Επιστρέφει ο "εφιάλτης" στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών

Του Δημήτρη Κατσαγάνη

Κάποιοι τον έχουν ήδη ξεχάσει. Ωστόσο αυτός επιστρέφει και μάλιστα από εκεί που κανείς σχεδόν δεν το περίμενε. Ο λόγος για τον «εφιάλτη» του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Η αιτία για την επιστροφή του δεν είναι κάποιο κακό μαντάτο για την οικονομία, αλλά το... αντίθετο: Οι  θετικές –τουλάχιστον πριν τον εκκολαπτόμενο εμφύλιο πόλεμο στην Αίγυπτο– προοπτικές των ελληνικών εξαγωγών, κυρίως προς τις χώρες της ΝΑ Μεσογείου. Αυτές θα προσελκύσουν ξένα επενδυτικά κεφάλαια, που θα αυξήσουν τα επόμενα χρόνια το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, μαζί και τις πιέσεις των διεθνών αγορών αλλά και της τρόικας.

Αυτό το «καμπανάκι» κρούει η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας (ΕΤΕ).

Σε  πολύ πρόσφατη μελέτη τους οι εμπειρογνώμονες του τμήματος στρατηγικών και οικονομικών ερευνών της Εθνικής Τράπεζες επισημαίνουν πως ο διπλασιασμός των αποστολών των ελληνικών προϊόντων προς το εξωτερικό την προσεχή τριετία –στην οποία προσβλέπει το οικονομικό επιτελείο– θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα διπλάσιο χρηματοδοτικό κενό από εκείνο που εκτιμά το ΔΝΤ και σε... πενταπλάσιο από εκείνο που εκτιμά η ελληνική κυβέρνηση και η Κομισιόν. Κάτι τέτοιο, θα οδηγούσε ξανά σε ένα υψηλό, σχετικά με τις προβλέψεις της Τρόικας, έλλειμμα στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. Πιο συγκεκριμένα: 

* Στα... 20 δισ. ευρώ  "βλέπει" το χρηματοδοτικό κενό της ελληνικής οικονομίας το 2013-2016 η Εθνική Τράπεζα, στα 11 δισ. ευρώ το ΔΝΤ και στα μόλις 4 δισ. ευρώ η κυβέρνηση και η Κομισιόν.

* Την ίδια στιγμή η ΕΤΕ βλέπει το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών να φτάνει στο... 4,1% του ΑΕΠ το 2015. Αντίθετα το Μνημόνιο προβλέπει το έλλειμμα να μετατρέπεται σε οριακό πλεόνασμα (0,2% ΑΕΠ). 

Η τεράστια αυτή απόκλιση μεταξύ των προβλέψεων της Εθνικής Τράπεζας από τη μια μεριά και... όλων των άλλων από την άλλη δεν οφείλεται σε κάποια δυσμενέστερη πρόβλεψη π.χ. για τους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας το 2013-2016. 

Το... αντίθετο, μάλιστα. 

Από την ΕΤΕ επισημαίνουν πως «μια αύξηση των επιχειρηματικών επενδύσεων γύρω στο 14% του ΑΕΠ το 2016  θα ακολουθηθεί από μια πολύ ισχυρότερη μεσο-μακροπρόθεσμη επίδοση στις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, ωθώντας τες να φτάσουν στο 36% του ΑΕΠ το 2016». 

Η ελπίδα των εμπειρογνωμόνων της ΕΤΕ για τόσο καλές μελλοντικές επιδόσεις των ελληνικών εξαγωγών βασίζεται, πέραν από τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας κόστους, από «τη γεωγραφική διαφοροποίηση των εξαγωγών προς μη – ευρωπαϊκούς προορισμούς λόγω της εγγύτητας τους και του αυξανόμενου πλούτου τους». Πράγματι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων για το α’ τρίμηνο του 2013 η περιοχή της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής έχει αναδειχθεί στον δεύτερο προορισμό για τις ελληνικές εξαγωγές, μετά την Ε.Ε.!

Καλά μέχρι εδώ θα πει κανείς. Τότε που είναι το πρόβλημα; 

Στην Εθνική Τράπεζα βλέπουν  τις συνέπειες αυτών των «θετικών» εξελίξεων στις επενδύσεις και τις εξαγωγές πάνω στον πιο κρίσιμο δείκτη για την πορεία της διεθνούς ανταγωνιστικότητας μιας οικονομίας, που δεν είναι άλλος από το  πρόσημο του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών της.  

Και αυτές οι συνέπειες δεν θα είναι, σύμφωνα με την ΕΤΕ, εξίσου θετικές, αλλά τ’ αντίθετο.

Στην ΕΤΕ, λοιπόν, προβλέπουν –ακριβώς λόγω των αυξημένων χρηματοδοτικών αναγκών για επενδύσεις στον εξαγωγικό τομέα της οικονομίας– πως το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα γυρίσει «μεταβατικά» ξανά σε αρνητικές κατευθύνσεις, μετά από μια τετραετία απότομης πτώσης από το 14,9% που ήταν το 2008 στο 3,4% το 2012. Συγκεκριμένα το 2015 το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα φτάσει το 4,1% και, συνεπώς, δεν θα υπάρξει οριακό πλεόνασμα όπως προβλέπει η τρόικα. 

Παράλληλα τονίζουν πως «για να προσελκυστούν τέτοιες ιδιωτικές κεφαλαιακές ροές, το πρόγραμμα (σ.σ. βάσει του Μνημονίου) θα πρέπει να συμπληρωθεί αποτελεσματικά  (τόσο από δημοσιονομικές όσο από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις), έτσι ώστε να τονώσει την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών, την ίδια στιγμή που οι αμφιβολίες γύρω από τη βιωσιμότητα του χρέους της χώρας πρέπει να εξημερωθούν». 

Φυσικά, όπως φαίνεται και από τρέχουσα κόντρα ΔΝΤ-Γερμανίας γύρω από το χρηματοδοτικό κενό της ελληνικής οικονομίας το 2013-16, όσο μεγαλύτερο είναι αυτό το «κενό» τόσο μεγαλύτερες πρέπει να είναι οι έξωθεν παρεμβάσεις (πχ μεγαλύτερο «κούρεμα» χρέους, περισσότερα κοινοτικά κονδύλια κλπ.)...