Κίνδυνος για κρατικοποιήσεις...

Του Κώστα Στούπα 

Στην κυβέρνηση, σύμφωνα με αυτά που διαβάζουμε στον Τύπο, υποστηρίζουν πως αν δεν είχαν ληφθεί τα μέτρα που ελήφθησαν, η ύφεση φέτος θα ήταν πάνω από 17% αντί περί το 10% που αναμένουν πως θα είναι.

Αν και το 10% με τις εκτιμήσεις για παράταση του "κλειδώματος" μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου μοιάζει πλέον αισιόδοξο, η εκτίμηση πως θα ήταν πάνω από 17%, αν δεν είχαν ληφθεί μέτρα δεν φαίνεται παράλογη.

Καθώς εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις το 2020 έμειναν για μήνες χωρίς καθόλου εισόδημα, με τις ανάγκες διαβίωσης και τα έξοδα να τρέχουν, τα μέτρα στήριξης ήταν και  είναι αναπόφευκτα.

Ας μην έχουμε αυταπάτες, οι  συνθήκες που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία το 2020 είναι έκτακτες και μοιάζουν με συνθήκες πολέμου.

Σε τέτοιου είδους συνθήκες ούτε η αγορά ούτε η οικονομία λειτουργούν ομαλά, ούτε οι προσωπικές ελευθερίες και τα ατομικά δικαιώματα μένουν αλώβητα.

Μετά από μια περίοδο λίγων ετών με πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα, το 2020 η Ελλάδα αναγκάζεται να βυθιστεί εκ νέου στα ελλείμματα. Το 2021 η κατάσταση αναμένεται να βελτιωθεί αλλά με βάση τις εκτιμήσεις για την κυκλοφορία των εμβολίων και τον  χρόνο που απαιτείται για να εμβολιαστεί η πλειοψηφία του πληθυσμού,  το επόμενο καλοκαίρι ένα μέρος της τουριστικής κίνησης μόνο αναμένεται να έχει αποκατασταθεί.

Τούτο σημαίνει πως και η επόμενη χρονιά θα είναι δύσκολη. Αυτό είναι το καλό σενάριο γιατί πριν κυκλοφορήσει ένα εμβόλιο υπό έκτακτες συνθήκες και επείγουσες διαδικασίες κανένας δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί για το αποτέλεσμα. Πολύ περισσότερο να εγγυηθεί τον  χρόνο που διαρκεί η ανοσία.

Η στήλη δεν ενστερνίζεται τις απόψεις του "αντιεμβολιαστικού" κινήματος και των "ψεκασμένων" θεωριών συνωμοσίας για τα εμβόλια. Εκτιμά πως το ισοζύγιο οφέλους - ρίσκου για μια κοινωνία σε σχέση με τα εμβόλια και τις συνέπειες της ανεξέλεγκτης επιδημίας είναι αναφανδόν υπέρ του εμβολιασμού...

Κίνδυνος κρατικοποιήσεων...

Τα περί έκρηξης του δημόσιου χρέους στην Ελλάδα και την Ευρώπη είναι μια λογική συνέπεια που θα βρούμε μπροστά μας το 2021, όταν κατά πάσα πιθανότητα η επιδημία Covid-19 θα αποτελεί παρελθόν.

Από τις ειδήσεις των τελευταίων ημερών όμως ξεχωρίζουν δυο. Η μία είναι η κρατικοποίηση της Τράπεζας Πειραιώς με την αύξηση του ποσοστού του ΤΧΣ πάνω από 60%.

Η δεύτερη είδηση είναι αυτή της κρατικής βοήθειας ύψους 120 εκατ. που θα λάβει η Aegean προκειμένου να ανταπεξέλθει στις δύσκολες συνθήκες της επιδημίας. Η βοήθεια αυτή όπως είναι φυσικό σε βάθος χρόνου είναι μετατρέψιμη σε μετοχές (όπως είναι άλλωστε  κάθε δάνειο και δεν μπορεί να αποπληρωθεί)  γεγονός που αν, όπως και στην περίπτωση της Πειραιώς, οι δύσκολες συνθήκες κρατήσουν περισσότερο απ’ όσο προβλέπεται και η βοήθεια επαναληφθεί, μπορεί να σημαίνει και πέρασμα της εταιρείας υπό κρατικό έλεγχο.

Κρατική βοήθεια έχουν λάβει άλλωστε και άλλες αεροπορικές εταιρείες στην Ευρώπη και τον κόσμο και όχι μόνο αεροπορικές...

Μην παραβλέπετε πως τα απανταχού προγράμματα "ποσοτικής χαλάρωσης" όπου οι εμπορικές τράπεζες καταθέτουν στις κεντρικές τράπεζες ομόλογα κρατών και επιχειρήσεων και δανείζονται τρισεκατομμύρια φρεσκοτυπωμένου χρήματος αποτελεί το μεγαλύτερο εγχείρημα κρατικοποίησης ιδιωτικών επιχειρήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Δεν αμφιβάλω πως ούτε άλλη διέξοδος υπήρχε, ούτε πως η κυβέρνηση δεν θα κάνει ό,τι είναι εφικτό προκειμένου  να μείνουν οι εταιρείες που χρειάζονται κρατική βοήθεια υπό ιδιωτικό έλεγχο, γιατί αυτός είναι περισσότερο αποτελεσματικός και αποδοτικός για την οικονομία και την κοινωνία.

Όπως συνέβη όμως στην Ελλάδα και με τις παλαιότερες εγγυήσεις προς τις τράπεζες, κανένας δεν γνωρίζει πόσο θα κρατήσει η κρίση και η ένταση με την οποία αυτή μπορεί πιθανά να επανακάμψει.

Δεν γνωρίζουμε επίσης ποιος θα είναι κυβέρνηση μετά από 5 χρόνια ούτε πόσο μπορεί να αλλάξει η επιδημία και η οικονομική κρίση τις πολιτικές και εκλογικές συμπεριφορές.

Κατά συνέπεια οι επιπλοκές των συνεπειών της κρίσης του "Covid- 19" μπορεί να αποδειχτούν περισσότερο πολύπλοκες σε βάθος χρόνου αυτών που σήμερα μπορούμε να εκτιμήσουμε.

Μας πήρε 20-30 χρόνια να απομακρύνουμε τη χρεοκοπημένη από κάθε άποψη Ολυμπιακή και κάποιες τράπεζες  από το πελατειακό κράτος και υπάρχει ο ορατός κίνδυνος σε λίγα χρόνια να βρεθούμε πιο πίσω από εκεί που ξεκινήσαμε...

kostas.stoupas@capital.gr