευρώ), συγχρηματοδοτούμενα δάνεια και προγράμματα εγγυοδοσίας (13,3 δισ. ευρώ μέσω ΕΑΤ, ΕτΕΠ, Ταμείο Covid κά), και άμεση κρατική στήριξη σε επιχειρήσεις, νοικοκυριά και ανέργους 23 δισ. το 2020 και 30 δισ. συνολικά στη διετία 2020-2021. Επιπλέον, οι ενέσεις ρευστότητας από την ΕΚΤ μείωσαν τον πιστωτικό κίνδυνο, τα επιτόκια, ενώ, σε συνδυασμό με τις επιτυχείς εκδόσεις του ελληνικού Δημοσίου, άνοιξαν οι διεθνείς αγορές στις τράπεζες, οι οποίες άντλησαν σημαντικά κεφάλαια με αυξήσεις κεφαλαίου και με ομόλογα.

    Όπως αναφέρει και ο διοικητής της ΤτΕ, κ. Γιάννης Στουρνάρας, στην Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής, μολονότι οι τραπεζικές χορηγήσεις το 2020 σημείωσαν σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2019, εντούτοις η πιστωτική επέκταση προς τον ιδιωτικό τομέα μειώθηκε, ενώ έγινε αρνητική στους πρώτους πέντε μήνες του 2021. "Οι τράπεζες αύξησαν τις πιστώσεις τους ιδίως προς τις μεγάλες, αλλά και προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Εντούτοις το υπόλοιπο της τραπεζικής χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα δεν κατέγραψε άνοδο, τουναντίον υποχωρεί”, αναφέρει στην έκθεση η ΤτΕ. Επίσης, οι περισσότερες οι περισσότερες χρηματοδοτήσεις αφορούσαν σε μεγάλες επιχειρήσεις, ενώ τα 2/3 των τραπεζικών δανείων έγιναν στο πλαίσιο των προγραμμάτων εγγυοδοσίας και συγχρηματοδοτούμενων δανείων από την Αναπτυξιακή Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, κλπ.

    Επίσης, όπως επισημαίνεται από την ΤτΕ και τον Ενιαίο Μηχανισμό Εποπτείας (SSM) της ΕΚΤ, αλλά και από πρόσφατη μελέτη από ΕΚΤ και Κομισιόν, που δημοσίευσε το capital.gr, πάνω από το 80% των ευάλωτων επιχειρήσεων στην Ελλάδα βρήκε στήριξη από τα κρατικά πακέτα και όχι από τις τράπεζες. Τα 2/3 αυτών δήλωσαν ότι η στήριξη αυτή μπορεί να τις βοηθήσει να ανταποκριθούν στις προκλήσεις για τα επόμενα χρόνια. Η ίδια έρευνα, ακόμη, έδειξε ότι η ζήτηση για δάνεια και γραμμές πίστωσης δεν μπόρεσε να ικανοποιηθεί το 2020 από τις τράπεζες, καθώς η διαθεσιμότητά τους και τα κριτήρια ήταν αρνητικά.

    Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι οι 30.000 επιχειρήσεις που θεωρούνται από τις τράπεζες ότι πληρούν τα τραπεζικά κριτήρια είναι μικρός αριθμός και ότι η πιστωτική επέκταση που έχουν παρουσιάσει δεν είναι η αναμενόμενη, σε σχέση με τα μέτρα στήριξης της ρευστότητας, των κινδύνων τους και τις μεταρρυθμίσεις που έχουν υλοποιηθεί. Την ίδια στιγμή, ο SSM παρουσίασε τα μεγέθη των ευρωπαϊκών τραπεζών το 2020 όπου εμφανίζονται οι ελληνικές τράπεζες με το απόθεμα κόκκινων δανείων 12 φορές μεγαλύτερο από το μέσο ευρωπαϊκό, με τη μεγαλύτερη αρνητική κερδοφορία και στις τελευταίες θέσεις από πλευράς κεφαλαίων. Η πιστωτική επέκταση στην Ευρωζώνη ήταν επίσης υποτονική σε σχέση με τη ζήτηση το 2020, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό με την Ελλάδα.

    Προς τις επιχειρήσεις

    Προς την ίδια κατεύθυνση θα κινηθεί το μήνυμα προς τις επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν κι αυτές ευθύνη για την αξιοποίηση της ευκαιρίας του Ταμείου Ανάκαμψης για την Ελλάδα 2.0. Οι ελληνικές επιχειρήσεις θα πρέπει να προχωρήσουν σε εταιρικό και ψηφιακό μετασχηματισμό, με στόχο να αυξήσουν το μέγεθός τους, να υιοθετήσουν βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο με κριτήρια ESG και να ενισχύσουν την εταιρική διακυβέρνηση, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Μάλιστα, η ΤτΕ προτρέπει τις επιχειρήσεις σε συνεργασίες και σε συγχωνεύσεις προκειμένου να αποκτήσουν το απαραίτητο μέγεθος και την αναγκαία κεφαλαιακή βάση.

