"Γκρίζοι Ρινόκεροι", "Μαύροι Κύκνοι" και η αποκρατικοποίηση της ΔΕΗ...

Του Κώστα Στούπα

"Γκρίζοι Ρινόκεροι" και "Μαύροι Κύκνοι"…

"Ο Γκρίζος Ρινόκερος" ονομάζεται ένα βιβλίο της Michele Wucker  που κυκλοφόρησε πριν από λίγα χρόνια και πραγματεύεται τον έλεγχο και την αποφυγή του ρίσκου.

Από σημειολογικής πλευράς ο όρος "Γκρίζος Ρινόκερος" μοιάζει με  απάντηση στο βιβλίο "Ο Μαύρος Κύκνος" που κυκλοφόρησε αρκετά χρόνια νωρίτερα από τον αμερικανολιβανέζο Νίκολας Nασίμ Ταλέμπ.

Οι κύκνοι συνήθως είναι άσπροι αλλά πολύ σπάνια υπάρχουν και μαύροι. Στο βιβλίο του ο Ταλέμπ  παρομοιάζει με "Μαύρο Κύκνο" ένα σπάνιο  και απρόβλεπτο γεγονός το οποίο  λαμβάνει χώρα και ανατρέπει δραματικά προς το χειρότερο ή το καλύτερο τα πράγματα.

Εκ των υστέρων προκύπτουν πολλές ερμηνείες του αναπάντεχου  γεγονότος που εκ των προτέρων  φαίνονταν αδιανόητες και οι οποίες παραμένουν  άχρηστες για την πρόβλεψη του επόμενου "Μαύρου Κύκνου".

Επί της ουσίας ο Ταλέμπ πραγματοποιεί μια προσέγγιση του ρόλου της αβεβαιότητας στον τομέα των χρηματοπιστωτικών αγορών και την "τυφλότητα" της οικονομικής επιστήμης ως προς το ενδεχόμενο μιας οικονομικής κατάρρευσης.

Σε αντίθεση με τους μαύρους κύκνους που είναι σπάνιοι οι γκρίζοι ρινόκεροι δεν είναι. Για την ακρίβεια όλοι οι ρινόκεροι είναι γκρίζοι.

Τούτο σημαίνει πως τα φαινόμενα που χαρακτηρίζονται σαν "Γκρίζοι Ρινόκεροι" λαμβάνουν χώρα μετά από σειρά προειδοποιήσεων τις οποίες όμως έχουμε αγνοήσει, καθώς την εμφάνισή τους δεν ακολούθησε κάποια δραματική μεταβολή με αποτέλεσμα να υποτιμήσουμε τη σημασία τους.

"Η έκρηξη της φούσκας των κατοικιών το 2008, οι καταστροφικές συνέπειες του τυφώνα Κατρίνα και άλλες φυσικές καταστροφές, οι νέες ψηφιακές τεχνολογίες που ανέτρεψαν τον κόσμο των μέσων ενημέρωσης, η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης... όλα ήταν προφανή εκ των προτέρων", έγραφε πριν λίγες μέρες ο γκουρού των αγορών Ed Yardeni…

Ο ίδιος χαρακτηρίζει σαν "Μαύρο Κύκνο" την εκδήλωση της πανδημίας στις αρχές του 2020 και σαν "Γκρίζο Ρινόκερο" την χρεοκοπία της κινέζικης Evergrande τις τελευταίες μέρες, αφού από το Καλοκαίρι του 2020 τα προβλήματα ρευστότητας που αντιμετωπίζει ήταν γνωστά.

Παρά το γεγονός πως οι "Γκρίζοι Ρινόκεροι" δεν συμβαίνουν ξαφνικά και δημιουργούν τις προϋποθέσεις να λάβουμε τα μέτρα μας από νωρίς, αρκετά συχνά οδηγούν σε μεγάλες ανατροπές και καταρρεύσεις.

