Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 19-Οκτ-2021 00:01

    Γιατί τόση αισιοδοξία;

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Στούπα 

    1) Γιατί τόση αισιοδοξία;

    Έλαβα χθες την παρακάτω ηλεκτρονική επιστολή η οποία με προβλημάτισε και ως εκ τούτου θεώρησα χρήσιμο να την δημοσιεύσω και να επιχειρήσω να απαντήσω.

    "Γιατί τόση απαισιοδοξία;

    Στα τελευταία σας άρθρα, εκτός από τα ελληνοτουρκικά, για  την οικονομία νιώθω ότι θα έρθει το τέλος του κόσμου.

    Έχω ένα δάνειο και νομίζω ότι με την κατάσταση της οικονομίας παγκοσμίως έτσι όπως την περιγράφετε δεν θα μπορώ να ανταποκριθώ στις δόσεις.

    Θα πεινάσει κόσμος, ο πληθωρισμός θα αυξηθεί, η ανεργία θα αυξηθεί.

    Οι Η.Π.Α δεν θα μπορούν να εξυπηρετήσουν το Χρέος τους κ.α.

    Με λίγα λόγια όσον αφορά εμένα φοβάμαι ότι θα χάσω την περιουσία μου.

    Δώστε και μια θετική πλευρά της κατάστασης.

    Μ.Κ.".

    Πράγματι έχετε δίκιο αλλά μετά το 2000 και ιδίως μετά την κρίση του 2008 η παγκόσμια οικονομία συσσωρεύει περισσότερο χρέος παρά ανάπτυξη. Όταν συμβαίνει αυτό είναι θέμα χρόνου να ακολουθήσουν περίοδοι ύφεσης, κοινωνικών αναταραχών, πολιτικών εντάσεων και γεωπολιτικών τριβών...

    Για την Ελλάδα τα δύσκολα ξεκίνησαν ήδη από την επομένη του 2008 με τη χρεοκοπία του 2010.

    Μετά τη χρεοκοπία του 2010 η Ελλάδα υπέστη μια οικονομική καθίζηση της τάξης του μεγάλου κραχ του ‘29 με το ΑΕΠ να συρρικνώνεται περίπου κατά 25%.

    Κάποιος θα μπορούσε να είναι αισιόδοξος αν λαός και πολιτική ηγεσία είχαν καταλάβει εγκαίρως τι και γιατί συνέβη το 2010 και στη χειρότερη περίπτωση μετά από 2-3 χρόνια η χώρα είχε βγει από τα μνημόνια, είχε εφαρμόσει ριζικές μεταρρυθμίσεις και είχε υπερκαλύψει τις απώλειες.

    Τούτο όμως δεν συνέβη και ενδεχομένως αποτελεί ένα ηχηρό μήνυμα...

    Ας συγκρίνουμε  ορισμένα  μετρήσιμα μεγέθη τα τελευταία 10-15  χρόνια και κατόπιν ας υποθέσουμε κάποιες προβολές στα επόμενα 10-15 χρόνια.

    Το ΑΕΠ της Ελλάδας από 237 δισ. ευρώ περίπου το 2009 περί τα 12 χρόνια αργότερα, το 2021, παραμένει κάτω από τα 180 δισ. ευρώ. Η Ελλάδα αν είχε αντιμετωπίσει την κρίση έγκαιρα και έγκυρα σήμερα θα είχε ένα ΑΕΠ πάνω από 300 δισ. ευρώ και θα ανησυχούσε λιγότερο για μια περίοδο αναταράξεων στην παγκόσμια οικονομία.

    Προκειμένου να καταλάβουμε τι έχει συμβεί, κατά την ίδια περίοδο (2009-2020) το ΑΕΠ του Ισραήλ, σύμφωνα με τα στοιχεία της παγκόσμιας τράπεζας, εκτινάχθηκε από τα 131 δισ. δολ. στα 402 δισ. δολ, ενώ χώρες όπως η γειτονική και άλλοτε πάμφτωχη  Ρουμανία μας έφτασαν και μας ξεπέρασαν,  προσεγγίζοντας το 2020 τα 250 δισ. δολ. 

