Σκοτώνουν τις τράπεζες όταν γεράσουν...

Του Κώστα Στούπα

Σκοτώνουν τις τράπεζες όταν γεράσουν...

Πριν από 20-30 χρόνια μια από τις πλέον υποσχόμενες επαγγελματικές σταδιοδρομίες ήταν αυτή του τραπεζοϋπαλλήλου. 

Τα  υποκαταστήματα των τραπεζών φύτρωναν σαν τα μανιτάρια και ο τραπεζικός κλάδος απασχολούσε  χιλιάδες εργαζομένους που πληρώνονταν καλά.

Μετά ήρθαν οι συγχωνεύσεις, οι εξαγορές, οι συμπτύξεις των αλληλοεπικαλυπτόμενων δικτύων  και οι γενναιόδωρες εθελούσιες.

Αργότερα ακολούθησε η κρίση, τα "κόκκινα δάνεια" και τα ίδια κεφάλαια από αναβαλλόμενη φορολογία, ελλείψει επενδυτών που θα ήθελαν να ρισκάρουν και να επενδύσουν πραγματικά κεφάλαια στον κλάδο.

Τη χαριστική βολή στις παραδοσιακές τράπεζες όμως φαίνεται πως την επιφυλάσσουν οι Κεντρικές Τράπεζες.

Αυτή την περίοδο, σύμφωνα με τον Εκόνομιστ,  περί τις 50  Κεντρικές Τράπεζες χωρών που αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου ΑΕΠ, διερευνούν τη δυνατότητα να εκδώσουν δικά τους ψηφιακά νομίσματα.

Η Κίνα παρουσίασε  ήδη το πιλοτικό της "e-yuan" σε περισσότερα από 500.000 άτομα.

Η Ε.Ε. θέλει ένα ψηφιακό ευρώ έως το 2025, η Βρετανία έχει συστήσει ήδη μια ειδική ομάδα μελέτης  και η Αμερική, κινείται προς την ίδια κατεύθυνση.

Οι Κεντρικές Τράπεζες ανησυχούν πως μπορεί να χάσουν τον έλεγχο από την εμφάνιση πλειάδας "κρυπτονομισμάτων" που φιλοδοξούν να υποκαταστήσουν τις συναλλαγές και την αποταμίευση με νομίσματα που εκδίδουν οι ίδιες.

Όπως έχουμε εξηγήσει όμως τα "ψηφιακά" νομίσματα που σχεδιάζουν οι Κεντρικές Τράπεζες δεν έχουν καμιά σχέση με τα "κρυπτονομίσματα".

Βλέπε: Μετά τη "φούσκα"...

Τα "κρυπτονομίσματα" υποτίθεται πως καλύπτουν την ανάγκη αποφυγής του ελέγχου από τον "Μεγάλο" Αδελφό", του κράτους και των νομισματικών αρχών που αναζητούν συνέχεια έσοδα προκειμένου να τα αναδιανείμουν με αντάλλαγμα ψήφους ή προκειμένου να εκτονώσουν τις κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις.

Ψηφιακό νόμισμα  σημαίνει πως η Κεντρική Τράπεζα εκτός από εκδότης της νομισματική βάσης και επόπτης του πολλαπλασιασμού της από τις εμπορικές τράπεζες, αναλαμβάνει το ρόλο του ανοίγματος λογαριασμών, της έκδοση καρτών και του εκκαθαριστή των συναλλαγών.

Τα  "Govcoins" όπως ονομάζει ο Εκόνομιστ τα  ψηφιακά νομίσματα θα  είναι μια νέα ενσάρκωση των χρημάτων και υπόσχονται να κάνουν τη χρηματοδότηση καλύτερη.

Όμως μετατοπίζουν την εξουσία από άτομα στο κράτος και θα αλλάξουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες και τον τρόπο κατανομής των κεφαλαιακών πόρων.

Σήμερα οι εμπορικές τράπεζες από τη μια πλευρά δέχονται καταθέσεις π.χ. με 1% επιτόκιο  τις οποίες προσφέρουν ως δάνεια με υψηλότερο επιτόκιο. Οφείλουν να δίνουν δάνεια σε υγιείς και δυναμικές επιχειρήσεις προκειμένου να αποφεύγουν τις απώλειες από εταιρείες και νοικοκυριά που χρεοκοπούν.