Αυτό μάλλον συμβαίνει γιατί "συσσωρεύουν" ένα καταστρεπτικό δυναμικό σταδιακά και γιατί δρομολογούν ακολουθίες ντόμινο, όπως ακριβώς η εκδήλωση ενός σεισμικού ρήγματος μπορεί να ενεργοποιήσει ένα άλλο μεγαλύτερο.

Αυτή τη περίοδο υπάρχουν αρκετές καταστάσεις οι οποίες θα μπορούσαν να παρομοιαστούν σε "Γκρίζους Ρινόκερους" κατά τον Yardeni. Ενδεχομένως να υπάρχουν και "Μαύροι Κύκνοι" αυτοί όμως προκύπτουν αιφνιδιαστικά.  

Ιδού μερικοί "Γκρίζοι Ρινόκεροι":

α) Η Evergrande θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κινεζική Lehman ή το κινέζικο LTCM… Ο τομέας των ακινήτων παίζει κομβικό ρόλο στην κινέζικη οικονομία και αυτή έχει αυξημένο βάρος στην παγκόσμια οικονομία. Υπάρχουν άλλες 30 κινέζικες επιχειρήσεις ακινήτων με υψηλό δανεισμό. Αν χρειαστεί να εκποιήσουν ακίνητα για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους, μπορεί να καταρρεύσουν οι τιμές με συνέπειες στα νοικοκυριά, τις τράπεζες κ.λπ.

β) Ο πληθωρισμός συνεχίζει να δείχνει σημάδια αναζωπύρωσης. Η πανδημία επιτάχυνε τις συνταξιοδοτήσεις και άμβλυνε την προσφορά εργασίας, με αποτέλεσμα την αύξηση του εργατικού κόστους. Το εργατικό κόστος αποτελεί βασική παράμετρο διατήρησης των πληθωριστικών πιέσεων επί μακρόν.

γ) Η Fed αναμένεται σε μερικούς μήνες  να αρχίσει να  μειώνει τον ρυθμό αύξησης της ρευστότητας με την οποία απορροφά μετοχές και ομόλογα. Όταν συμβεί αυτό θα μοιάζει με την άμπωτη μετά την πλημμυρίδα. Όταν τραβηχτούν τα νερά θα δούμε πως πολλοί κολυμπούσαν γυμνοί…

δ)  Στις ΗΠΑ, το Κογκρέσο θα πρέπει να αυξήσει το ανώτατο όριο δημοσίου χρέους προκειμένου το αμερικανικό Δημόσιο να μην αναγκαστεί να κατεβάσει ρολά…

ε) Οι Δημοκρατικοί ετοιμάζονται να αυξήσουν την φορολογία των επιχειρήσεων και των υψηλότερων εισοδημάτων, γεγονός που θα μειώσει τα μερίσματα.

ζ)  Οι ελλείψεις λόγω των διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες αναγκάζουν τις εταιρείες να μειώσουν την παραγωγή τους και να αυξήσουν τις τιμές των προϊόντων.

η) Τα χρηματιστήρια βρίσκονται κοντά στα ιστορικά υψηλά…

θ) Αναζωπύρωση των γεωπολιτικών εντάσεων. Η συμφωνία AUKUS σε λίγα χρόνια θα εξοπλίσει την Αυστραλία με πυρηνικά υποβρύχια, τα οποία θα περιορίσουν τη διείσδυση της Κίνας στις θαλάσσιες περιοχές. Αν υπάρχουν σχέδια για την Ταϊβάν ή άλλες περιοχές θα πρέπει να επιταχυνθούν. Στις χώρες που αποτελούν την εύφλεκτη ζώνη μεταξύ Κίνας και Δύσης παράγεται το 80% των μικροεπεξεργαστών που χρησιμοποιεί ο πλανήτης.