    Η ελληνική επιχείρηση θα πρέπει να προχωρήσει ταχύτατα προς το νέο παραγωγικό μοντέλο και ο ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να ετοιμάσει καινοτόμα και βιώσιμα επενδυτικά σχέδια που εμπίπτουν στις 170 κατηγορίες του Ταμείου Ανάκαμψης και να ζητήσουν χρηματοδότηση. Τα σχέδια αυτά θα πρέπει να διέπονται από κριτήρια ESG και να είναι τεκμηριωμένα. Όλα αυτά απαιτούν αλλαγή κουλτούρας και νέου επιχειρηματικού μοντέλου.

    Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η καινοτομία, η εξωστρέφεια, η προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων στο μετοχικό τους κεφάλαιο, οι κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης, οι συγχωνεύσεις και εξαγορές και οι συνεργασίες κινούνται βοηθούν προς αυτή την κατεύθυνση.

    Ο αντίλογος

    Στις τακτικές συναντήσεις με το υπ. Οικονομιών (όπως κάθε Τρίτη στο Συμβούλιο Ρευστότητας) αλλά και σε δημόσιες συζητήσεις, οι τράπεζες έχουν επισημάνει ότι πρωτόγνωρες συνθήκες κρίσης και αβεβαιότητας, μέσα στο 2020, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα πραγματοποίησε ρεκόρ χρηματοδοτήσεων, τεράστια ποσά ρυθμίσεων και διαγραφών, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσε να εξυγιάνει τους ισολογισμούς από τα κόκκινα δάνεια, κι όλα αυτά, εν μέσω τριών lockdown.

    Ειδικότερα, τα επιχειρήματα των τραπεζών συνοψίζονται στα ακόλουθα:

    - Οι τράπεζες στήριξαν με ρεκόρ χρηματοδοτήσεων και διευκολύνσεων την πραγματική οικονομία κατά το 2020, με νέα δάνεια 6,8 δισ. ευρώ, με ρυθμίσεις δανείων 28 δισ., με αναστολές δόσεων 27 δισ., με διαγραφές χρέους 3,8 δισ., με προγράμματα σταδιακής επαναφοράς δόσεων.

    - Χρηματοδότησαν επιχειρήσεις κάθε μεγέθους με περισσότερα από 13 δισ. ευρώ  μέσω των εγγυοδοτικών προγραμμάτων και συγχρηματοδοτούμενων δανείων.

    - Η πιστωτική επέκταση είναι αρνητική διότι οι επιχειρήσεις δεν ζητούν δάνεια λόγω της ρευστότητας που συγκέντρωσαν από τα πακέτα στήριξης και την αναγκαστική περικοπή δαπανών από τα lockdown, ενώ αποφεύγουν τον κίνδυνο εν όψει της αβεβαιότητας για το άνοιγμα της αγοράς. Οι τράπεζες θεωρούν ότι η ζήτηση για χρηματοδότηση θα επανέλθει από Σεπτέμβριο με τέλη του έτους.

    - Οι τράπεζες είναι οικονομικές μονάδες που χορηγούν δάνεια βάσει συγκεκριμένων τραπεζικών κριτηρίων, ελέγχονται από την εποπτεία και ευθύνονται απέναντι στους καταθέτες και τους μετόχους.

    - Υπολογίζεται ότι δεν υπάρχουν πάνω από 30.000 επιχειρήσεις στην Ελλάδα που πληρούν τα κριτήρια του Ταμείου Ανάκαμψης και ταυτόχρονα τα τραπεζικά κριτήρια (μέγεθος, κερδοφορία, φερεγγυότητα, κλπ).

    - Οι μικρές επιχειρήσεις ενέχουν μεγαλύτερους κινδύνους, το επιχειρηματικό μοντέλο από την πλειονότητα δεν είναι καινοτόμο και ανταγωνιστικό, υπολείπονται γενικά σε θέματα εταιρικής διακυβέρνησης, διαφάνειας και λογοδοσίας, αξιοπιστίας και καινοτομίας, κριτηρίων ESG, κλπ, σε σχέση με τις μεγαλύτερες.