Αν συνθλιβεί ο ρόλος των εμπορικών τραπεζών, τη χρηματοδότηση της οικονομίας θα αναλάβουν απευθείας οι Κεντρικές Τράπεζες όπως γινόταν στη... Σοβιετία.

Η άλλη επιλογή είναι να διευρύνουν τον ρόλο τους οι χρηματιστηριακές αγορές. Οι κεφαλαιαγορές όμως μπορούν να χρηματοδοτούν μέχρι ενός ορισμένου μεγέθους επιχειρήσεις, όχι τις πολύ μικρές που δεν διαθέτουν εταιρική διακυβέρνηση και αναλυτικά λογιστικά στοιχεία.  

Η ανάληψη της χρηματοδότησης της οικονομίας απευθείας από τις Κεντρικές Τράπεζες αποτελεί πανάκεια για πολιτικούς που ονειρεύονται κρατικούς τραπεζικούς πυλώνες για να χρηματοδοτούν επιχειρηματίες σαν τον... κ. Καλογρίτσα...

Το "ψηφιακό" νόμισμα μοιάζει να αποτελεί μια εκδοχή ολοσχερούς κρατικοποίησης του τραπεζικού τομέα και της οικονομίας.

Βέβαια, σε "μπανανίες" όπως η Ελλάδα τούτο συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό εδώ και χρόνια. Π.χ. όταν η προηγούμενη κυβέρνηση ήθελε να κλείσει ένα τηλεοπτικό κανάλι, άσκησε πίεση στις τράπεζες να το βγάλουν σε πλειστηριασμό.

Το ενδεχόμενο σκάσιμο της "φούσκας" των "κρυπτονομισμάτων" πιθανώς να καθυστερήσει τις εξελίξεις.

Όμως αφού από τεχνικής απόψεως είναι εφικτή η λειτουργία ενός εναλλακτικού τραπεζικού συστήματος με αποκεντρωμένη δομή χωρίς την παρουσία μεσαζόντων και κράτους, αυτό είναι θέμα χρόνου να προκύψει με καλύτερους όρους απ΄ό,τι μέχρι σήμερα.

Τούτο θα ωθήσει τις ρυθμιστικές αρχές να προκρίνουν εναλλακτικές επιλογές και να θέσουν εμπόδια στην πρόσβαση στις αλυσίδες των "κρυπτονομισμάτων".

Μοιραία οι Κεντρικές Τράπεζες θα περιορίσουν τα όρια των τομέων από τους οποίους αντλούν έσοδα οι εμπορικές τράπεζες.

Για την ακρίβεια οι Κεντρικές Τράπεζες είναι αυτές που θα δώσουν τη χαριστική βολή. Καίρια πλήγματα καταφέρουν είδη οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες που προσφέρουν τραπεζικές υπηρεσίες σε όλη την υδρόγειο με πολύ χαμηλότερο κόστος.

Η PayPal αυτή τη στιγμή έχει κοντά στα 400 εκατ. χρήστες, κάτι που την καθιστά ήδη έναν από τους μεγάλους παίκτες διεθνώς σε ένα τομέα που μέχρι πρόσφατα δραστηριοποιούνταν μόνο οι παραδοσιακές τράπεζες.

Σήμερα κάποιος μπορεί να πληρώσει το σουβλατζίδικο της γειτονιάς του ή να αγοράσει μια ηλεκτρονική έκδοση εφημερίδας  στην Αθήνα, τα Τρίκαλα ή τη Σόφια και τη Βομβάη  μέσω της Paypal, της Αpple, της Google, της N26 ή της Revolut με κόστος ιδιαίτερα ανταγωνιστικό. Είναι θέμα χρόνου στο παιγνίδι να μπουν και η Facebook ή η Google με πρόσβαση σε δισεκατομμύρια χρήστες και εν δυνάμει πελάτες...

Από την άλλη πλευρά για τις παραδοσιακές εμπορικές τράπεζες ισχύει αυτό που έλεγε ο παλαιός επικεφαλής της FED ο Πολ Βόλκερ: Η τελευταία καινοτομία των τραπεζών ήταν το ΑΤΜ πριν μισό περίπου αιώνα...

Οι καιροί αλλάζουν και όπως συμβαίνει και με τα άλογα ετοιμάζονται να σκοτώσουν τις τράπεζες πριν γεράσουν...

kostas.stoupas@capital.gr