ι) Τέλος κανένας δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο μιας υποτροπής της Πανδημίας…

Η συγκυρία είναι περισσότερο περίπλοκη απ΄ όσο φαίνεται, καθώς συνωστίζονται στο πεδίο περισσότεροι "Γκρίζου Ρινόκεροι" από όσους ένα "οικοσύστημα" θα μπορούσε να συντηρήσει χωρίς να ανατραπεί…

*The Gray Rhino: How to Recognize and Act on the Obvious Dangers We Ignore…

2) Η ΔΕΗ στον δρόμο του ΟΤΕ…

Η Αύξηση Κεφαλαίου της ΔΕΗ, η οποία ανακοινώθηκε χθες το απόγευμα, ενδεχομένως να εξελιχτεί στη σημαντικότερη οικονομική είδηση της χρονιάς.

Τούτο όχι γιατί μια αύξηση της τάξης των 750 εκατ. είναι κάτι που δεν έχει συμβεί στο ελληνικό επιχειρηματικό γίγνεσθαι, αλλά γιατί ενδεχομένως να αποδειχτεί στο κλειδί για την περαιτέρω αποκρατικοποίηση του μεγαλύτερου ομίλου της χώρας.

Η παραίτηση του Ελληνικού Δημοσίου από την αύξηση κεφαλαίου θα μπορούσε να μειώσει το ποσοστό του περί το 34% προκειμένου να διατηρεί το δικαίωμα του βέτο σε άλλη αύξηση κεφαλαίου και κάποιες άλλες στρατηγικής σημασίας αποφάσεις. Η εξέλιξη αυτή όμως, θα απαγκιστρώσει τον όμιλο από την κρατική διοικητική εποπτεία και τις υποχρεώσεις του ως εταιρεία του ευρύτερου Δημόσιου Τομέα.  

Υπό το πρίσμα αυτό η ΔΕΗ ακολουθεί τον δρόμο του ΟΤΕ, ο οποίος οδηγεί στην πλήρη αποκρατικοποίηση. Κατά πληροφορίες η αύξηση θα γίνει με παραίτηση των παλιών μετόχων και σύντομο βιβλίο προσφορών (Accelerated book building).

Καθώς οι προοπτικές μιας εταιρείας του μεγέθους και της σημασίας της ΔΕΗ, χωρίς τα κρατικά και συνδικαλιστικά "βαρίδια", βελτιώνονται σημαντικά, η αύξηση αναμένεται να υπερκαλυφθεί εύκολα από μεγάλα funds του εξωτερικού.

Επίσης, κατά τις πληροφορίες, θεωρείται βέβαιο πως η ζήτηση μετοχών από εγχώριους ιδιώτες επενδυτές θα καλυφθεί πλήρως.

Η ΔΕΗ μετά την αύξηση κεφαλαίου θα έχει στο ταμείο περισσότερα από 2 δισ. ευρώ και θα έχει μειώσει τις υποχρεώσεις της θεαματικά.

Αυτό επιτρέπει να εξαγοράσει ενεργειακές μονάδες ΑΠΕ στα Βαλκάνια, απ’ όπου σήμερα η χώρα εισάγει σημαντικές ποσότητες ηλεκτρική ενέργειας.

Καθώς οι μονάδες αυτές παράγουν με χαμηλό κόστος, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για βελτίωση των περιθωρίων κέρδους.

Οι μονάδες που εξάγουν σήμερα ενέργεια στην Ελλάδα φροντίζουν να πουλάνε κοντά στην οριακή τιμή της ελληνικής αγοράς.

Με το σχέδιο αυτό, η ΔΕΗ από μια εταιρεία στα πρόθυρα χρεοκοπίας πριν από δυο χρόνια, μετατρέπεται σε έναν σημαντικό ενεργειακό παίκτη στα Βαλκάνια.

Η μετοχή της εταιρείας είναι πιθανό να συνεχίσει να δέχεται κάποιες πιέσεις μέχρι η αγορά να "μαντέψει" την πιθανή τιμή που θα διατεθούν οι νέες μετοχές.

kostas.stoupas@capital.gr