    Το χειρότερο όλων είναι πως η Τουρκία, η οποία έχει εξελιχθεί σε  μια αναθεωρητική δύναμη στην ευρύτερη περιοχή,  έχει διπλασιάσει το ΑΕΠ το οποίο παρά τη μείωση των τελευταίων 4-5 χρόνων είναι τριπλάσιο του ελληνικού.

    Η Τουρκία στο διάστημα αυτό έχει τριπλασιάσει τις εξοπλιστικές δαπάνες οι οποίες ξεπερνούν τα  20 δισ. δολ. τον χρόνο, κάτι που η Ελλάδα  λόγω μεγέθους δεν μπορεί να παρακολουθήσει πλέον.

    Σε μια κανονική χώρα η χρεοκοπία θα αποτελούσε ευκαιρία αναδιάρθρωσης του οικονομικού μοντέλου από τον πελατειακό κρατικοδιαιτισμό σε ένα μοντέλο περισσότερο ανταγωνιστικό που θα προσέλκυε επενδύσεις.

    Αυτό όμως δεν έχει συμβεί στην Ελλάδα. Στo 2019 World Economic Forum η Ελλάδα με βαθμολογία περί το 62,6 ήταν στην 59η θέση μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Νότιας Αφρικής.

    Οι άμεσες ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα το 2020 ήταν στα 2,8 δισ. ευρώ έναντι 4,5 δισ. το 2019. Τα επίπεδα των άμεσων ξένων επενδύσεων λίγο έχουν διαφοροποιηθεί από αυτά της δεκαετίας που προηγήθηκε τη χρεοκοπία του 2010.

    Ανάλογα είναι και τα στοιχεία της πρωτογενούς συσσώρευσης κεφαλαίου όπου οι αποσβέσεις συνεχίζουν να είναι μεγαλύτερες από τις επενδύσεις.

    Καθώς η θέση της χώρας σε σχέση με την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, την οικονομική ελευθερία, τη διαφθορά, την απονομή δικαιοσύνης δεν έχει βελτιωθεί ουσιαστικά, δεν αντιλαμβάνομαι γιατί οι επόμενες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία θα έχουν μικρότερες συνέπειες σε περιφερειακές οικονομίες όπως η ελληνική. Το να ελπίζει κάποιος πως δεν θα υπάρξουν αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία είναι σαν να ελπίζει πως δεν θα υπάρξουν βροχές το Φθινόπωρο.

    Βέβαια υπήρξε σημαντική πρόοδος τα τελευταία χρόνια αφού ο κρατικός προϋπολογισμός από ένα έλλειμμα της τάξης του 15% που άφησε το 2019 η κυβέρνηση Καραμανλή έφτασε να παρουσιάζει πρωτογενή πλεονάσματα.

    Τούτο όμως στον βαθμό που δεν συνοδεύεται από δυναμικούς ρυθμούς ανάπτυξης δεν είναι μια κατάσταση με βιώσιμα χαρακτηριστικά.

    Δεν παραβλέπω επίσης πως γίνονται κάποιες σημαντικές επενδύσεις όπως αυτή της Microsoft, της Pfizer, της VW κλπ. Η γενικότερη εικόνα, όμως, αποτυπώνεται από τον σχηματισμό ακαθάριστου κεφαλαίου και τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις. Αν δεν βελτιωθούν άρδην οι δείκτες αυτοί δεν βλέπω γιατί πρέπει να αισιοδοξούμε πως τα χειρότερα είναι πίσω...

    Αρκετοί υψηλά ιστάμενοι αρμόδιοι διατείνονται πως κυοφορείται επενδυτικός οργασμός. Δεν είναι η πρώτη φορά που το διαβάζω και το ακούω. Και πριν 10 και 20 χρόνια ακριβώς τα ίδια διάβαζα και άκουγα από τους εκάστοτε υψηλά ιστάμενους αρμόδιους.

    Από κάποιο σημείο και μετά σταμάτησα να δίνω σημασία σε τέτοιου είδους εμπιστευτικές (υποτίθεται) δημόσιες πληροφορίες και εκτιμήσεις. Περιμένω τα επίσημα στοιχεία...

    Πολλοί πιστεύουν πως το μεταπανδημικό πακέτο των 60-70 δισ. θα απογειώσει τη χώρα. Αυτό  σίγουρα αποτελεί μια "ένεση" για την οικονομία.

