Η Τουρκία βρίσκεται υπό επίθεση…

Του Κώστα Στούπα 

1) Η Τουρκία βρίσκεται υπό επίθεση...

Οι επόμενοι μήνες και ειδικότερα ο Χειμώνας που έρχεται αναμένεται να είναι δύσκολοι για τις περισσότερες οικονομίες και  χώρες λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων και άλλων βασικών ειδών.

Ακόμη δυσκολότερος όμως αναμένεται για τη γειτονική Τουρκία της οποίας πολλές μεγάλες επιχειρήσεις ενδεχομένως να αντιμετωπίσουν το φάσμα της χρεοκοπίας συμπαρασύροντας την οικονομία και την κοινωνία.

Η τουρκική οικονομία μετά το 2018  έχει εισέλθει σε μια παρατεταμένη περίοδο οικονομικής κρίσης η οποία ενδέχεται να έχει χειρότερη εξέλιξη και από την ελληνική χρεοκοπία του 2010.

Τούτο γιατί η ελληνική οικονομία βρήκε γρήγορα μια θέση στην "εντατική" της Ευρωζώνης με του θεσμούς και την ΕΚΤ να αναλαμβάνουν το χρέος με όρους αλληλεγγύης και τα ΕΣΠΑ να αιμοδοτούν την οικονομία και την κοινωνία.  

Μπορεί το ονομαστικό ΑΕΠ σε τουρκικές λίρες να συνεχίζει να αυξάνεται τα τελευταία χρόνια, σε δολάρια όμως μεταξύ 2013 και 2020 έχει πέσει από τα 957 στα 720 δισ. δολάρια.

Η τουρκική οικονομία όμως βρέθηκε στο χείλος μιας  χρεοκοπίας το 2019 μετά την ανατίμηση του δολαρίου. 

Το ίδιο σκηνικό φαίνεται και δρομολογείται και τώρα...

Το δολάριο από την αρχή του 2021 παρουσιάζει σοβαρή ενίσχυση της αξίας του. Έναντι του ευρώ, π.χ. η ισοτιμία από 1,19 δολ. ανά ευρώ, έχει διαμορφωθεί στα 1,13.

Η τουρκική λίρα από την ισοτιμία των 7,69 λιρών ανά δολάριο πριν ένα χρόνο τις τελευταίες μέρες έχει φτάσει στις 10,27 λίρες ανά δολάριο. Πριν 5 χρόνια η ισοτιμία ήταν στις 3,65 λίρες ανά δολάριο.

Η μείωση της αγοραστικής δύναμης που υπέστησαν τα ελληνικά νοικοκυριά την περίοδο της κρίσης αποτελεί κλάσμα της καταστροφής που έχουν υποστεί στην Τουρκία.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Τουρκίας όμως είναι το γεγονός πως το χρέος των μεγάλων τουρκικών επιχειρήσεων είναι σε δολάρια. Τούτο σημαίνει πως η ανατίμηση του δολαρίου καθιστά ακριβότερη και άρα δυσκολότερη την αποπληρωμή βραχυπρόθεσμου χρέους που υπολογίζεται περί τα 130 δισ. δολάρια.

Το πρόβλημα που δημιουργεί η ανατίμηση του δολαρίου καθίσταται ακόμη πιο περίπλοκο αν λάβουμε υπόψη πως η Τουρκία είναι μια βιομηχανική χώρα χωρίς πρώτες ύλες που εισάγει πληρώνοντας τιμές σε δολάρια και εξάγει κυρίως, λόγω γεωγραφική θέσης, σε ευρωπαϊκές αγορές που πληρώνουν σε ευρώ.

Ο συνδυασμός της ανόδου της ισοτιμίας του δολαρίου ταυτόχρονα με τις τιμές όλων των πρώτων υλών που αποτιμώνται σε δολάρια δημιουργεί ένα θανατηφόρο μείγμα για οικονομίες με αδύναμα νομίσματα και χρέος σε "σκληρό" συνάλλαγμα.

Ήδη, οι εκτιμήσεις που υπάρχουν κάνουν λόγο για την άσχημη κατάσταση που βρίσκονται τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της γείτονος. Η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας έχει αναγκάσει τις εμπορικές τράπεζες να συνάψουν συμφωνίες που της επιτρέπουν να εμφανίζει τις καταθέσεις σε συνάλλαγμα και χρυσό ιδιωτών  σαν συναλλαγματικά της διαθέσιμα.

Τούτο από μόνο του είναι αρκετό για να αποδείξει την άσχημη κατάσταση.

Ο ετήσιος πληθωρισμός της Τουρκίας αυξήθηκε κατά 19,58% τον Σεπτέμβριο, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δυόμισι ετών.

Η κατηγορία  τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών σημείωσε άνοδο μόνο 0,05% σε μηνιαία βάση τον Σεπτέμβριο, αλλά από έτος σε έτος πρώτευσε  σημειώνοντας άνοδο 28,79%.

Κάθε φορά που το δολάριο παίρνει την ανιούσα, χώρες όπως η Τουρκία, η Αργεντινή, η Βραζιλία των οποίων οι επιχειρήσεις έχουν χρέος σε δολάρια, λόγω της αναξιοπιστίας και των υψηλών επιτοκίων των τοπικών νομισμάτων περιπλέκονται σε δίνες κρίσης και χρεοκοπιών.

Τα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι μικρότερα αλλά η "ασπίδα" των ευρώ και της μεταφοράς κεφαλαίων εντός της Ε.Ε. εκτονώνουν τις πιέσεις.

Το πρόβλημα στην προκειμένη περίπτωση είναι πως η γεωπολιτική ένταση αποτελεί μια πιθανή διέξοδο για το καθεστώς της Άγκυρας και αυτό μπορεί ανά πάσα στιγμή να δρομολογήσει εξελίξεις στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή συνολικότερα.

2) The Long History...

Κοντά στα επίπεδα που βρίσκονται σήμερα τα αμερικάνικα (και διεθνή) επιτόκια βρέθηκαν μόνο κατά τη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.

Σε συνθήκες πολέμου οι κυβερνήσεις βάζουν τις Κεντρικές Τράπεζες να τυπώνουν χρήμα δημεύοντας επί της ουσίας  τις περιουσίες των πολιτών.

Δεν υπάρχει στη μακρά ιστορία, όπως μπορείτε να δείτε, προηγούμενο το χρήμα να είναι δωρεάν, πόσο μάλλον να πληρώνουν για να δανειστείς.

Τούτο μοιάζει σαν ο φούρναρης να πληρώνει τους πελάτες για να αγοράσουν το ψωμί του, ο χασάπης κ.λπ...

Δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα στο σύμπαν... το μόνο που υπάρχει δωρεάν είναι συσσίτιο για τους απόρους...

kostas.stoupas@capital.gr