Συνεχης ενημερωση

    Σάββατο, 13-Φεβ-2021 09:19

    Το παρασκήνιο του "Ηρακλή", οι διαπραγματεύσεις και η κριτική

    Το παρασκήνιο του "Ηρακλή", οι διαπραγματεύσεις και η κριτική
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Λεωνίδα Στεργίου

    Ο πρώτος γύρος τιτλοποιήσεων κόκκινων δανείων, δηλαδή το πρόγραμμα "Ηρακλής", κλείνει τυπικά στις 10 Απριλίου 2021, δηλαδή 18 μήνες μετά την έναρξή του και την ψήφιση του σχετικού νόμου 4649 το 2019. Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, το απόθεμα των κόκκινων δανείων στις τράπεζες μειώνεται κατά περίπου 50%, με τιτλοποιήσεις 32 δισ. ευρώ (μαζί με το τελευταίο κομμάτι της Πειραιώς των 5 δισ. που αναμένεται σύντομα). Με τον Ηρακλή 1 εκτιμάται ότι οι τρεις στις τέσσερις συστημικές θα μειώσουν φέτος τα κόκκινα δάνεια σε μονοψήφια ποσοστά και με τον Ηρακλή 2 όλα θα περιορίσουν τα κόκκινα δάνεια κάτω από το 5% το 2022.

    Όλα ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2019, με την τότε νέα κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, να αναζητά λύσεις προκειμένου να μειώσει δραστικά τα κόκκινα δάνεια τα οποία ήταν τα υψηλότερα στην Ευρώπη και αποτελούσαν κίνδυνο για τις τράπεζες, αλλά και ανασταλτικός παράγοντας αναβαθμίσεων από οίκους αξιολόγησης, κάτι σημαντικό για την αποτελεσματικότερη έξοδο στις αγορές με εκδόσεις ομολόγων.

    Ο υφ. Οικονομικών, αρμόδιος για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, Γιώργος Ζαββός, ξεκινά έναν διερευνητικό κύκλο συζητήσεων με τις τράπεζες και την Κομισιόν. Η πρώτη αντίδραση ήταν θετική. Ο κ. Ζαββός, με την εμπειρία του στην Κομισιόν και γνωρίζοντας τι "περνάει" και τι "δεν περνάει" προσαρμόζει το πρόγραμμα τιτλοποιήσεων της Ιταλίας στην ελληνική πραγματικότητα, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά των ελληνικών τραπεζών, τη χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα της χώρας (non-investment grade) και την ισχύουσα εθνική και κοινοτική νομοθεσία περί εγγυήσεων και κρατικών ενισχύσεων.

    Με το σχέδιο αυτό επισκέπτεται στις 13 Αυγούστου 2019 τον πρόεδρο του SSM, Ανδρέα Ενρία, προκειμένου να συζητηθούν οι τελευταίες τεχνικές λεπτομέρειες και να δοθούν όλες οι διευκρινίσεις, ώστε να περάσει από την Κομισιόν όσο το δυνατόν γρηγορότερα και με τους καλύτερους όρους. Αφού παίρνει το πράσινο φως από τον κ. Ενρία, υποβάλλεται η αίτηση στην Κομισιόν. Σε δύο ημέρες λαμβάνει μήνυμα από την DGcom ότι το σχέδιο "περνάει" και να ετοιμαστεί η ελληνική κυβέρνηση για τη σχετική νομοθεσία.

    Στις 27 Αυγούστου 2019, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υφ. Οικονομικών Γιώργος Ζαββός επισκέπτονται τη Φρανκφούρτη για την παρουσίαση του σχεδίου. Ο κ. Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον αντικαγκελάριο και παραβρέθηκε στην πρωινή σύσκεψη στο υπ. Οικονομικών της Γερμανίας. Ο κ. Ζαββός παρέμεινε και το απόγευμα για να συνεχίσει την ενημέρωση σε τεχνικό επίπεδο τον Γερμανό υφ. Οικονομικών.

    Ήταν 6.30 το απόγευμα της 13ης Σεπτεμβρίου 2019 όταν ζητήθηκε από το υπ. Οικονομικών να στείλει επισήμως την πρόταση για έγκριση στην Κομισιόν, μέσω του ειδικού κρυπτογραφημένου συστήματος που χρησιμοποιείται σε αυτές τις περιπτώσεις.

    Στις 10 Οκτωβρίου 2019, η Κομισιόν εγκρίνει το σχέδιο και ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση για το 18μηνο των τιτλοποιήσεων 32 δισ. ευρώ, με την εγγύηση του Δημοσίου να φτάνει τα 12 δισ. Τότε καταλήγει η ονομασία σε Ηρακλής. Καθώς έπρεπε να ξεπεράσει πολλούς άθλους, και ξεκινά ένας μαραθώνιος εργασιών με νομικούς, τράπεζες και στελέχη του ΥΠΟΙΚ για να πάρει σάρκα και οστά ο νόμος 4649 που ψηφίστηκε τελικά στις 12 Δεκεμβρίου 2019. Η πρώτη τράπεζα που άνοιξε την αυλαία ήταν η Eurobank με τιτλοποίηση κόκκινων δανείων 7,5 δισ. ευρώ. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν υποβληθεί οκτώ αιτήσεις από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες και έχουν εγκριθεί συνολικές τιτλοποιήσεις 27 δισ. (32 δισ. μαζί με της Πειραιώς που αναμένεται σύντομα) και έχουν προβλεφθεί εγγυήσεις από το ελληνικό Δημόσιο για τα δάνεια υψηλής εξασφάλισης ύψους 10,8 δισ. ευρώ (δεν έχει περιληφθεί το τελευταίο κομμάτι της τιτλοποίησης της Πειραιώς με senior notes 1,4 δισ.).