    - Το 80% των προγραμμάτων για συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα και εγγυοδοσίας κατευθύνθηκαν προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, ενώ 20% σε μεγάλες επιχειρήσεις.

    - Οι τράπεζες είναι υποχρεωμένες από την εποπτεία να ακολουθούν συγκεκριμένους κανόνες αξιολόγησης και να υπολογίζουν κινδύνους. Δεν μπορούν να χορηγούν δάνεια σε όλους γιατί σύντομα το τραπεζικό σύστημα θα γεμίσει με ένα νέο βουνό κόκκινων δανείων.

    - Οι τράπεζες δεν ευθύνονται για το μικρό μέγεθος της ελληνικής επιχείρησης ούτε για τυχόν απόκρυψη εσόδων για φορολογικούς λόγους, δηλαδή τζίρου που θα μπορούσε να καταστήσει μια επιχείρηση επιλέξιμη για δανεισμό.

    Οι επιχειρήσεις

    Η άποψη των επιχειρήσεων καταγράφεται στην ετήσια έκθεση SAFE της ΕΚΤ-Κομισιόν που δημοσιοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα:

    * Πάνω από το 80% των ευάλωτων επιχειρήσεων και άνω του 35% των κερδοφόρων επιχειρήσεων έκαναν χρήση των κρατικών μέτρων στήριξης. Δηλαδή από την κρατική στήριξη αποτράπηκαν 8 στα 10 λουκέτα από ευάλωτες επιχειρήσεις που σημείωναν στην περίοδο της κρίσης μείωση τζίρου και κερδών, αύξηση κόστους χρήματος και αύξηση του λόγου χρέους προς ίδια κεφάλαια (σύμφωνα με τα κριτήρια της μελέτης).

    * Περισσότερες από τα 2/3 των επιχειρήσεων δήλωσαν ότι με τη στήριξη αυτή μπόρεσαν να ξεπεράσουν την κρίση και θα μπορέσουν να ανταποκριθούν τα επόμενα δύο χρόνια.

    * Από το 2ο εξάμηνο του 2020, οι τράπεζες ξεκίνησαν τη χορήγηση δανείων, όμως περιόρισαν περαιτέρω τις γραμμές πίστωσης προς τις επιχειρήσεις. Ειδικότερα, στο πρώτο εξάμηνο, η αύξηση των αναγκών για τραπεζικά δάνεια και γραμμές πίστωσης, αυξήθηκε κατά 38% και 34%, αντίστοιχα. Η διαθέσιμη τραπεζική χρηματοδότηση μέσω δανείων και γραμμές πίστωσης μειώθηκε κατά 3% και 2%, αντίστοιχα. Στο δεύτερο εξάμηνο, οι ανάγκες για δάνεια και γραμμές πίστωσης αυξήθηκαν κατά 33% και 21%, αντίστοιχα. Η διαθεσιμότητα για δάνεια αυξήθηκε κατά 3% αλλά εκείνη για γραμμές πίστωσης μειώθηκε περαιτέρω κατά 5%. Έτσι, το χρηματοδοτικό κενό των επιχειρήσεων στην Ελλάδα αυξήθηκε στο πρώτο εξάμηνο του 2020 κατά 17% και στο δεύτερο εξάμηνο κατά 14%.

    * Από το 2019 μέχρι την έναρξη της πανδημίας, η πρόσβαση στην κρατική χρηματοδότηση ήταν αρνητική, με τις τράπεζες να παίζουν την κυρίαρχη πηγή χρηματοδότησης. Όμως, από τις αρχές του 2000, σχεδόν εξαφανίζεται η παρουσία των τραπεζών και εμφανίζεται το κράτος ως η κύρια πηγή χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας.

    * Κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2021, οι καθαρές ροές χρηματοδότησης γίνονται αρνητικές. Προς επιχειρήσεις, η καθαρή ροή ήταν -170,6 εκατ. ευρώ και στα νοικοκυριά -745,6 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι η ροή χρηματοδότησης προς τα νοικοκυριά ήταν αρνητική και το 2020 (-1,7 δισ. ευρώ).

    Διαβάστε επίσης:

    * Πρεσάρισμα στις τράπεζες για περισσότερα δάνεια

    * EKT: Οι τρεις προκλήσεις για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα

     

    * ΕΚΤ-Κομισιόν: Η κρατική στήριξη απέτρεψε χιλιάδες λουκέτα

     

    * Συστάσεις και φόβοι ΕΚΤ και ΤτΕ για την επόμενη ημέρα

    ΤΡΑΠΕΖΕΣ

    ΤΡΑΠΕΖΕΣ1ΤΡΑΠΕΖΕΣ2

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