Δεν βλέπω να προλαβαίνουμε

Του Κώστα Στούπα

Δεν βλέπω να προλαβαίνουμε

Πάγια άποψη αυτής της στήλης εδώ και πολλά χρόνια είναι πως οι συντάξεις δεν είναι εξασφαλισμένες. Παρά τις περικοπές και τον εξορθολογισμό που έλαβε χώρα την περίοδο των μνημονίων, η συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένει η υψηλότερη στο κόσμο. Υψηλότερη στο κόσμο παραμένει και η συμμετοχή του δημοσίου στη συνταξιοδοτική δαπάνη, λόγω της αδυναμίας των ταμείων.

Οι περισσότεροι αγανακτούν γιατί στην Ελλάδα η βενζίνη και πολλά άλλα προϊόντα έχουν από τις υψηλότερες τιμές στην Ευρώπη ενώ οι μισθοί είναι από τους χαμηλότερους. Οι υψηλοί φόροι, ένα μέρος των οποίων χρηματοδοτεί στις υψηλές συνταξιοδοτικές δαπάνες είναι ο λόγος.

Οι συνταξιούχοι όμως λόγω και της δημογραφικής γήρανσης αποτελούν μια σημαντική και αυξανόμενη μερίδα του εκλογικού σώματος. Επιπλέον, διακρίνονται για τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής στις εκλογές σε σχέση με τους νεότερους, ένα σημαντικός αριθμός των οποίων για τους παραπάνω λόγους έχει μεταναστεύσει και ρίξει "μαύρη πέτρα" πίσω του.

Όποια κυβέρνηση τολμήσει να εξορθολογήσει το συνταξιοδοτικό προκειμένου να καταστεί βιώσιμο θα "φάει πόρτα". Εξάλλου διάφοροι δημαγωγοί και πολιτικοί λωποδύτες παραμένουν με το ...όπλο παρά πόδα προτείνοντας "θαυματουργά" σχέδια με συντάξεις 2 και 3.000 Ευρώ το μήνα.

Στην πρώτη κρίση η κοινωνική τρικυμία θα τους ανασύρει από τον βυθό και όπως είδαμε να συμβαίνει την περασμένη δεκαετία μπορεί να τους εκτοξεύσει στη Βουλή και την εξουσία.

Καθώς μέχρι πρόσφατα όλοι οι θεσμικοί παράγοντες διατείνονταν πως το ασφαλιστικό έχει τακτοποιηθεί και είναι βιώσιμο, οι επιφυλακτικές εκτιμήσεις της στήλης έμοιαζαν με εμμονική προσκόλληση σε καταστροφολογικά σενάρια. Την περασμένη εβδομάδα μια έκθεση της Τραπέζης της Ελλάδας τάραξε τα νερά. Ως είθισται ελάχιστοι της έδωσαν σημασία.

Στο επίμαχο απόσπασμα η ΤτΕ αναφέρει τα εξής: "Η επιταχυνόμενη γήρανση του πληθυσμού τις επόμενες δεκαετίες αναμένεται να επηρεάσει δυσμενώς την αγορά εργασίας, αποτελώντας σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας. Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο βασικό σενάριο προβλέπεται ότι ο ενεργός πληθυσμός ηλικίας 15-64 ετών στην Ελλάδα θα μειωθεί από 6.624 χιλ. άτομα το 2023 σε 6.200 χιλ. άτομα το 2030 και σε 4.681 χιλ. άτομα το 2050.

Η αξιόλογη αυτή συρρίκνωση του ενεργού πληθυσμού θα έχει σημαντικές συνέπειες στην αγορά εργασίας και στη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, ενώ επιπλέον θα δημιουργήσει ουσιώδη προβλήματα στην κοινωνική συνοχή".

Βλέπε: Πρόβλεψη - σοκ από την ΤτΕ για το 2030 - Καμπανάκι για απασχόληση, δημογραφικό, ασφαλιστικό

Τουτέστιν, σε 5,5 χρόνια ο ενεργός πληθυσμός θα μειωθεί κατά 400 χιλ. και σε 25 κατά 2 εκατ. Όταν συμβεί αυτό οι εργαζόμενοι και εισφέροντες θα είναι λιγότεροι από τους συνταξιούχους και εισπράττοντες.

Τα αναδιανεμητικά συνταξιοδοτικά συστήματα (όπως και τα κράτη πρόνοιας και η σοσιαλδημοκρατία) δημιουργήθηκαν  κατά τις δεκαετίες του ’50 και ’60 όταν για κάθε συνταξιούχο αναλογούσαν 6-7 εργαζόμενοι που κατέβαλαν εισφορές. Μετά ήρθε ο "σοσιαλισμός" που αύξησε τις συντάξεις και μείωσε τα όρια συνταξιοδότησης. Αργότερα ακολουθεί η δημογραφική γήρανση που αυξάνει αυτούς και έχουν λαμβάνειν και μειώνει τον αριθμό αυτών που εισφέρουν εισφορές.

Δε χρειάζεται να είναι κάποιος προφήτης. Το αδιέξοδο και η κατάρρευση μοιάζουν βέβαια. Το σενάριο αυτό θα μπορούσε να ανατραπεί μόνο από την ταχεία και ευρεία διάδοση του αυτοματισμού και της ρομποτικής. Δεν το βλέπω να προλαβαίνουμε όμως...

Βλέπε: Δεν υπάρχουν συντάξεις, πάρτε το απόφαση

Βλέπε: Για πόσο θα μας δουλεύουν με τις συντάξεις;

Βλέπε: Ο Ηρώδης και ο πληθωρισμός...

Βλέπε: Οι συντάξεις και ο κύριος Γούφης...

kostas.stoupas@capital.gr