    Τα πράγματα δεν ήταν τόσο εύκολα καθώς έπρεπε να ξεπεραστούν δύο βασικά ζητήματα. Πρώτον, οι αντιφατικές γνωμοδοτήσεις της Κομισιόν για διάφορα νομικά θέματα που βασίζονταν σε αντικρουόμενες νομοθεσίες. Δεύτερον, οι ελληνικές τράπεζες δεν δικαιούνταν τη λεγόμενη "μηδενική στάθμιση κινδύνου" και την κάλυψη κατά 100% των senior δανείων με εγγύηση του Δημοσίου, λόγω χαμηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης (non-investment grade).

    Οι δυσκολίες αυτές ξεπεράστηκαν ύστερα από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις, με νομικές και τεχνικές λύσεις, μεταξύ υπ. Οικονομικών, Κομισιόν, DGcom, ΕΚΤ και SSM. Οι λύσεις "κλειδιά" βασίστηκαν στους τρόπους και τις δικλίδες ασφαλείας στις αποτιμήσεις και τους κινδύνους των τιτλοποιήσεων. Με απλά λόγια, συμφωνήθηκε ότι οι τίτλοι θα πρέπει να έχουν ελάχιστη αξιολόγηση ΒΒ- και κάθε τιτλοποίηση να συνδέεται με ένα CDS που θα τιμολογεί τον κίνδυνο και το κόστος/κίνδυνο της εγγύησης. Επίσης, το επενδυτικό όχημα ειδικού σκοπού της τιτλοποίησης θα πρέπει να καταβάλει προμήθεια στο Δημόσιο για την εγγύηση που θα προκύπτει από τις εξής παραμέτρους: πιθανότητα κινδύνου κατάπτωσης της εγγύησης, την αξιολόγηση από ΤτΕ, υπ. Οικονομικών, Ελεγκτικό Συνέδριο και ΟΔΔΗΧ, την παρακολούθηση της ανάκτησης και τις ρήτρες στις εταιρείες διαχείρισης.

    Σε ό,τι αφορά στις αποτιμήσεις, αυτές περιλαμβάνουν όλους τους κινδύνους σε βάθος 10ετίας, ενώ από τις προμήθειες για τις εγγυήσεις, το Δημόσιο αναμένει έσοδα 1,5 δισ. ευρώ (στη δεκαετία). Μία ακόμα δικλίδα ασφαλείας είναι ότι για να λάβει το επενδυτικό όχημα την εγγύηση του Δημοσίου για το senior κομμάτι (αφού έχει πρώτα εγκριθεί), θα πρέπει να έχει εισπραχθεί το 50% συν 1 ευρώ του senior note. Καθώς η διαδικασία του Ηρακλή είναι χρονοβόρα και περίπλοκη, δόθηκε έμφαση στη δημιουργία μιας ελκυστικής δευτερογενούς αγοράς που σήμερα έχει ένα βάθος περίπου 100 δισ. αλλά και στη δημιουργία αγοράς CDS.

    Η κριτική

    Οι επικριτές του Ηρακλή επιμένουν ότι πρόκειται για μία χρονοβόρα διαδικασία, καθώς από το 2019 έχει ολοκληρωθεί η πλήρης μεταβίβαση (συναλλαγή) μίας τιτλοποίησης, "καίει" κεφάλαια προκαταβολικά (capital consuming όπως αναφέρει το ΔΝΤ), μειώνει την ποιότητα των κεφαλαίων καθώς το "κάψιμο" κεφαλαίων προκαταβολικά αυξάνει το ποσοστό της αναβαλλόμενης φορολογίας (DTC) στα συνολικά κεφάλαια (σήμερα είναι στο 55% και θα φτάσει το 75% με τις επόμενες τιτλοποιήσεις), το τραπεζικό σύστημα "έγραψε" ζημιά 1,3 δισ. από μία μόνο τιτλοποίηση, επιβαρύνονται οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας (εκτιμάται ότι θα μειωθούν κατά 3 μονάδες) και ότι το συνοδευόμενο hive-down κοστίζει στο Δημόσιο και στους ιδιώτες μετόχους. Για τον λόγο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει προτείνει τη δημιουργία κακής τράπεζας, η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει μαζί με τον Ηρακλή, απορροφώντας κόκκινα δάνεια 40 δισ., μειώνοντας ταυτόχρονα τις καθυστερήσεις και το DTC. Η πρόταση εντάσσεται στις συστάσεις από Κομισιόν και SSM που έχουν ταχθεί υπέρ ενός δικτύου εθνικών κακών τραπεζών και της έμφασης στην ποιότητα των κεφαλαίων.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