    Όσοι θα έχουν άμεσα να ωφεληθούν από το πακέτο αυτό έχουν λόγους να πανηγυρίζουν. Από μόνο του όμως δεν πιστεύω πως μπορεί να αλλάξει την φθίνουσα πορεία...

    Αν υπάρχει λοιπόν κάποιο εύλογο ερώτημα, τούτο είναι από πού απορρέει τόση αισιοδοξία;

    Υ.Γ: Παρατηρήστε τον Γενικό Δείκτη του Χρηματιστηρίου και τις μετοχές των τραπεζών. Αν υπήρχαν προσδοκίες δυναμικής επέκτασης της οικονομίας  δεν θα βρίσκονταν κοντά  στα χαμηλά των τελευταίων 30 ετών.

    2) Φοροδιαφυγή και Δημόσιο χρέος...

    Αγαπητέ Κε Στούπα,

    Προκαλεί έκπληξη και αγανάκτηση συγχρόνως ότι ουδείς αρθρογράφος, πολιτικός, οικονομολόγος ή δημοσιογράφος αναφέρεται στο πρόβλημα του δημοσίου χρέους της χώρας μας το οποίο κάθε άλλο παρά εξυπηρετήσιμο είναι. Σε αυτό εντάσσεται και το πρόβλημα της μεγάλης για τις αναλογίες της οικονομίας μας φοροδιαφυγής. Με έωλες δικαιολογίες από υψηλόβαθμα στελέχη της Τράπεζας της Ελλάδος αλλά και του Υπουργείου των Οικονομικών, όπως ότι η χώρα μας δεν κινδυνεύει καθ' ότι πλέον του 95 0/0 του δημοσίου χρέους παρακρατείται από ξένους θεσμικούς, ότι τα επιτόκια είναι αρνητικά διεθνώς και κατά συνέπεια η εξυπηρέτησή του δεν είναι επώδυνη από δημοσιονομικής και λογιστικής απόψεως. Ακόμα ότι η παρούσα κυβέρνηση -η οποία έχει πράγματι καταγράψει σημαντικές επιτυχίες στα περισσότερα επίπεδα της πολιτικής- δεσμεύεται για τους υψηλούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης για τα επόμενα έτη, ότι ξένοι πλούσιοι επενδυτές θα αγοράσουν τα περισσότερα ακίνητα της επένδυσης του Ελληνικού όπως και τα περισσότερα ακίνητα της χώρας μας και ότι ο τουρισμός θα διπλασιασθεί τα επόμενα πολλά έτη. Σήμερα η σχέση χρέους προς ΑΕΠ έχει ξεπεράσει το 205 0/0.Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της ΕΕ με τέτοια αναλογία και ανήκει διεθνώς στις ελάχιστες χώρες με τέτοιους αριθμούς.

    Τους τελευταίους μήνες η ηγεσία του Υπουργείου των Οικονομικών επισήμως πλέον εντάσσεται με την άποψη ότι θα πρέπει να αναβληθεί στο μέλλον η εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους. Πέραν της σωστής από κάθε απόψεως αγοράς των φρεγατών και των RAFALE από τους Γάλλους ο σκοπός ήταν να έχουμε τη συνδρομή τους έναντι των χωρών της βόρειας Ευρώπης όταν τα αμέσως επόμενα χρόνια θα τεθεί θέμα επαναδιαπραγμάτευσης του δημοσίου χρέους μας, προφανώς και λόγω αύξησης των επιτοκίων διεθνώς.

    Το ζήτημα είναι ποια χρήματα από όλα τα ως άνω θα καταλήξουν πράγματι και τελικά στα δημόσια ταμεία του κράτους μέσω μιας δίκαιης και αμερόληπτης φορολογικής πολιτικής καθότι η αναλογία της φοροδιαφυγής με το πραγματικό και μετρημένο ΑΕΠ της χώρας βρίσκεται σε εξοργιστικά απαράδεκτα υψηλά επίπεδα. Εκτιμάται από ξένες Τράπεζες και ξένους επενδυτικούς οίκους ότι στο επίσημο ΑΕΠ των 170 δισ. αναλογεί ακόμα ένα δεύτερο κρυφό ΑΕΠ των 120 δισ. Η πανδημία δεν έφερε την φοροδιαφυγή, την ενίσχυσε. Η παραοικονομία και το ''μαύρο χρήμα'' στη χώρα μας είναι τρόπος ζωής και σε αυτό μας έχουν αντιγράψει απόλυτα και όλοι οι ξένοι αλλοδαποί οι οποίοι εργάζονται στην πατρίδα μας.

    Πέραν του ότι η φοροδιαφυγή αποτελεί πάγια κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα εγείρει και το σοβαρό ερώτημα ποια χώρα θέλουμε να έχουμε όταν στα 200 χρόνια της απελευθέρωσης που φέτος γιορτάσαμε, αποφεύγουμε να κατανοήσουμε ότι παραμένουμε δέσμιοι των πιστωτών μας από την απελευθέρωση έως και σήμερα και της εύνοιας που επιδεικνύουν λόγω της γεωστρατηγικής και γεωπολιτικής θέσης της χώρας μας.

    Δεν είμαστε τόσο ελεύθερη κοινωνία και άνθρωποι όσο πιστεύουμε, δεν κατανοούμε τη δημοκρατική ανάγκη της αναδιανομής πλούτου και προφανώς δεν πιστεύουμε αρκετά στο κράτος μας καθ' ό,τι θέλουμε να μας ''χαϊδεύουν τα αυτιά''. Αλλά ούτε και κατανοούμε την αρχή του ''φορολογήστε με'' καθ' ό,τι δεν εμπιστευόμαστε στη σωστή διαχείριση από το κράτος μας των δημοσίων εσόδων όπως οι κοινωνίες της βόρειας Ευρώπης. Οι έννοιες του ορθολογισμού, της οικονομίας πόρων και χρήματος, της καλοδιαχείρισης και του μέτρου είναι προς αποφυγήν από τη συντριπτική πλειοψηφία. Η ευημερία των χωρών του βορρά βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη μείωση κάθε μορφής σπατάλης κάτι που δεν γίνεται εύκολα κατανοητό.

    Είναι αδύνατον να επιτευχθούν μακροχρόνια υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης με παρόμοια χρέη και θα ήταν επώδυνο για όλους μας να επαναληφθεί μια παρόμοια κρίση όπως του 2010 με έναν αριθμό αυτοκτονιών, καταστροφής ιδιωτικού και δημόσιου πλούτου που σκόπιμα αποκρύφθηκε. Αν δεν αρχίσει μια σοβαρή δημόσια συζήτηση για την αντιμετώπιση των δύο αυτών διαχρονικών προβλημάτων θα θρηνούν οι επόμενες γενεές οι οποίες καμμιά ευθύνη δεν έχουν για τα παθολογικά αυτά αιτία της ελληνικής κοινωνίας.

    Δεν απέχουμε από την επανάληψη της κρίσης του 2010.

    Σας ευχαριστώ.

    Γιάννης Ζολώτας

    3) Βιβλία για χρηματιστήριο...

    Αξιότιμε κύριε Στούπα,

    Είμαι σχετικά νέος στον χώρο του χρηματιστηρίου και ενδιαφέρομαι πολύ για τα βιβλία των εκδόσεων σας. Θέλω να σας ρωτήσω αν υπάρχει κάποιος τρόπος να μου στείλετε κάποια, καθώς δεν είναι διαθέσιμα στα βιβλιοπωλεία. Σας παρακαλώ πολύ στείλτε μου αν υπάρχει έστω και ένα διαθέσιμο.

    Υ. Γ Με ενδιαφέρουν πάρα πολύ οι απόψεις σας και διαβάζω με τεράστιο ενδιαφέρον τα άρθρα που δημοσιεύετε

    Με απεριόριστη εκτίμηση

    Δ. Κωνσταντίνος

    Μαθηματικός

    Απ: Δεν υπάρχουν πλέον διαθέσιμα βιβλία. Πριν  από χρόνια είχα κάνει δώρο μια πλήρη σειρά στη βιβλιοθήκη του ΚΕΦΙΜ. Ίσως εκεί βρείτε κάτι...

    kostas.stoupas@capital.gr 

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